ԱԺ խմբակցություններից խլել են Արմեն Սարգսյանի ընտրության խնդիրներով ՍԴ դիմելու իրավունքը

Մարտի 2-ին Ազգային ժողովում ՀՀ չորրորդ նախագահի ընտրություններից հետո մի շարք քաղաքական գործիչներ ու վերլուծաբաններ պնդում են, որ Արմեն Սարգսյանը ոչ լեգիտիմ նախագահ է, իսկ ընտրություններից առաջ էլ պնդում էին, որ ԱԺ-ի կողմից ընտրության անցկացումն է հակասահմանադրական:

Վերջիններս լեգիտիմ չլինելու փաստարկ են բերում Սարգսյանի քաղաքացիության հարցը. Արմեն Սարգսյանը նախագահի թեկնածու առաջադրվելու իրավունք չուներ, քանի որ չի բավարարում Սահմանադրության 124-րդ հոդվածի երկրորդ կետում նշված պահանջներին, այն է՝ ՀՀ նախագահի թեկնածուն վերջին 6 տարում պետք է լինի միայն ՀՀ քաղաքացի եւ մշտապես բնակված լինի ՀՀ-ում: Իսկ Արմեն Սարգսյանը ԱԺ ԵԼՔ խմբակցության պահանջին ի պատասխան այդպես էլ որեւէ փաստաթուղթ չներկայացրեց, որը կապացուցեր, որ ինքը հրաժարվել է Մեծ Բրիտանիայի քաղաքացիությունից: Սա նշանակում է, որ ԱԺ խմբակցություններից առնվազն մեկը Սահմանադրական դատարան դիմելու հիմքեր ուներ:

Եւ այնուամենայնիվ, այդպես էլ որեւէ մեկի կողմից Արմեն Սարգսյանի ընտրությունը չվիճարկվեց Սահմանադրական դատարանում: Ինչո՞ւ:

ԵԼՔ խմբակցության քարտուղար Գեւորգ Գորգիսյանը «Հայկական ժամանակ»-ի հարցին՝ իրենք մտադրություն ունեցե՞լ են վերոնշյալ խնդրով դիմել ՍԴ, պատասխանեց, որ նման տարբերակ քննարկվել է խմբակցությունում, սակայն որոշում չի եղել, քանի որ նոր Սահմանադրությամբ օրենքը թույլ չի տալիս, ՍԴ դիմելու ժամկետն արդեն անցել է:

Ո՞ր օրենքի մասին է խոսքը:

Նման հակասությունները լուծելու համար գոյություն ունեն մի քանի օրենքներ: Դրանցից մեկի համաձայն նախագահի ընտրության հետ կապված որեւէ խնդրի դեպքում խմբակցությունները Սահմանադրական դատարան կարող են դիմել նախագահի ընտրության անցկացումից հետո տասը օրվա ընթացքում ՝ ըստ ՀՀ Սահմանադրական օրենքի 78-րդ հոդվածի առաջին կետի, այն է՝ «Հանրապետության նախագահի թեկնածուները եւ Ազգային ժողովի խմբակցությունները Հանրապետության նախագահի ընտրության արդյունքով ընդունված որոշումների հետ կապված վեճերի լուծման համար Սահմանադրական դատարան կարող են դիմել Հանրապետության նախագահի ընտրության արդյունքով ընդունված որոշումների կայացման օրվանից հետո՝ ոչ ուշ, քան տասնօրյա ժամկետում»:

Սակայն Սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովը ԱԺ խմբակցություններից խլել է վերոնշյալ խնդրով Սահմանադրական դատարան դիմելու իրավունքը, քանի որ նոր Սահմանադրությամբ նախագահի ընտրության հետ կապված խնդիրներով Սահմանադրական դատարան դիմելու մասին օրենքը գործելու է հենց փոխված Սահմանադրության ուժի մեջ մտնելու օրվանից, այսինքն՝ ապրիլի իննից: Այս հարցն էլ կարգավորվում է փոխված Սահմանադրության 210-րդ հոդվածի 3-րդ կետով՝ «Այլ սահմանադրական օրենքները համապատասխանեցվում են Սահմանադրությանը և ուժի մեջ են մտնում նորընտիր Հանրապետության նախագահի կողմից իր պաշտոնի ստանձնման օրը»:  

Եվ ուրեմն՝ ՀՀ չորրորդ նախագահի ընտրությունները կայացել են մարտի երկուսին: Նախագահի ընտրությունից հետո Սահմանադրական դատարան դիմելու համար նախատեսված տասը օրն արդեն անցել է: Սակայն եթե անգամ դեռ անցած էլ չլիներ, եթե որեւէ խմբակցություն ցանկանար դիմել ՍԴ, այնուամենայնիվ դա հնարավոր չէր լինի, որովհետև այս օրենքը դեռ ուժի մեջ չի մտել:

Այստեղ գոյություն ունեն երկու հնարավոր տարբերակներ.

Առաջին՝ Սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովը նոր Սահմանադրության որոշ կետեր ճիշտ չի հաշվարկել, եւ այստեղ զուտ տեխնիկական, մաթեմատիկական հաշվարկների սխալ է:

Երկրորդ՝ Սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովը նոր Սահմանադրության մի շարք հոդվածներ շատ ստույգ մտածված «հարմարեցրել» է իշխանությանը:

Առաջին տարբերակը դիտարկելու դեպքում կարող ենք հիշել փաստաբան Վահե Գրիգորյանի առաջ քաշած այն փաստարկը, ըստ որի՝ իրականում, համաձայն Սահմանադրության, ՀՀ չորրորդ նախագահին պետք է ընտրեն քաղաքացիները, եւ ոչ թե Ազգային ժողովը: Այստեղ խնդիրը ուղիղ մաթեմատիկական հաշվարկի մեջ էր. Ազգային ժողովի՝ նախագահ ընտրելու օրը եւ փոխված Սահմանադրության ուժի մեջ մտնելու օրը իրար չէին համապատասխանում: Վահե Գրիգորյանն, ըստ ամենայնի, չէր սխալվում: Սակայն այստեղ կար մեկ ուրիշ խնդիր. Ընտրական օրենսգիրքը որեւէ սուբյեկտի համապետական ընտրություն անցկացնելու լիազորություն չի տալիս: Առաջացած հաշվարկային ու օրենսգրքի անկատարության ճգնաժամը փորձեցին հարթել Սահմանադրության մի քանի հոդվածների միջոցով:

Իսկ հաշվումների մեջ սխալվելու մյուս դեպքն էլ այն է, որ նախագահի ընտրության հետ կապված խնդիրների մասով ՍԴ դիմելու տասնօրյա ժամկետն անցել է, իսկ այս հոդվածին գործելու ուժ տվող օրենքը ուժի մեջ է մտնելու մոտ մեկ ամսից:

Սակայն սրանց զուգահեռ առկա է «դիտավորյալ» սխալվելու հանգամանքը: Ավելի կոնկրետ ասենք՝ Սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովը օրենքի մեջ եղած մաթեմատիկական հաշվարկի սխալով այնպես է արել, որ Ազգային ժողովի իշխող մեծամասնության առաջադրած ցանկացած թեկնածուի ընտրվելու, աշխատելու համար որեւէ անհարթություն չլինի եւ նրա դեմ որեւէ քայլ ձեռնարկել հնարավոր չլինի:

Նյութը տպագրվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի մարտի 23-ի համարում: