Առաջընթա՞ց, թե՞ նոր փակուղի. Դուշանբեի պայմանավորվածությունների հեռանկարը

Սեպտեմբերի 28-ին Տաջիկստանի մայրաքաղաք Դուշանբեում կայացավ ԱՊՀ գագաթնաժողովը: Դրա շրջանակներում տեղի ունեցան ԱՊՀ երկրների ղեկավարների եւ կառավարությունների ղեկավարների նիստերը: Ուշագրավ իրադարձություն տեղի ունեցավ երկրների ղեկավարների նիստին նախորդած լուսանկարման արարողությունից հետո: Համացանցում տեսանյութ տարածվեց, որտեղ երեւում էր, թե ինչպես են ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը եւ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը ինչ-որ բան քննարկում: Ավելի ուշ ՀՀ վարչապետը ֆեյսբուքյան իր էջի միջոցով տեղեկացրեց, որ իր եւ Ալիեւի միջեւ խոսակցություն է տեղի ունեցել, իսկ Երեւան վերադառնալուց հետո ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերով ներկայացրեց մանրամասները:

Փաշինյանի խոսքով՝ Ալիեւի հետ քննարկվել են սահմանագծում եւ ընդհանրապես առկա լարումն իջեցնելու, արցախա-ադրբեջանական շփման գծի երկայնքով հրադադարի ռեժիմը պահպանելու, ինչպես նաեւ օպերատիվ կապի կոմունիկացիա ստեղծելու հարցերը:

Կեսգիշերին մոտ հայտարարությամբ հանդես եկավ Ադրբեջանի նախագահի մամուլի ծառայությունը՝ ներկայացնելով Փաշինյան-Ալիեւ խոսակցության մանրամասները:

«Կողմերն արտահայտել են իրենց հավատարմությունը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման բանակցություններին, Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ սահմանին կողմերի շփման գծում միջադեպերի կանխման նպատակով կրակի դադարեցման ռեժիմի ամրապնդմանը: Կողմերը որոշում են կայացրել մշակել մեխանիզմներ՝ համապատասխան կառույցների միջեւ օպերատիվ կապ հաստատելու համար»,- ասված էր հայտարարության մեջ:

Պաշտոնական տեղեկատվության միանմանությունը հազվադեպ երեւույթ է, թեեւ հուսադրող: Դա նշանակում է, որ առնվազն այս խոսակցության արդյունքները երկու կողմերն էլ նույն կերպ են հասկացել: Ըստ էության, այս պայմանավորվածությունները կրկնում էին Ապրիլյան պատերազմից հետո Վիեննայում ու Սանկտ Պետերբուրգում պայմանավորվածությունները։

Հատուկ հետաքրքրություն է առաջացնում այն, թե ում էր պատկանում երկխոսության նախաձեռնությունը: Թեեւ, այս հարցում հստակություն չկա՝ համացանցում տարածված տեսանյութերից կարելի է դատել, որ նախաձեռնողի դերում ՀՀ վարչապետն էր: Այդուհանդերձ, ռուսական «Комерсантъ»-ի հատուկ թղթակից Անդրեյ Կոլեսնիկովը փաստում է, որ Ալիեւն է մոտեցել Փաշինյանին եւ նրանք սկսել են զրուցել, «որովհետեւ Իլհամ Ալիեւը ասելու բան ուներ, իսկ Փաշինյանը՝ լսելու»:

Չի կարելի բացառել նաեւ, որ երկխոսության եւ պայմանավորվածությունների «կնքահայրը» ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինն է: ԱՊՀ գագաթնաժողովի նախօրեին նա կարճատեւ աշխատանքային այց էր կատարել Բաքու եւ Ալիեւի հետ հանդիպում ունեցել, որի վերաբերյալ պաշտոնական տեղեկատվության մեջ, սակայն, Արցախի թեման ընդհանրապես նշված չէր: Փաշինյանի եւ Պուտինի միջեւ վերջին շրջանում նույնպես ակտիվ երկխոսություն կար, որը շարունակվեց Դուշանբեում: Նման դասավորվածության պարագայում, կարելի է ենթադրել, որ Ռուսաստանի ազդեցությունն այս գործընթացի վրա է՛լ ավելի ընդգծված է դառնում: Սակայն, եթե Ռուսաստանի համար երկխոսության հաստատումը բխում է տարածաշրջանում ազդեցությունն ուժեղացնելու ցանկությունից, ապա Հայաստանի եւ Ադրբեջանի համար կարեւորը սահմանային լարումը նվազեցնելն է: Այլ հարց է, թե ում համար է այդ լարումը ավելի մեծ խնդիրներ առաջացնում:

Փաշինյանն ուղիղ եթերի ընթացքում նշեց նաեւ, որ պայմանավորվածությունների մասին տեղեկացրել է Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանին: Հաջորդ օրը Արցախի նախագահի մամուլի խոսնակ Դավիթ Բաբայանը «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում նշել է, որ ձեռքբերված պայմանավորվածությունները ողջունելի են, թեեւ կան որոշ վերապահումներ:

«Եթե քաղաքական գնահատական տանք, հետաքրքիր եւ ողջունելի զարգացում է: Այն երեք կետերը, որի շուրջ պայմանավորվել են, շատ կարեւոր է: Սակայն այստեղ կա վերապահում, որ Ալիեւին եւ առհասարակ ադրբեջանական ղեկավարությանը ամբողջապես վստահելը ճիշտ չէ, որովհետեւ ամենանենգ ձեւով, ամենաանհարմար պահին նա կարող է ցանկացած պայմանավորվածություն խախտել, ինչը ցույց է տվել պրակտիկան: Այնուամենայնիվ, հուսանք, որ այս անգամ դրական ինչ-որ ազդեցություն կթողնի այս պայմանավորվածությունը»,- ասել է Բաբայանը:

Բաբայանի կարծիքի օգտին է խոսում ոչ միայն պրակտիկան, այլեւ ընդհանուր իրավիճակը: Սեպտեմբերի 26-ին Նյու Յորքում Հայաստանի եւ Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարների հանդիպումից եւ երկուստեք դրական արձագանքներից ընդամենը երկու օր անց Էլմար Մամեդյարովը ՄԱԿ-ի ամբիոնից կոչ էր անում միջազգային հանրությանը՝ ճնշում գործադրել Հայաստանի վրա՝ «ՄԱԿ-ի համապատասխան բանաձեւերի իրագործումն ապահովելու նպատակով»:

«Հակամարտության լուծումը հնարավոր է միայն Ադրբեջանի՝ միջազգայնորեն ճանաչված սահմաններում, նրա ինքնիշխանության եւ տարածքային ամբողջականության հիման վրա», - ասել էր Մամեդյարովը:

Դրանից մի քանի ժամ հետո Դուշանբեում տեղի ունեցավ Փաշինյանի եւ Ալիեւի խոսակցությունը: Սակայն, անգամ եթե ընդունենք, որ իրավիճակը փոխվել է հենց Դուշանբեում, եւ Ալիեւը ստիպված է եղել գնալ համաձայնությունների Փաշինյանի հետ, ապա անհասկանալի են Ադրբեջանից եկող հետագա ազդակները: Սեպտեմբերի 29-ին Բաքվում քաղաքային իշխանությունների հետ համաձայնեցրած բողոքի ցույց անցկացվեց՝ «Ազատություն Ղարաբաղին» խորագրով: Մասնակիցների թիվը շուրջ 2000 էր: Մասնակիցները պահանջում էին «հակաահաբեկչական գործողություն սկսել Ղարաբաղում», իսկ ընդհանուր մթնոլորտը բավական «ռազմահայրենասիրական» էր: Իսկ հոկտեմբերի 1-ի առավոտյան Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը հայտնեց, թե իբր «հայկական կողմը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է 83 անգամ»՝ պայմանավորվածություններից ընդամենը երեք օր անց սկսելով հող նախապատրաստել նոր ապակայունացման համար:

Այսպիսով, այս պայմանավորվածությունները, թերեւս, կարելի է դասել նախորդների շարքին, որոնք մնալու են օդում կախված: Սեպտեմբերի 30-ին լրագրողների հետ զրույցում Փաշինյանը նշել է, որ կարեւորը հենց կոնտակտի առկայությունն է: Սակայն, անգամ այդ տեսանկյունից ամենակարեւորը ոչ թե երկխոսության առկայությունն է, այլ դրա բովանդակությունը: Տեսանելի ապագայում պայմանավորվածություններից առնվազն մեկի ուղղությամբ քայլեր չկատարվելու պարագայում բանակցային գործընթացը կհայտնվի է՛լ ավելի խորը փակուղում:

Տպել
4404 դիտում

ՀՀ դիվանագիտական զինանոցում կա Արցախի ճանաչման հարցը. Էդմոն Մարուքյան

Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրը չի կարող լուծվել բռնությամբ. Դմիտրի Մեդվեդեւ

Պարոն Ալիևը ուզում է կյանքի կոչել Էրողանի երազանքները. Պետդումայի նախկին պատգամավոր

«Ես ձեր ցավը տանեմ, մենք միասին ենք». ազգությամբ քուրդ եւ եզդի ԱԺ պատգամավորները աջակցություն հայտնեցին հայ ժողովրդին

Եվրախորհրդարանի 2 ամենամեծ կուսակցությունները դատապարտել են Ադրբեջանի գործողությունները

Դավիթ Տոնոյանն ու ԱՀ նախագահ Արայիկ Հարությունյանն այցելել են բանակի մարտական կառավարման կենտրոն

Հայկական կողմը եւս 28 զոհ ունի. ՊԲ-ն հրապարակել է այսօր նահատակված զոհերի անունները

ՀՀ երեք օպերատորների հայտարարությունը Արցախում ռոումինգը վերացնելու պահանջի վերաբերյալ

Հրետանու կրակի խտությունը աննախադեպ է, երբևէ նման խտության կրակ այս տարածաշրջանում չի եղել. Ա. Հովհաննիսյան

118 կողմ. ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց Ադրբեջանի կողմից Արցախի սահմանին սկսված զինված հարձակումը դատապարտող հայտարարություն

Մարտակերտ քաղաքը և շրջակա բնակավայրերը շարունակում են մնալ հարվածի տակ (տեսանյութ)

Առաջնագծում թշնամին ոչ մի հաջողություն չունի. Վահրամ Պողոսյան

Հանրային հեռուստաընկերությունը հետաձգել է գործադիր տնօրենի ընտրության գործընթացը

ԱԺ նախագահը ներկայացրեց Ադրբեջանի ռազմական ագրեսիան դատապարտող հայտարարության նախագիծը (տեսանյութ)

Վարչապետը հրապարակել է իր հարցազրույցից Արցախի հարցին վերաբերող մի հատված (տեսանյութ)

Ամբողջ մաքսային ծառայությունն անցել է 24-ժամյա աշխատանքային գրաֆիկի. բոլոր մաքսակետերն աշխատում են

Պետությունն ի վիճակի է զբաղվել Արցախից ժամանած ընտանիքների կացարանների հարցով. Բաթոյանը վերահաստատում է ասածը

Հարգելի գերագույն գլխավոր հրամանատար, խնդրում եմ, հաշվի առեք խնդրանքս, զորակոչեք ինձ. կին պատգամավոր (տեսանյութ)

Աննա Հակոբյանն այցելել է Ստեփանակերտում գտնվող մի քանի ապաստարաններ. լուսանկարներ

Հայաստանն ու Արցախը վճռական են՝ դիմակայելու թուրք-ադրբեջանական դաշինքի դեմ. ԱԳՆ հայտարարությունը