Վերջին քառորդ դարում ՀՀ-ից գաղթած հայերը փոխեցին Սփյուռքի լեզուն. Ռիչարդ Հովհաննիսյան

21/11/2017 schedule16:03

Վաշինգտոնում կայացել է Հայագիտական ընկերակցության հատուկ համաժողովը, որի ընթացքում ամերիկահայ գիտնականներն ու ուսուցիչները քննարկել են արեւմտահայերենի պահպանման հեռանկարները, գրում է Ամերիկայի ձայնը: 

Համաժողովին մասնակցած անվանի ամերիկահայ պատմաբան Ռիչարդ Հովհաննիսյանի խոսքով, խնդիրն առավել քան արդիական է. «Վտանգված լեզու է, մեր գեղեցիկ արեւմտահայ բարբառները, որով ես մեծացա: Մեր արեւմտահայ գրականությունը շատ հարուստ գրականություն է, բայց այսօր դժբախտաբար նահանջի մեջ ենք, որովհետեւ արդեն 100 տարի Սփյուռքի մեջ ենք եւ հետզհետե մեր սերունդները կդժվարանան»:

Ի տարբերություն Հայաստանում գործածվող արեւելահայերենի, արեւմտահայերենի ճակատագիրը այլ կերպ է դասավորվել, նշում է Կանադայի Մանքթոնի համալսարանի դասախոս Սիլվիա Կասպարյանը. «Արեւմտահայերենը մնացել է միայն որպես Սփյուռքի լեզու, կապված է Սփյուռքի հետ»:

Մինչդեռ, հայ համայնքներում երկրորդ եւ երրորդ սերունդները հայերեն տանը գրեթե չեն խոսում՝ երեխաներին հայերենի գործում ապավինելով հիմնականում կիրակնօրյա դպրոցների վրա, պատմում է Կալիֆորնիայի համալսարանի ուսանող Ջեսի Առլենն, ով ինքն էլ կիրակնօրյա դպրոցում հայերեն է դասավանդում.«Կիրակնօրյա դպրոցները բավարար չեն լեզուն սերունդներին փոխանցելու համար»:

Համաժողովի կազմակերպիչ Գուլբենկյան հիմնադրամը ներկայացնող Անի Գարմիրյանի խոսքով, հիմնադրամն ունի արեւմտահայերենի պահպանության ծավալուն ծրագիր, որը նախատեսում է լեզվի ուսուցում, գրականության տպագրում, թարգմանություններ եւ ամենակարեւորը՝ ճամբարներ, որտեղ երիտասարդները կարող են արեւմտահայերեն սովորել.«Իրար կծանոթանան, միասին հաճելի ժամանց կունենան, եւ կզարգացնեն իրենց հայերենը գրավոր, խոսակցական»:

Նոր ժամանակները արեւմտահայերենի պահպանման համար նոր մոտեցումներ են պահանջում, նշում են գիտնականները: 

«ԱՄՆ-ում մենք ունեինք միայն արեւմտահայերենը մեր բառբառներով՝ Խարբերդի, Վանի եւ այլն», - Ռիչարդ Հովհաննիսյանի խոսքով, վերջին քառորդ դարի ընթացքում նորանկախ Հայաստանից արտերկիր գաղթաց հարյուր հազարավոր հայերը փոխեցին Սփյուռքի լեզուն՝ իրենց հետ բերելով արեւելահայերենը: «Եվ Ամերիկայում հայերեն լեզուն փոխվեց եւ այսօր ամերիկահայությունը, եթե հայերեն է խոսում, ապա՝ արեւելահայերեն՝ Այդ իրարկե կազդե ամեն ինչի վրա»:

Ստեղծված իրավիճակում Ռիչարդ Հովհաննիսյանը կարեւոր է համարում, որ Սփյուքում զարգանան միաժամանակ ե՛ւ արեւելահայերենը, ե՛վ արեւմտահայերենը. «Կարելի է երկու լեզուներով հանգիստ խոսել եւ ապրել ու չզգալ, որ միայն միալեզու դառնամ, կամ միամշակույթ լինեմ»:

Տպել
2603 դիտում

Նիկոլ Փաշինյանը ներկա է գտնվել Եվրոպական քաղաքական համայնքի 4-րդ գագաթնաժողովի բացմանը (լուսանկարներ)

28-ամյա երիտասարդի սպանության փորձի հանգամանքները պարզվել են. նյութերն ուղարկվել են դատարան

Սահմանվել է դեղերի շրջանառության պետական կարգավորման ոլորտում փորձաքննություններ իրականացնող կազմակերպություն

Ավանեսյանը վրացի գործընկերոջ հետ քննարկել է համատեղ ծրագրերի իրականացումը

Նիկոլ Փաշինյանը և Ֆինլանդիայի նախագահն անդրադարձել են Հայաստան-Եվրոպական միություն համագործակցության խորացմանը

Երևանում 5 օր փակ կլինեն մի շարք փողոցներ

Միջնորդություն է ներկայացվել Ստեփանակերտի նախկին քաղաքապետի նկատմամբ «վարչական հսկողություն» կիրառելու մասին

Հայկական կողմն առաջարկել է ՀՀ վարչապետի և Ադրբեջանի նախագահի երկկողմ հանդիպում ՄԹ-ում. Ադրբեջանը մերժել է

Կրասնոդարում այնքան շոգ է, որ բլոգերը ձվածեղ է պատրաստել հենց արևի ջերմությամբ (տեսանյութ)

Փաշինյանը և Նիդերլանդների նորընտիր վարչապետը քննարկել են Հայաստան-Ադրբեջան խաղաղության գործընթացը

Բարձր աշխատավարձով աշխատանքի են հրավիրվում աղբատար մեքենաների վարորդներ ու հավաքարարներ

Կցրտի 5-7 աստիճանով. սպասվում են տեղումներ, որոշ հատվածներում՝ կարկուտ, ուժգին քամի

ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատում կոչ են արել Բայդենին դուրս գալ ընտրապայքարից

Իլհամ Ալիևն աշխատանքային այցով գտնվում է Բրիտանիայում

Փաշինյանը Բլենհայմյան պալատում մասնակցում է Եվրոպական քաղաքական համայնքի 4-րդ գագաթնաժողովին (տեսանյութ)

Կրկին ատելության և խտրական խոսք Հ2-ի եթերում. ԶԼՄ-ների էթիկայի դիտորդ մարմնի կարծիքը

Հրապարակվել է ԼՂ-ից տեղահանված ընտանիքների բնակարանային ապահովման պետական աջակցության ծրագրով դիմումների ուղեցույց

Բենզինի շուկայում կարծում ենք՝ չարաշահում է եղել․ Գևորգյանը մանրամասնում է

Հնարավոր է նույնիսկ չհասկանաք՝ ինչպես են ձեր գումարներն անցել ուրիշի ձեռքը․ Սամվել Մարտիրոսյանը զգուշացնում է

Առավել արդյունավետ աշխատանքի համար ԱԱԾ-ին հատկացվել է լրացուցիչ 409 մլն դրամ

ՀԱՊԿ-ին Հայաստանի անդամակցությունը խոչընդոտ չէ Վաշինգտոնի հետ ավելի խորը պաշտպանական համագործակցության համար. Զեյա

Բրիտանական թանգարանում պահվող Անահիտ աստվածուհու արձանը կցուցադրվի Երևանում. հայտնի է բացման օրը

«Սևան» ՔԿՀ-ում կանխվել է թմրամիջոցների նմանվող զանգվածների ներթափանցումը

ՀՀ ՊՆ-ում ամերիկյան բանակի ներկայացուցիչ կաշխատի․ պետքարտուղարի տեղակալը հաստատել է տեղեկությունը

Վիճաբանությունը վերածվել է ծեծի, հնչել են կրակոցներ․ նոր մանրամասներ Նորատուսցի Արայի որդու մասնակցությամբ միջադեպից

Մեքենան` գլխիվայր շրջվելով, հայտնվել է դաշտում. 2 հոգի տեղափոխվել է հիվանդանոց

Ավարտվել են «Բիրլեստիկ-2024» միջազգային զորավարժությունները, որին մասնակցում էր նաև Ադրբեջանը

Հաճելի էր հանդիպել իմ հայրենի Կալիֆորնիայից ժամանած ամերիկահայ զինվորականներին. ԱՄՆ դեսպան

Կրակոցներ Սևանի հանգստյան գոտիներից մեկում, կան սպանված և վիրավորներ. մասնակիցներից մեկը նորատուսցի Արայի տղան է

Հայաստանը պատրաստ է 2025-ին ընդունել «Ծրագրավորման միջազգային ուսանողական մրցույթը»․ ԲՏԱ նախարար

Բոլոր մարզերի և Երևանի հարյուրավոր հասցեներում մինչև 6-ժամյա հոսանքազրկումներ են սպասվում

Լավրովը հայտնել է՝ որ դեպքում են պատրաստ Ուկրաինայում հակամարտության դադարի

Քամու հետևանքով երկաթե թիթեղն ընկել է գազատարի վրա, գազի արտահոսք է սկսվել

ԱՄՆ նախագահ Բայդենը կրկին վարակվել է կորոնավիրուսով

Ծառը կոտրվել և ընկել է էլեկտրական լարերի վրա

Երևանի մետրոպոլիտենն աշխատում է իր բնականոն հունով

Անձրևից հեղեղվել է մետրոյի Շենգավիթ կայարանը (տեսանյութ)

Ինչու սպառվեց Ռոբերտ Քոչարյանի գործի վաղեմության ժամկետը, ինչ խախտում էր թույլ տվել դատավորը. ԲԴԽ նախագահը մանրամասնել է

Նիկոլ Փաշինյանը տիկնոջ՝ Աննա Հակոբյանի հետ ժամանել է Լոնդոն

Երևանս փայլատակում է. Սուրենյանը տեսանյութ է հրապարակել