500 հազար դոլար՝ Խորխոռունու սպանության համար

Աղվան Հովսեփյանը ՀՀ գլխավոր դատախազ եղած ժամանակ մի քանի անգամ խոստացել էր բացահայտել Վահրամ Խորխոռունու սպանությունը: Մենք էլ մտածում էինք, գլխավոր դատախազ մարդ է, եթե խոստանում է՝ կբացահայտի:

Բայց պարզվում է, որ այդ ժամանակահատվածում Աղվան Հովսեփյանը ոչ թե սպանության բացահայտման ուղղությամբ էր աշխատում, այլ բանակցությունների մեջ էր քննչական մեկուսարանում գտնվող Հրայր Նարիմանյանի հետ եւ վերջինիս փորձում էր համոզել, որ իր վրա վերցնի Խորխոռունու սպանությունը: Իսկ Նարիմանյանը, իր իսկ վկայությամբ, հրաժարվել է ոչ միայն  «խոստովանությունից», այլեւ իրեն այդ խոստովանության համար առաջարկվող 500 հազար դոլարից: Որպես պատասխան, մեր իրավապահները ձերբակալել են նրա կնոջը:

***

1998թ. դեկտեմբերի 7-ին Ստեփանակերտից եկա Երեւան, ինձ հետ էր նաեւ մի ծանոթ տղա («Ույուտ» կոոպերատիվի տնօրեն Արմեն Առաքելյանը՝ հետագայում սպանված): Եկանք եղբորս BMW-ով, մեր մյուս ընկերը բերել էր նաեւ եղբորս ընկերոջ ավտոմատը: Եղբորս ընկերը ծանր նյութական վիճակում էր, խնդրել էր վաճառել իր զենքը: Երեւանում հանդիպեցինք այդ ընկերոջ հետ: Այն ժամանակ գլխի չընկա, որ բարում ծագած կռիվը սարքած էր:

Քաղաքից դուրս գնացինք, որ իրար «հասկանանք»: Հինգ հոգով էինք՝ ես, սպանվածը եւ 3 ընկեր: Կանգ առանք Փարաքարի մոտ՝ դեկտեմբերի 9-ն էր, երեկոյան ժամը 11-ը: Երկու մեքենայով էինք՝ BMW-ով եւ «Մերսեդեսով»: Մի քիչ խոսելուց հետո ընկերներս ինձ առաջարկեցին հեռանալ: Ես մի ընկերոջ հետ BMW-ով շարժվեցի, իսկ Արմենը մյուսների հետ մնաց: Իմ մտքով անգամ չանցավ, որ դժբախտություն կարող է պատահել: Հազիվ էի 25 մետր քշել, երբ լսելով ավտոմատի կրակոց՝ արագ ետ դարձանք ու տեսանք գետնին ընկած դիակը: Ոչ մի կերպ չէի հասկանում, թե ինչու սպանեցին այդ տղային: Վիճեցինք, ապա երկուսը «Մերսեդեսով» հեռացան, մնացինք երկուսով: Չգիտեինք ինչ անել. ես առաջարկեցի դիակը այդ խուլ տեղից տեղափոխել ճանապարհաեզր, որ հեշտ գտնեն: Շոկի մեջ էի, չէի ենթադրում, որ ինձ կարող են կասկածել սպանության մեջ:

Կարծես իմ բախտից լիներ՝ այդ օրը, գրեթե նույն ժամին տեղի էր ունեցել նաեւ ՊՆ փոխնախարար Վահրամ Խորխոռունու սպանությունը: Դատախազությունում մշակվեց այդ երկու սպանությունների կապի վարկածը, իբր սպանությունը իրականացրել են ղարաբաղցիները, իսկ պատվիրատուն Սամվել Բաբայանն է: Երկու օր անց՝ դեկտեմբերի 12-ին ինձ կանչեցին Երեւան, քննիչի մոտ: Քննչական խմբում մի ղարաբաղցի տղա կար, որին ես առաջարկեցի ոչ պաշտոնապես օգնել՝ ցույց տվեցի սպանության տեղը: Ես ոչինչ չունեի վախենալու՝ չէ՞ որ ես չէի սպանել: Անցավ մի քանի ամիս, 99-ի մարտի 30-ին գործով եկա Երեւան, իսկ ապրիլի 1-ին առանց սանկցիայի 6-րդ վարչությունը ինձ ձերբակալեց: Ասացին՝ ՆԳ նախարար Սերժ Սարգսյանի հրամանն է: Մինչեւ ապրիլի 7-ը պահեցին 6-ում, ապա տեղափոխեցին ազգային անվտանգություն եւ միայն ապրիլի 12-ին կալանքի սանկցիայով տեղափոխեցին ժամանակավոր մեկուսարան:

Սկսվեցին իմ կյանքի ամենասեւ օրերը: Ինձ այցելում էին Հայաստանի Հանրապետության բոլոր «դեմքերը» եւ համոզում: Աղվան Հովսեփյանն ասում էր. «Կամավոր քո վրա վերցրու Խորխոռունու եւ Արմենի սպանությունները»: Ես հրաժարվում էի: Առաջարկեցին 500 հազար դոլար՝ էլի հրաժարվեցի: Սկսվեց շանտաժը, որ, իբր, ես Սամվել Բաբայանի անձնական քիլլերն եմ: Սկսեցին ծեծել՝ ամեն օր, մինչեւ կիսամեռ անելը: Մի քանի անգամ կտրեցի երակներս, բայց չթողեցին մեռնեմ: Երկու անգամ փորձեցի հոսանքի տալ ինձ՝ կրկին չստացվեց: Ես չէի կարող ընկերներիս մատնել, թեկուզ ընտանիքիս պատճառով, չէ՞ որ նրանք ազատության մեջ են եւ նրանց կարող են վնասել: Ծեծով արդյունքի չհասնելուց հետո որոշեցին եղբորս ձերբակալել: Նրան գողացան Ղարաբաղում եւ բերեցին Երեւան: Միաժամանակ խոստացան, որ եթե իրենց ուզածը չգրեմ, ամբողջ ընտանիքս կնստացնեն:

Սկսեցին ծեծել եղբորս, որ խոստովանի, թե ես իրեն պատմել եմ կատարածս սպանության մասին: Եղբայրս դիմադրում էր: Քննիչը որոշեց ձերբակալել կնոջս: Հինգ ամիս անց չդիմանալով՝ հանձնվեցի: Գրեցի, որ երկու սպանություններն էլ կատարել եմ մենակ: «Խոստովանությունից» հետո ԱԱ եկավ Վազգեն Սարգսյանը եւ ինձ ասաց. «Ես գիտեմ, որ դու չես սպանել, ինչո՞ւ ես քեզ վրա վերցրել»: Պատմեցի, որ ընտանիքիս անդամներին են ձերբակալել: Խոստացավ օգնել: Հաջորդ օրը գալիս է քննիչը եւ ասում, որ գրավոր հրաժարվեմ Խորխոռունու սպանությունից: Մեծ տառապանքներից հետո կնոջս ազատեցին, եղբորս տվեցին 5 տարի՝ զենք պահելու համար: Եվ միայն այն պատճառով, որ ընկերներիս անունը չտվեցի, դիակը թողեցին ինձ վրա: Տվեցին 15 տարի, որից 5-ը պիտի անցկացնեմ Գորիսում, իսկ 10-ը՝ խիստ ռեժիմի գաղութում: Դատարանը չլսեց իմ բացատրությունները եւ ոչինչ հաշվի չառավ:

Հրայր Նարիմանյան

Հ.Գ. Այս պատմության մեջ մեզ հատկապես անհավանական թվաց հոդվածագրի կնոջը վերաբերող հատվածը, ուստի փորձեցինք մանրամասները ճշտել հոդվածը խմբագրություն բերած Գոհար Նարիմանյանից: Վերջինիս պատմածը պարզապես ցնցեց մեզ. 99-ի օգոստոսի 22-ին Գոհարին Ղարաբաղից հրավիրում են Երեւան եւ ամուսնու հետ տեսակցության պատրվակով ձերբակալում: Հաջորդ օրը Գոհարին են ցույց տալիս կալանքի սանկցիան, որը հիմնավորված էր «նախաքննությանը չխոչընդոտելու» պատճառաբանությամբ: Մինչեւ դեկտեմբերի 24-ը՝ 4 ամիս Գոհարին պահում են Աբովյանի կանանց գաղութում: Քննիչ Հակոբ Բաբայանը (ՀՀ դատախազություն) չի թաքցնում իրենց նպատակը՝ հենց որ համոզես ամուսնուդ խոստովանի, քեզ բաց կթողնենք: Երեք անգամ առերեսում են անում ամուսնու հետ, բայց Հրայրը, չնայած կնոջ արցունքներին, հրաժարվում է խոստովանել չգործած մեղքը:

Պատանդի կարգավիճակում հայտնված կինը տառապանքի 4 ամիս է անցկացնում մեկուսարանում՝ զրկված մանկահասակ երեխաներից (4 եւ 6 տարեկան), մինչեւ որ Հրայրը կոտրվում է: Նախաքննությունը, ըստ Գոհարի, զլացել էր պարզել անգամ սպանության երեկոյի ողջ անցուդարձը, Հրայրի ուղեկիցների ինքնությունը եւ, չգիտես ինչու, կանգ էր առել շահադիտական նկատառումներով իրականացված սպանության վարկածի վրա (չնայած սպանվածի գրպանում հայտնաբերված 150 դոլարին): Առաջին ատյանի դատարանում (դատավոր՝ Հրաչ Սարգսյան) 11 նիստով ավարտված դատավարությունը 28-ամյա Հրայրին դատապարտեց 15 տարվա ազատազրկման: Վերաքննիչ դատարանում (նախագահ՝ Մելիք Սարգսյան) 1,5 ժամվա ընթացքում այս սցենարը կրկնվեց՝ դատավճիռը թողնվեց նույնը: Հրայրը եւ իր հարազատները չեն ժխտում վերջինիս մեղքը, բայց զենքի վաճառքի կամ իմանալ չհայտնելու համար 15 տարի չեն տալիս: