Ավանդույթի համաձայն. Հրազդանի ՋԷԿ-ն էլ տվեցին

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2006 թվականի ապրիլի 7-ի համարում

Կառավարության երեկվա նիստը սովորականից ավելի երկար տեւեց: Կառավարության անդամները երկար, շատ երկար մտածում էին` ինչպե՞ս թեթեւացնել իրենց կողմից այդքան «սիրված» ժողովրդի սոցիալական վիճակը. չէ՞ որ այդ ժողովրդի ձայները այդքան անհրաժեշտ են լինելու ընդամենը մեկ տարի հետո կայանալիք ընտրություններում:  Իսկ թե ինչպիսին կլիներ իշխանությունների նկատմամբ ընտրողների վերաբերմունքը, եթե Հայաստանին մատակարարվող ռուսական գազի դիմաց սպառողները վճարեին այն սակագներով, որոնք հաստատել էր Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը, դժվար չէ պատկերացնել: Սակայն նախօրեին Ռոբերտ Քոչարյանն այցելեց «Հայռուսգազարդ» եւ հենց այնտեղ էլ հայտարարեց, որ սպառողների համար գազի գնի թանկացումը կլինի 10-15 տոկոսի շրջանակներում:

Եւ երեկ կառավարությունը ընդունել է «Բնական գազի սակագների մեղմացման միջոցառումները» անունով մի որոշում, ըստ որի առաջիկա երեք տարիներին ՀՀ կառավարությունը սուբսիդավորելու է «Հայռուսգազարդ» ընկերությանը` գազի սակագները մեղմացնելու նպատակով: Դրա համար կառավարությունը երեկ որոշում է կայացրել Հրազդանի ՋԷԿ-ի հինգերորդ էներգաբլոկը վաճառել ռուսական «Գազպրոմ» ընկերությանը: Երեկ կառավարության նիստից հետո հրավիրված մամուլի ասուլիսում էներգետիկայի նախարար Արմեն Մովսիսյանն այնպիսի բարձր տրամադրությամբ էր ներկայացնում այս որոշումը, կարծես դրանով ոչ թե Հայաստանն է Ռուսաստանին գույք տրամադրում, այլ հակառակը:

Իսկ Հրազդանի ՋԷԿ-ի հինգերորդ էներգաբլոկը, կառավարության երեկվա որոշման համաձայն, վաճառվելու է 248,8 մլն դոլարով, որից ընդամենը 60 մլն դոլարն է վճարվելու պետական բյուջե: Մնացած 188,8 մլն դոլարը կառավարությունը որպես սուբսիդիա երեք տարիների ընթացքում վճարելու է «Հայռուսգազարդ» ընկերությանը: Այսինքն` կառավարությունը վճարելու է Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի սահմանած գնի մի մասը` բնակչության սպառած 1000 խ/մ-ի համար 90 հազարից 25 հազար դրամը, իսկ արդյունաբերական սպառողների համար` 146,5 դոլարից 52 դոլարը: Արդյունքում այս տարվա ապրիլի մեկից բնակչությունը մեկ խ/մ գազի դիմաց ներկայիս 59 դրամի փոխարեն կվճարի 65 դրամ, իսկ արդյունաբերական սպառողները՝ ներկայիս 79,1 դոլարի փոխարեն` 94.5 դոլար:

Արդյոք սա կարելի՞ է գազի սակագների մեղմացման հաջողված տարբերակ համարել: Էներգետիկայի նախարարը այս հարցին ուղղակի չի պատասխանում: «Բնակչությունը եւ տնտեսվարող սուբյեկտները սրա գնահատականը կտան»,- ասում է Արմեն Մովսիսյանը: Այս նախադասությունը, ըստ էության, բացահայտում է այն տրամաբանությունը, որով իշխանություններն առաջնորդվել են այս որոշումն ընդունելիս. բնակչության համար էականն այն է, որ գազի դիմաց հնարավորինս քիչ վճարի, թե ինչի հաշվին` մարդկանց համար այնքան էլ կարեւոր չէ: Ինչ վերաբերում է Հրազդանի ՋԷԿ-ի հինգերորդ էներգաբլոկը «Գազպրոմին» վաճառելու պայմաններին, ապա ըստ Արմեն Մովսիսյանի, դրանք Հայաստանի համար շատ ձեռնտու են:

Ռուսները պարտավորվել են երկու տարվա ընթացքում ավարտել էներգաբլոկի շինարարությունը, տեղադրել 140 մեգավատ հզորությամբ գազատուրբին, ինչը, Արմեն Մովսիսյանի ասելով, կիրականացվի լրացուցիչ 150-160 միլիոն դոլարի ներդրմամբ: Իսկ արդյոք կարելի՞ է վստահ լինել, որ Հրազդանի ՋԷԿ-ի հինգերորդ էներգաբլոկը չի արժանա «Գույք` պարտքի դիմաց» ծրագրով Ռուսաստանին հանձնված ձեռնարկությունների ճակատագրին: «Պայմանագրում բավական կոշտ միջոցներ կան, եւ եթե ռուսական կողմը չկատարի պարտավորությունները, դրանք կկիրառվեն»,- ասում է Արմեն Մովսիսյանը` չմանրամասնելով, սակայն, պայմանագրի այդ կոշտ կետերը: Իհարկե, դա արդեն այնքան էլ կարեւոր չէ:

Կարեւորն այն է, որ Հրազդանի ՋԷԿ-ի հինգերորդ էներգաբլոկը այլեւս ռուսների սեփականությունն է: Ինչ վերաբերում է վերջին օրերին հայ-ռուսական բանակցություններում քննարկվող մյուս հարցին` կապված Իրան-Հայաստան գազամուղի հայկական հատվածը նույնպես Ռուսաստանին տրամադրելու հետ, ապա էներգետիկայի նախարարն ասում է, որ նման հարց չէր էլ կարող քննարկվել, քանի որ այդ գազամուղի շինարարության աշխատանքները դեռ չեն սկսվել: «Իրան-Հայաստան գազամուղը դեռեւս կառուցված չէ, բաժնետոմսեր չունի, եւ դրանք չեն կարող որեւէ մեկին հանձնվել»,- ասում է Արմեն Մովսիսյանը: Մենք, իհարկե, մեր էներգետիկայի նախարարին չհավատալու հիմքեր չունենք:

Սակայն հավատալով Արմեն Մովսիսյանին՝ ցանկանում ենք տեղեկացնել, որ «Գազպրոմ» ընկերության երեկ տարածած հաղորդագրության մեջ նշված է, որ մինչեւ ապրիլի 14-ը ՀՀ կառավարության եւ «Գազպրոմի» միջեւ պետք է կնքվեն նախնական պայմանագրեր Իրան-Հայաստան գազատարի 40 կիլոմետրանոց հատվածը եւ Հրազդանի ՋԷԿ-ի հինգերորդ էներգաբլոկը «Հայռուսգազարդ» ընկերությանը վաճառելու մասին: Նույն հաղորդագրության մեջ ասվում է նաեւ, որ այս գործարքի ավարտից հետո «Հայռուսգազարդի» հիմնադիր կապիտալում «Գազպրոմի» չափաբաժինը կկազմի որակյալ մեծամասնություն: Մի խոսքով, բացառված չէ, որ գազի սակագների մեղմացման «միջոցառումները» Հրազդանի ՋԷԿ-ի հինգերորդ էներգաբլոկով չեն ավարտվել: Պարզապես, էներգետիկայի նախարար Արմեն Մովսիսյանը այդ մասին գերադասում է դեռեւս չխոսել:

Գառնիկ Գեւորգյան