Ինչո՞ւ է արթնացել Սորոսի հետաքրքրությունը Հայաստանի նկատմամբ

Փետրվարի 2-ին ամերիկացի միլիարդատեր, «Բաց հասարակություն» հիմնադրամի հիմնադիր Ջորջ Սորոսը թվիթերյան իր էջում գրառում էր կատարել, որում ընդգծել էր Հայաստանի քաղաքացիական հասարակությանը «ուժեղ աջակցություն ցուցաբերելու կենսական անհրաժեշտությունը»:

«Ուժեղ աջակցությունը Հայաստանի քաղաքացիական հասարակությանը կենսական է երկրի ժողովրդավարական ներկայի եւ ապագայի համար», - ասել էր Սորոսը՝ կիսվելով «Բաց հասարակություն» հիմնադրամի կայքի հրապարակմամբ, որում դիտարկվում էր ԱՄՆ-ի հնարավոր աջակցությունը «Հայաստանի նորածին ժողովրդավարությանը»:

Հոդվածից կարելի է եզրակացնել, որ «Բաց հասարակությունը» հստակ ըմբռնել է Կառավարության ծրագրի գլխավոր ազդակը՝ կոռուպցիայի դեմ պայքարը: Միացյալ Նահանգների հնարավոր օգնությունը դիտարկվում է հենց այդ տեսանկյունից:

Հոդվածում, մասնավորապես, ասվում է, որ ԱՄՆ-ն, որը «շահագրգռված է ճգնաժամային այս տարածաշրջանում կայունություն ապահովելու մեջ», կարող է օժանդակել ՀՀ կառավարությանը արդարադատության համակարգը բարեփոխելու եւ կոռուպցիայի դեմ պայքարի գործում: Համագործակցության հնարավոր տարբերակներից ամենաուշագրավը, թերեւս, ԱՄՆ-ի կողմից Հայաստանի «նախկին ռեժիմի օլիգարխների ունեցվածքի մասին» տեղեկատվության տրամադրումն է: Նման քայլն, անշուշտ, շատ օգտակար կլիներ, սակայն քիչ հավանական է, որ դա կարվի «գեղեցիկ աչքերի համար»: Այլ կերպ ասած՝ ԱՄՆ ցանկացած ազնիվ մղում ողջունելի է, սակայն, եթե դրա դիմաց որոշակի նախապայմաններ են առաջ քաշվելու՝ խնդրահարույց: Իսկ այն, որ նախապայմաններ լինելու են, կասկած գրեթե չի հարուցում, այլապես «տարածաշրջանում կայունության» ջատագով Միացյալ Նահանգները հեղափոխությունից հետո մինչեւ օրս ժամանակ ունեին այդ տեղեկատվությունը տրամադրելու համար:

Համագործակցության ընդլայնման հեռանկարն, ընդհանուր առմամբ, ողջունելի է, սակայն պետք է հաշվի առնել, թե ով եւ ինչու է դրա օգտին հանդես գալիս: Սորոսի տարատեսակ հիմնադրամներն աշխարհում հայտնի են «գունավոր հեղափոխությունների» կազմակերպման եւ անցկացման մեջ մասնակցությամբ: Ընդ որում խոսքը ոչ թե դասական, այլ արտաքին քաղաքական օրակարգ պարունակող «գունավոր հեղափոխությունների» մասին է:

2016 թ. օգոստոսին DC leaks հաքերների խումբը հրապարակեց «Բաց հասարակություն» հիմնադրամի ներքին տեղեկատվությունը, որից պարզ է դառնում, որ առնվազն 2013-14 թթ. «Եվրոմայդանի» կազմակերպման մեջ զգալի ներգրավվածություն են ունեցել անձամբ Սորոսը եւ նրա հիմնադրամները: Նրան մասնակցություն է վերագրվում նաեւ մինչ այդ Ղրղզսատնում, Վրաստանում, ինչպես նաեւ Բալկաններում իրականացրած հեղափոխություններին:

Սորոսի հիմնադրամներն առանձնանում են նաեւ ծայրահեղ լիբերալ եւ գլոբալիստական հայացքներով: Եվրոպայում նրա ֆինանսավորած շարժումներն աչքի են ընկնում հենց փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանության (ընդհուպ մինչեւ պոզիտիվ խտրականություն) եւ գլոբալ քաղաքական ու տնտեսական տարածքի պահպանման համար պայքարով:

Մյուս կողմից, Սորոսի ֆինանսավորած շարժումների անհաջողությունները եւս պայմանավորված են գաղափարական առանձնահատկություններով: Դեռեւս 2017 թ. Հունգարիայում, որը վաղուց է գտնվում Սորոսի ուշադրության կենտրոնում, երկրի վարչապետ Վիկտոր Օրբանի դեմ բողոքի զանգվածային ցույցեր էին ընթանում: Պատճառը Կենտրոնական եվրոպական համալսարանի գործունեության հնարավոր կասեցման մասին որոշումն էր: Բանն այն է, որ այդ համալսարանը, որը գրանցված է որպես ամերիկյան, ԱՄՆ-ում չունի կրթական կառույց, իսկ 2017 թ. ապրիլին ընդունված փոփոխություններից հետո նման ուսումնական հաստատությունների գործունեությունը Հունգարիայում արգելված է:

2017 թ. Հունգարիայում պարբերաբար ընթացող այս, ինչպես նաեւ սոցիալական եւ քաղաքական դրդապատճառներով պայմանավորված ցույցերը որեւէ զգալի արդյունք առայժմ չեն տվել: Պատճառը, թերեւս, իշխանության եւ ընդդիմության գաղափարների նկատմամբ հասարակության համակրանքի հարաբերակցությունն է: Ընդ որում հենց գաղափարների նկատմամբ համակրանքի, քանի որ Հունգարիայի կառավարությունն ու վարչապետը եւս սուրբ չեն եւ ներքաշված են տարատեսակ կոռուպցիոն սխեմաների ու սկանդալների մեջ:

Նման իրավիճակում հունգարացիները ստիպված են լինում ընտրություն կատարել ազգայնականության հետ սահմանակից հայրենասիրական պաթոսի եւ ԼԳԲՏ ու միգրանտների ջատագով «լիբերալ ժողովրդավարական» ուժերի միջեւ՝ նախապատվությունը տալով առաջինին:

Հայաստանում էլ նման պայմաններ էին եւ, թերեւս, նաեւ այդ պատճառով արտաքին ուժերին չէր հաջողվում պայքարել իրեն ազգային-պահպանողական կուսակցություն հայտարարած ՀՀԿ-ի դեմ: Ինչ վերաբերվում է հետհեղափոխական շրջանում Սորոսի՝ Հայաստանի նկատմամբ հանկարծակի արթնացած հետաքրքրությանը, ապա այն զգոնացնող է: Կասկածելի է ոչ թե այն, թե ուր էր այդ հետաքրքրությունը մինչեւ հեղափոխությունը, այլ ինչու այն առհասարակ արթնացավ եւ ինչու է Սորոսի խոսքում ակնարկ նկատվում, թե հայկական ժողովրդավարությունն առանց «ուժեղ աջակցության» չի հաջողի: Որքան էլ սպառիչ պատասխաններ տրվեն այդ հարցերին՝ նման «օգնությունից» անհրաժեշտ է օգտվել ծայրահեղ զգուշությամբ: