Վճռաբեկն առանց քննության է թողել Մարտի 1-ի 10 զոհերի իրավահաջորդների բողոքը. այդ կազմը նախկինում քննել է Մարտի 1-ի գործը

Վճռաբեկ դատարանը Մարտի 1-ի տասը զոհերի իրավահաջորդների բողոքն առանց քննության է թողել:

Այս մասին մեր հարցին ի պատասխան ասաց իրավահաջորդների ներկայացուցիչ Վահե Գրիգորյանը: Վերջինս Վճռաբեկ դատարանի որոշումը ստացել է երեկ:

Հետաքրքիր «պատահականությամբ» տուժողների իրավահաջորդների բողոքի վերաբերյալ որոշում կայացրած դատավորներն այն անձինք են, որոնք կամ քննել են Մարտի 1-ի գործը կամ պաշտպանել այդ գործով մեղադրանքը:

Մասնավորապես՝ բողոքն առանց քննության թողնելու որոշում է կայացրել Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատի հետեւյալ կազմը՝ նախագահ՝ Լիլիթ Թադեւոսյան, Սամվել Օհանյան, Արթուր Պողոսյան, Համլետ Ասատրյան եւ Ելիզավետա Դանիելյան:

Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատի նախագահ Լիլիթ Թադեւոսյանը Մարտի 1-ի գործով Նիկոլ Փաշինյանի, Սասուն Միքայելյանի, Գեւորգ Մանուկյանի, Գագիկ Ջհանգիրյանի եւ մի քանիսի գործով մեղադրող դատախազներից մեկն է եղել: Նա Մարտի 1-ի գործով կրկին նախկին դատախազ Զելիմ Թադեւոսյանի դուստրն է: Թադեւոսյանը վերջերս է նշանակվել Քրեական պալատի նախագահի պաշտոնում:

Արթուր Պողոսյանը եղել է Մուշեղ Սաղաթելյանի, Գագիկ Ջհանգիրյանի վերաքննիչ բողոքը քննած դատավորների կազմում:

Համլետ Ասատրյանը՝ Նիկոլ Փաշինյանի վճռաբեկ բողոքը քննած դատավորների կազմում, իսկ Ելիզավետա Դանիելյանը՝ Սասուն Միքայելյանի: Ինչ վերաբերում է Սամվել Օհանյանին, ապա նա էլ է եղել վճռաբեկի կազմում այն ժամանակ, երբ վճռաբեկ դատարանը մերժել է Մարտի 1-ի գործով դատապարտված անձանց բոլոր բողոքները։

Այս նույն կազմը, սակայն վարույթ է ընդունել Մարտի 1-ի գործով առանցքային մեղադրյալներից Ռոբերտ Քոչարյանին ազատ արձակելու որոշման դեմ ներկայացված ՀՀ Գլխավոր դատախազ Արթուր Դավթյանի, ինչպես նաեւ Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտպանների կողմից ներկայացված բողոքը:

Սույն թեմայի վերաբերյալ մեր մի քանի հարցերին է պատասխանել Մարտի 1-ի տուժողների իրավահաջորդների ներկայացուցիչ Վահե Գրիգորյանը:

- Պարոն Գրիգորյան, ի՞նչ պատճառաբանությամբ է տուժողների իրավահաջորդների բողոքը Վճռաբեկ դատարանը թողել առանց քննության:

- Այն պատճառաբանությամբ, որ տուժողների իրավահաջորդները իրավունք չունեն նման բողոք ներկայացնել: Դատարանը բացարձակապես անտեսել է այն, որ կայացված որոշումը ուղղակիորեն առնչություն ունի իրենց հարազատների կյանքի իրավունքի դատավարական երաշխիքներին: Սրա վերաբերյալ որեւէ դատողություն չկա:

- Պարոն Գրիգորյան, բայց ինչո՞ւ չպետք է իրավահաջորդները բողոք ներկայացնեին:

- Իհարկե, պետք է ներկայացնեին: Այդ որոշումը հանգեցնում է նրան, որ նույնիսկ եթե քննությունը հասնի անձանց, ովքեր ենթադրաբար սահմանադրական անձեռնմխելիությունից են օգտվում, ապա քննությունը այդտեղ դադար է առնելու: Այդ անձեռնմխելիությունից օգտվող անձանց վերաբերյալ վարույթները դրանցից այն կողմ չեն գնալու, ինչը ուղղակիորեն կյանքի իրավունքի գործերով արդյունավետ քննության երաշխիքի խախտում է:

- Որոշումը կայացրած դատավորների կազմը հայտնի է: Ի՞նչ եք կարծում՝ նրանք չպե՞տք է ինքնաբացարկ հայտնեին:

- Փաստացի, առնվազն 5 դատավորիից չորսը ուղղակիորեն քննել է Մարտի 1-ի վերաբերյալ գործերը մեկը՝ պաշտպանել է մեղադրանքները: Իրենք կոնկրետ այս գործով արդեն ունեն հստակ ձեւավորված համոզմունք, որը իրենց անկողմնակալությունը լրջորեն կասկածի տակ է դրել: Իրենք առհասարակ անկողմնակալ չեն եւ ոչ միայն անկողմնակալ չեն, նրանք նույնիսկ կողմ են այս դատավարությունում: Նամանավանդ Մուշեղ Սաղաթելյանի ՄԻԵԴ վճռից հետո կոնկրետ դատավորներ կան օրինակ Պողոսյանը եւ Ասատրյանը, որ արդեն ուղղակիորեն կողմ են: Այսինքն՝ Մարտի 1-ի գործի քննությունը եթե խորացավ այն ուղղությամբ, որ ուղղությամբ որ նախանշել էր Եվրոպական դատարանը, մենք այս մարդկանց պատասխանատվության ենթարկելու խնդրի առաջ ենք կանգնելու եւ իրենք սա գիտակցում են: Այս գործով նրանք անելու են ամեն ինչ, որպեսզի այդ պատասխանատվությունը չկրեն: Ամփոփ ասեմ՝ կոնկրետ կայացված որոշումը եւ Վճռաբեկ դատարանում այս կազմով վճռաբեկ բողոքների քննությունը արդեն ապացուցում է, որ Հայաստանի արդարադատության համակարգն ի վիճակի չէ քննել Մարտի 1-ի գործը: Հայաստանի արդարադատության համակարգի առանցքային դերակատարները Մարտի 1-ի գործով կողմեր են հանդես գալիս: Նրանք ոչ միայն անկողմնակալ չեն կարող լինել, նրանք արդեն իսկ կողմ են, ինչը նշանակում է, որ Մարտի 1-ի գործով բացահայտումները եւ արդարադատությունը կոնկրետ գործող Կոնվենցիոն արդարադատության համակարգի շրջանակներում իրենց իսկ գործողություններով իրենք անհնար են դարձրել: Հիմա անցումային արդարադատությունը իրենք են թելադրում, այլեւս ո՛չ գործադիր իշխանության պահանջն է, ո՛չ էլ հանրության, դատավորներն իրենք են հենց սրանով անցումային արդարադատության պահանջ թելադրել: Միանշանակ պետք է ինքնաբացարկ հայտնեին, այնպես ինչպես դատավոր Ազարյանը վերաքննիչ դատարանում եւ նրանք հաշվենկատորեն այդ բանը չեն անում, որովհետեւ սա իրենց համար հնարավորություն եւ առիթ է, որ իրենք իրենց պաշտպանեն այս գործով: