Իրան-Հայաստան. Տարածաշրջանային վտանգավոր էսքիզներ

Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուի՝ նախորդ շաբաթ Ադրբեջան եւ Ղազախստան այցելությունից հետո տարածաշրջանային քաղաքականության հետաքրքիր էսքիզներ են ձեւավորվում:

Դեկտեմբերի 21-22-ին Հարավային Կովկաս-Միջին Ասիա երթուղով կանցնի նաեւ տարածաշրջանում Իսրայելի ոխերիմ հակառակորդ, Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին: Սակայն ի տարբերություն Նեթանյահուի՝ Հարավային Կովկասի երկրներից նա կայցելի Հայաստան, իսկ Միջին Ասիայի մուսուլմանական պետություններից՝ բացի Ղազախստանից նաեւ Ղրղըզստան:

Իրանի նախագահի այցի մասին պաշտոնական տեղեկատվությունն աղքատիկ է՝ հանդիպումներ Սերժ Սարգսյանի եւ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի հետ, մի շարք ոլորտներում փաստաթղթերի ստորագրում եւ երկու երկրների միջեւ գործարար համաժողովի անցկացում: Դուրս գալով զուտ հայ-իրանական հարաբերությունների օրակարգից՝ Իրանի նախագահի այցը Նեթանյահուի տարածաշրջանային այցելությունից հետո կարելի է դիտարկել նաեւ որպես պատասխան գործողություն:

Իսրայելի ղեկավարը գալիս է Իրանի հետ բազմաթիվ խնդիրներ ունեցող (սկսած ազգայինից, վերջացած Կասպից ծովի ավազանի բաժանման զգայուն հարցերով) Ադրբեջան, եւ այդ երկրի ղեկավարի հետ սպառազինությունների մատակարարման նոր պայմանավորվածություններ ձեռք բերում: Իսկ Իսրայելի ոչնչացումը ցանկացող Իրանը կատարում է հակակշիռ քայլ: Այդ երկրի նախագահն այցելում է Ադրբեջանի հակառակորդ երկիր՝ Հայաստան: Նախատեսվում են «բանակցություններ ամենաբարձր մակարդակում եւ փաստաթղթերի ստորագրում»:

Բանն այն է, որ ինչպես Հայաստան-Իրան, այնպես էլ Իսրայել-Ադրբեջան հարաբերությունները չեն սահմանափակվում միայն Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրով: Եթե Հայաստանի եւ Ադրբեջանի համար այդ այցերի հիմքում հիմնականում դրված է սեփական անվտանգության եւ ԼՂ հակամարտության գոտում ամրանալու խնդիրը, ապա Իրանի եւ Իսրայելի համար սա ավելի լայն խնդիր է՝ տարածաշրջանային մրցակցության, Մերձավոր Արեւելքից մինչեւ Հարավային Կովկաս ու մուսուլմանական աշխարհի շահերի հակազդեցության եւ պայքարի:

Եթե Ադրբեջանն Իսրայելին դիտարկում է որպես սպառազինության աղբյուր եւ նավթի արտահանման շուկա, ապա Իսրայելի համար  Ալիեւի թագավորությունը հարմար պլացդարմ է Իրանի նկատմամբ որոշակի աշխարհաքաղաքական առավելություններ ձեռք բերելու համար: Այս համատեքստում պատահական չէ, որ Իսրայելը Բաքվին զինում է նորագույն զինատեսակներով, ուղարկում այնտեղ ռազմական խորհրդատուների:

Հետաքրքրական է, որ Իրան-Իսրայել աշխարհաքաղաքական պայքարը սկսում է տեղափոխվել նաեւ Ադրբեջանի սահմաններից ներս: Գաղտնիք չէ, որ Ադրբեջանի ժողովրդի հասարակ, հատկապես գավառական, բայց բավական կոշտ կրոնական հայացքների տեր հատվածում արդեն տեւական ժամանակ է, ինչ միսիոներական աշխատանք է տանում Իրանը: Իսկ Ադրբեջանում ընդդիմության փաստացի բացակայության պայմաններում քաղաքացիների անգամ ոչ կրոնական, բայց բողոքական մասը հավաքվում է մզկիթների շուրջ:

Ուստի կրոնն այնտեղ ավելի ու ավելի ընդդիմադիր երանգ է ստանում եւ քաղաքական գործոն դառնում, ինչի միջոցով փորձում է Ադրբեջանի վրա ազդել հոգեւոր իշխանության կառավարման տակ գտնվող Իրանը: Այստեղից էլ Ադրբեջանում սկիզբ առած ճնշումները ֆանատիկ կրոնական գործիչների դեմ եւ Իրանի նկատմամբ ընդգծված զգուշավորությունը: Սա Ադրբեջանի իշխանության աքիլեսյան գարշապարն է, որը փորձ է արվում պաշտպանել նաեւ Իսրայելի միջոցով:

Պատահական չէ, որ Իսրայելն ու Ադրբեջանը պատրաստվում են անվտանգության ոլորտում պայմանագիր կնքել, համաձայն որի՝ Մոսադը, ադրբեջանական հատուկ ծառայությունների հետ համագործակցելով, այդ երկրում պետք է զբաղվի ահաբեկչության, կրոնական ծայրահեղականության եւ հեղափոխությունների կանխմամբ:

Սա նշանակում է մի քանի բան: Նախ, Ադրբեջանն այս տեսքով եւ քաղաքական համակարգով կենսական անհրաժեշտություն է Իսրայելի համար: Մուսուլմանական աշխարհի մեծ մասի հետ խնդիրներ ունեցող Իսրայելի համար կրիտիկական նշանակություն ունեն ադրբեջանական նավթի առաքումները: Երկու երկրներն էլ, մեղմ ասած, զգուշանում են Իրանից, եւ ի վերջո հայկական իշխանությունները վաղ թե ուշ պետք է լրջորեն զբաղվեն Իսրայելով: Այլապես Իսրայելը, թեկուզ Իրանի շահերին հակառակվելու համար, կշարունակի զբաղվել Հայաստանով եւ Ղարաբաղով՝ Ադրբեջանի միջոցով: Իսկ Հայաստանը Հարավային Կովկասում Իրանի համար միակ վստահելի գործընկերն է, որից Իրանին զրկելը կամ որին թուլացնելը Իսրայելի կողմից լուրջ հարված կլինի Իրանի շահերին:

Այս պահին Իսրայելն ու Իրանը տարածաշրջանային շուկայում հանդես են գալիս հետեւյալ առաջարկներով: Իսրայելի պարագայում դա թանկ, բայց նորագույն սպառազինություներն են, տեխնոլոգիաները, իսկ Իրանի դեպքում՝ աշխարհագրական դիրքը, իրանական մեծ շուկան եւ ռեգիոնալ ազդեցությունը: 

ՀՀ ԱԳ նախկին նախարար, ԱԺ պատգամավոր Ալեքսանդր Արզումանյանը մեզ հետ զրույցում նշեց, որ Իրանի եւ Իսրայելի ղեկավարների այցը տարածաշրջան պլանավորվել է ոչ մեկ օրվա ընթացքում եւ այցերի հաջորդականությունն արդեն իսկ խորհրդանշում է տարածաշրջանում երկու երկրների մրցակցության մասին: «Այդ մրցակցությունը կա: Իրանը բավական զգայուն է վերաբերվում Իսրայելի հետ իր հարեւանների հարաբերություններին:

Ուստի, Իրանի նախագահի այցը ՀՀ եւ այստեղ արվող քաղաքական հայտարարությունները կարող են լավ մեսիջ լինել Իսրայելի, Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի համար: Այդ 3 երկրների հետ  էլ Իրանն ունի որոշակի խնդիրներ»,- նկատեց պատգամավորը՝ հավելելով, որ նշված երկրներից երկուսը Հայաստանին բլոկադայի մեջ են պահում, իսկ Իսրայելի հետ ՀՀ-ի հարաբերությունները իսպառ բացակայում են: Ուստի, նրա կարծիքով, Հայաստանը պետք է օգտագործի այս պահը եւ ընդգծի իր ուրույն տեղն ու նշանակությունը Իրանի համար Հարավային Կովկասում եւ այս ամենից քաղի առավելագույն օգուտ:

Տպել
4940 դիտում

Թուրքիայի հայաշատ Հաթայ նահանգում վիճակն աղետալի է․ քաղաքային հիվանդանոցը ևս փլուզվել է

Հայաստանում Չեխիայի նորանշանակ դեսպանը ցավակցություն է հայտնել Թուրքիայի երկրաշարժի կապակցությամբ

Կյանքից հեռացել է բուսաշխարհագետ, կենսաբան Սամվել Բալոյանը

Հրազդանի կիրճում՝ Դավթաշենի կամրջի տակ, բախվել են ավտոմեքենաներ. կա տուժածներ

Դիարբեքիրում ապրող հայազգի երգչուհի Զիլան Տիգրիսն ու ամուսինը մնացել են երկրշարժի փլատակների տակ

Առատ ձյան պատճառով շտապ օգնության մեքենան չի կարողացել հասնել 2-ամյա երեխային օգնության. միջամտել են փրկարարները

Զորամասը ծախել են՝ առաջնորդվելով «մեր դեմ խաղ չկա» սկզբունքով, պետականության ոչնչացումն այս կերպ է լինում. Պապոյան

Կուրիլյան կղզիների մոտ ուժգին երկրաշարժ է տեղի ունեցել

2 ամսով կալանավորվել են զբոսաշրջիկներին կողոպտած Գյումրու ավագանու անդամն ու ևս 3 անձ

«Մալաթիա» տոնավաճառն այսօրվանից աշխատում է, փակելու որոշումը չեղարկվել է․ տնօրեն

Օհանյանը հատուկ նշանակության հողամասերը վաճառել է այլոց և հափշտակել դրանք. Գլխավոր դատախազը ներկայացրեց միջնորդություն

Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ՝ նշանակվել է Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի ղեկավար

Սեյրան Օհանյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու երկրորդ միջնորդությունը ԱԺ-ն կքննարկի դռնփակ

Ադրբեջանը պետք է դադարեցնի Լաչինի միջանցքի արգելափակումը. Մարդու իրավունքների միջազգային ընկերություն

ՀՀ-ում գործել է այնպիսի իշխանություն, որը զբաղված է եղել մասսայական սեփականություններ կոնվերտացնելով. Գուրգեն Արսենյան

Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը փակ է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար

Դիմակավորված անձինք փորձել են պայթեցնել բանկոմատն ու գողություն անել․ խմբի անդամները ձերբակալվել են (տեսանյութ)

Եթե Սեյրան Օհանյանը համաձայներ վաղեմության հիմքով գործը փակել, իմ այստեղ լինելը կլիներ ժամանակավրեպ. գլխավոր դատախազ

Կադաստրի Վեդու տարածքային միավորի ղեկավարը իր ցուցմունքում ուղիղ նշում է, որ իրեն սպառնացել են. Գլխավոր դատախազ

Ամենայն հայոց կաթողիկոսը Թուրքիայում տեղի ունեցած երկրաշարժի առնչությամբ ցավակցություն է հայտնել Պոլսո հայոց պատրիարքին

ԱԺ-ն փակ նիստում կքննարկի Հայաստանի զինված ուժերում ստեղծված իրավիճակը. զեկույցով հանդես կգա Սուրեն Պապիկյանը

Կյանքից հեռացել է անկախ Հայաստանի ըմբշամարտի ֆեդերացիայի առաջին նախագահը

Լիլիթ Մակունցը ԵԱՀԿ ՄԽ ամերիկացի համանախագահի հետ քննարկել է Լաչինի միջանցքում ստեղծված իրավիճակը

Արայիկ Հարությունյանը Կրթության տեսչական մարմնի աշխատակազմին է ներկայացրել նորանշանակ ղեկավարին

Հարբած տղամարդը փորձել է գողանալ Լենինի դին

Տաշիրի և Սարատովկայի բնակիչները հայհոյել, ծեծի են ենթարկել իրենց ընկերոջը տուգանած պարեկներին. 3 անձ կալանավորվել է

Ծանր հիվանդություններով 6 անձ Արցախից տեղափոխվել է ՀՀ բժշկական կենտրոններ

Թուրքիայի ավերիչ երկրաշարժի զոհերի թիվը մոտենում է 4 հազարի, վիրավորներինը՝ գերազանցում 20 հազարը

Նյու Յորքում գրանցվել է վերջին 40 տարվա ամենաուժգին երկրաշարժը

ԱԺ օրակարգում Սեյրան Օհանյանի և Արմեն Չարչյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու համաձայնություն տալու հարցն է

Վահան Քերոբյանն ու Էդուարդո Էռնեկյանը քննարկել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի ընդլայնման նախագիծը

Թուրքիայում գրանցվել է ևս մեկ ուժգին երկրաշարժ

Մալաթիայում երկրաշարժից զոհված հայ ամուսինների մանկահասակ երեխաներից մեկը հիվանդանոցում մահացել է

Մասամբ փակ են Արագածի և Սիսիանի տարածաշրջանների ավտոճանապարհները. ՀՀ մարզերում առատ ձյուն է, բուք, մերկասառույց

«Մալաթիա» տոնավաճառն այսօրվանից մասամբ սկսել է գործել

Ադրբեջանի կողմից արդեն վեցերորդ անգամ խափանված գազատարը դեռ չի գործում. ԱՀ ԱԳՆ-ն կոչ է անում միջազգային պատժամիջոցների

ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը վստահեցրել է, որ կարվի ամեն ինչ՝ Սիրիային օգնելու համար

Հրդեհ Աբովյան քաղաքում. այրվել են տնակն ու կից կիսակառույցը

Երեկվա ընթացքում փրկարարներն արգելափակումից դուրս են բերել 277 ավտոմեքենա

Առաջարկ է ներկայացվել գետնանցումները կահավորել հայ գործիչների լուսանկարներով՝ նկատի ունենալով արդեն առկա օրինակը