Չեմ հասկանում, թե ինչն է իրենց դրդում այդ քայլին գնալ, բայց դա խաղամոլություն է. Արթուր Գրիգորյան

Երգի պետական թատրոնի հիմնադիր-ղեկավար, կոմպոզիտոր, ՀՀ ժողովրդական արտիստ Արթուր Գրիգորյանն՝ ի տարբերություն բազմաթիվ հայ մտավորականների եւ մշակույթի գործիչների, գրեթե միշտ զերծ է մնում Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձությունների մասին խոսելուց եւ որակումներ տալուց: ՀԺ-ին տված հարցազրույցում կոմպոզիտորը խոսել է մի շարք մտահոգիչ հարցերի եւ վերջին շրջանում տեղի ունեցած մշակութային իրադարձությունների մասին:

- Պարոն Գրիգորյան, այս օրերին Հայաստանում ընթանում էր Ֆրանկոֆոնիայի 17-րդ գագաթնաժողովը, որի շրջանակներում բազմաթիվ մշակութային ծրագրեր իրականցվեցին: Որքանո՞վ է սա նպաստելու հայ-ֆրանսիական մշակութային համագործակցությանը: Եվ ի՞նչ տվեց մեզ:

- Ցանկացած լավ բան, որը կատարվում է Հայաստանում, իսկ ես գտնում եմ, որ ֆրանկոֆոնիայի շրջանակներում իրականացվածն արտակարգ էր՝ նպաստեց մեր երկրի լուսաբանմանը, տարբեր երկրներից եկան Հայաստան, մեր երկիրը հավուր պատշաճի ներկայացավ աշխարհին: Կարծում եմ՝ մենք խնդիր ունենք ճիշտ գովազդվելու, ճիշտ ներկայացվելու: Այլեւս բավական է լսենք, որ սա պատերազմող երկիր է, հետամնաց է եւ այլն: Հետամնաց չենք, լավ էլ զարգացած երկիր ենք դառնում, ես հավատում եմ դրան: Իհարկե, մեր գերխնդիրն այն է, որ պատերազմ չլինի, երբեմն ուղեղս միայն այդ ուղղությամբ է աշխատում, ամեն առավոտ արթնանալիս ասում եմ՝ երանի էլ զինվոր չկորցնենք, բայց դրա հետ մեկտեղ ապրել է պետք, զարգանալ է պետք: Միայն խնդիրների վրա կենտրոնանալով էլ չի լինի: Նմանատիպ մշակութային միջոցառումները պետք են եւ շատ լավ են: Ես վախենում եմ այն մարդկանցից, որ հարցնում ես՝ ոնց ես, ասում են՝ «լավ եմ, բայց գլուխս ցավում է», ինչ եմ ուզում ասել՝ ցանկացած գլխացավանք պետք չէ ուրիշի վզին փաթաթել:

- Տարիներ առաջ խոսելով երգարվեստի հին ու նոր սերնդի ներկայացուցիչների, ընդհանուր առմամբ՝ մեր երաժշտական առօրյայի մասին, ասել էիք, որ մեր երկրի ներկայիս երգարվեստը վարկաբեկված է: Դուք նույն կարծիքի՞ն եք մնացել:

- Շատ ավելի վատ կարծիքի եմ այսօր: Եթե առաջ խոսում էինք, որ վտանգավոր է երգել հարեւանների ելեւէջներով, որ պետք է երգել հայերեն լեզվով, ապա չգիտես ինչու, այսօր մեղեդիի, հարմոնիայի պատկերները գնացել են դեպի ռումինական, գնչուական կողմ, այժմ արդեն շարունակում են գնալ դեպի Տաջիկստան ու Աֆղանստան: Սարսափելի է, երբ տեսնում ես, թե ինչպես է 20-ից 22 տարեկան երիտասարդը՝ չգիտես որտեղից գումարներ հայթայթել եւ սկսել անորակ բաներ մատուցել: Այս ամենի կողքին է մեծանում մեր սերունդը, որը հետո ոչինչ չի հասկանալու: Փառք աստծո, որ «Երգի պետական թատրոն»-ին կից դպրոցում, որտեղ երեխաներ են սովորում, տարանջատում են լավը եւ վատը, դա ինձ փոքր-ինչ հուսադրում է: Մեր երաժիշտներից շատ է դուրս գալիս օրինակ Մարտին Միրզոյանի աշխատանքը երգարվեստում, Կարեն Սեւակը լավ գործիքավորումներ է անում:

- Ձեր թատրոնի շատ երգիչներ լքել են հայրենիքը, մասնավորապես՝ Անդրեն՝ Արցախի ձայներ նախագծից, եւս շատերը՝ Հասմիկ Կարապետյան, Արսեն Գրիգորյան վաղուց նույն ակտիվությամբ ասպարեզում չեն: Մարդկանց մոտ մշակութային ճաշա՞կն է փոխվել, նրանք այլեւս իրենց արվեստով չե՞ն կարողանում լսարան ապահովել, թե՞ պարզապես Հայաստանում երգելն այլեւս եկամտաբեր չէ:

- Տեսեք, ես դեմ չեմ, երբ մեր արտիստներից ինչ-որ մարդիկ տարբեր ձեւերով կարողանում են գումար աշխատել, բայց օրինակ Ռազմիկ Ամյանի հետ իմ կռիվը հենց դրա հետ է կապված: Ռազմիկը, լինելով չտեսնված երգիչ, այն ինչ երգում է հարսանիքներին կամ կնունքներին, որ տուն պահի, երբեմն տանում է նաեւ համերգներին, բայց այդ երգերը մեր բեմ բերել պարզապես չի կարող: Մտածում եմ, այն երգերը, որոնք ընդունված է, որ հարսանիքներին երգեն, երգեն հենց հարսանիքներում եւ չպրոպագանդեն հեռուստատեսությամբ: Հեռուստատեսությամբ երգեն այն երգերը, որոնք ավելի բարձր ճաշակ են թելադրում: Ինչ վերաբերում է Հասմիկ Կարապետյանին եւ մնացածին, ապա ասեմ, որ Կարապետյանը վերադարձել է, Երեւանում է, ուղղակի երեխայով է զբաղված, ժամանակ չի տրամադրում երգարվեստին, Արսեն Գրիգորյանն էլ գնաց ԱՄՆ, բայց էլի եկավ: Շատ խառնված է նրանց բոլորի վիճակը, ամեն մեկն իր հոգսերն ունի, մեղադրելու էլ չի, բայց միեւնույն է՝ ես մեղադրում եմ:

- Այսինքն, իրավունք վերապահում եք նրանց նկատողություն անել:

- Իհարկե, չնայած բանը դրան չի հասնում, որովհետեւ իրենք իմ խորհուրդները լսում են, բայց միշտ նույն պատճառաբանությունն են բերում՝ բա ո՞նց ապրենք: Այդ պատճառաբանությունն ինձ շատ է զայրացնում: Մենք ո՞նց էինք ապրում 80-ականներին, երբ որ կոպեկներ էինք ստանում, բայց պատասխանատվություն ունեինք սերունդների առաջ: Մեր թատրոնում չի հնչել վատ երաժշտություն ու չի էլ հնչելու: Ավելին ասեմ, այստեղ երբեք ոչ ոքի թույլ չեմ տվել ֆանագրամայով երգել:

- Արդյո՞ք ներկայիս մշակույթի նախարարը լծված է մշակույթն ավելի բարձրարժեք դարձնելու գործին: Նրա գործողություններում նկատվո՞ւմ են այդ նպատակին միտված քայլեր:

- Ես երեւի այն մարդկանցից եմ, որ տարիներ շարունակ աշխատել եմ թատրոնում եւ տարիներ շարունակ մշակույթի նախարարին չեմ էլ տեսել: Իսկ այս պարագայում ինձ ժամանակ է պետք, որպեսզի հասկանամ՝ ինչ-որ բան արվու՞մ է, թե՞ ոչ: Երիտասարդ մշակույթի նախարար ունենք: Ինձ թվում է՝ նա պրպտող է, ինչ-որ բան ուզում է անել, գուցե եւ ստացվում է: Ինքս հասկանալով, որ մշակույթի նախարարությունում խնդիրները շատ ավելի գլոբալ են, քան Երգի պետական թատրոնում, մեր մասով ոչինչ չեմ պահանջում: Դա միշտ է այդպես եղել, այսօր մեր դահլիճը լավ վիճակում չէ, վերջին վերանորոգումը եւ ձայնային լուսային սարքավորում առնելը եղել է 15 տարի առաջ: Այդ ամենն ահռելի մեծ գումարների հետ է կապված: Չեմ ուզում պահանջել:

- Օրեր առաջ հայ ժողովուրդը կորցրեց մեծն շանսոնյե Շառլ Ազնավուրին, առիթ ունեցե՞լ էիք իր հետ շփելու, մտերմություն եղե՞լ է:

- Մտերմություն չի եղել, պարզապես ծանոթ ենք եղել: Մեզ մոտ չստացվեց առանձին հանդիպումներ: Ճիշտ է մեծ կորուստ էր, բայց մի կողմից էլ ժպտում էի, որովհետեւ 94 տարեկան էր: Չէի ուզենա իրեն հիվանդանոցում տեսնել: Ինքս ինձ էլ չեմ ուզենա հիվանդանոցում տեսնել, երբ որ մարդ Ազնավուրի նման մահով է հեռանում, նա երջանիկ մարդ է:

- Վերջին շրջանում մշակույթի ոլորտի բազմաթիվ ներկայացուցիչներ քաղաքականություն մտան, որոշներն էլ այդ ճանապարհին են, ի՞նչ եք կարծում, սա իր մեջ ինչ-որ վտանգներ պարունակո՞ւմ է, թե՞ ոչ:

- Այս ամենը ես մի բառով կորակեմ՝ խաղամոլություն, ինձ համար դա խաղամոլություն է, պարզապես խաղ են խաղում: Ժամանակին ես էլ եմ հնարավորություն ունեցել մտնել քաղաքականություն: Բազմիցս առաջարկել են, բայց երբեք չեմ ուզել այդ ամենի մեջ մտնել, սկզբունքներ ունեմ, որոնք իմ ազատություններն են, ինչի՞ պիտի ազատությունս խեղդեմ որեւիցե խաղով: Ունեցել եմ պաշտոն ունենալու հնարավորություն, բայց այդ պաշտոնից ի՞նչ պիտի ավելանար ինձ՝ ծառայողական մեքենա՞, հարմար բազկաթո՞ռ, թե՞ մի 200 հազար ավելի փող: Չեմ կարող հասկանալ, թե ինչն է իրենց դրդում այդ քայլին գնալ, անուննե՞րն է էլ ավելի լավանալու, ինչ է լինելու, չգիտեմ:

- Գուցե հեղափոխությունը, վերջին իրադարձությունները նպաստեցին, որ մշակույթի ոլորտի մարդիկ ավելի անկաշկանդ դառնան իրենց ցանկություններում: Գուցե քաղաքականությունն այլեւս (ինչպես ընդունված է ասել) կեղտոտ խաղ չի թվում իրենց:

- Ես չեմ կարծում, թե որեւէ երկրում կարող է լինել մաքուր քաղաքականություն: Գուցե ինքս չեմ հասկանում, բայց մեծ իմաստով դա վիճարկելի է, ցանկացած երկրում էլ խաղի մեջ են: Ինչպես ԱՄՆ-ն ու Կորեայի հանրապետությունը իրար ինչ ասես ասեցին, ապա համբուրվեցին եւ ամեն ինչ անցավ: Մեր երկրի դեպքում չի կարելի ցանկացած պարագայում «արխային» լինել, ու ասել՝ վայ ինչ լավ է: Այդքան բեւեռուն պետք չէ լինել եւ ասել՝ այս մեկը դարձավ պատգամավոր, ես էլ փորձեմ: Չեմ մեղադրում մեր մշակույթի գործիչներին, եթե մարդիկ հիվանդանում են, ի՞նչ կարող ենք անել, մի դեպքում, եթե մարդիկ հիվանդանում են կազինոյով, այս դեպքում նրանք էլ հիվանդանում են քաղաքականության խաղերի մեջ մտնելով:

- Վտանգ կա՞, որ իրենք էլ կքննադատվեն նախկին մի քանի անձանց պես:

- Ինչպես ասում են՝ պատմությունը սիրում է կրկնվել, եթե մի օր Շուշան Պետրոսյանին էին մեղադրում, օրը կգա իրենց էլ կմեղադրեն: Բայց ախր մեղադրելու ձեւեր էլ կան չէ՞: Այստեղ էլ կա էթիկայի խնդիր, այդ մշակույթն էլ մենք չունենք: Առողջ քննադատության մշակույթ չկա ձեւավորված, եթե այսօր մեկը մի բան է ասում ոչ հարմար մյուսին, գիտեմ, թե ինչքան են հոշոտում այդ մարդուն: Դա շատ վատ է, կարելի է չհամաձայնվել, բայց ավելի կոռեկտ լինել, ոչ թե հայհոյանքներով ու սպառնալիքներով խոսել: Դա շատ է բնորոշ մեր ազգին, որը ծայրահեղություն է ինձ համար: Կան բաներ, որոնք շատ ավելի կարեւոր պետք է լինեն, այլ ոչ թե Շուշանն ինչ ասեց, կամ այն մյուսն ինչ ասեց: Այս ուղղությամբ էլ շատ գործ ունենք անելու: Ինչքան էլ մեր միջից մեկը ճանապարհներ ստեղծի, այդ ճանապարհները ճիշտ օգտագործողներ պիտի լինեն: Խցանումները (ոչ բուն իմաստով) հարաբերական եմ ասում, կարող են այն պատճառով չլինել, որ մեր փողոցները նեղ են կամ մեքենաներն են շատացել, այլ այն, որ մեքենա քշողները ճիշտ չեն քշում: Ճիշտ վարենք մեր երկիրը, ճիշտ տեղ հասցնենեք, այլ ոչ թե միշտ խցանումներով կանգնենք եւ կարմիր լույսի տակ նայենք՝ կողքի մեքենան լավն է, թե վատը:

Տպել
10179 դիտում

ԿԳ նախարարի եւ ԵԹԿՊԻ ուսանողների հանդիպումն ավարտվել է. նրանք էլի կհանդիպեն

Տավուշի սահմանամերձ Սարիգյուղ եւ Ծաղկավան համայնքների համար ձեռք կբերվի կոմբայն. Սիփան Փաշինյան

Կառավարությունը 2 համայնքի ղեկավարների արտահերթ ընտրություն անցկացնելու մասին որոշում կկայացնի

Ներդրողի միջոցներով վերգետնյա անցում կառուցելու առաջարկը ինչո՞ւ է մերժվել․ պարզաբանում

Գառնիկ Բադալյանը նշանակվել է Աֆղանստանում ՀՀ դեսպան

Պատվաստման տարեք ձեր երեխաներին. վարչապետը հյուրընկալել է Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Հարալդ Զուր Հաուզենին

Պատրաստվում են անցնել հակագրոհի ամբողջ ճակատով. «Ժողովրդի դեմ խաղ չկան»-ն պետք է ամեն օր ապացուցել

Տիմատիի ու Նազիմայի նոր տեսահոլովակում Հայաստանի բնությունն է՝ իր ողջ շքեղությամբ (տեսանյութ)

Իտալիայում տուրիստական ավտոբուսի վթարի հետևանքով 5 վիրավոր ՀՀ քաղաքացի կա. ԱԳՆ

Խոսրով Հարությունյանը դատական հայց է ներկայացրել Արման Բաբաջանյանի դեմ

Հրդեհվել է Սպիտակ քաղաքի զինկոմիսարիատի տանիքը

Հավատարիմ եմ եղել իմ կանանց ու դավաճանել եմ սիրուհիներիս. հայտնի մտքեր Ազնավուրից

Չենք բողոքարկի որոշումը, քանի դեռ դատարանը չի հանդիսանում խախտված իրավունքը վերականգնող մարմին. Սանասարյան

Մայիսի 27-ին դատավորների արտահերթ ժողով է հրավիրվել

Բյուջեի 62 մլրդ դրամ ավելցուկի մի մասով զինվորների և ուսուցիչների աշխատավարձը կբարձրանա. ինչպես ծախսել մնացածը

Շիրակի մարզից ԱՆ ուղղաթիռով հիվանդ է տեղափոխվել Երեւան

Չենք փորձել մեղավորներ փնտրել այլ ակումբներում. «Արարատ-Արմենիան» պատասխանում է

Ազարը, Ժիրուն հայ են. «Արսենալի» երկրպագուները ծաղրում են Ադրբեջանի պատճառով ստեղծված իրավիճակը

ԵՄ -ն 2019-ին ՀՀ-ին տրամադրվող աջակցությունը ավելացրել է 25 մլն եվրոյով. հանդիպում կառավարությունում

Կրթության եւ գիտության նախարարը բողոքող ուսանողներին հրավիրել է նախարարություն