Տարիների թշնամանքից հետո Իրանն ու Սաուդյան Արաբիան բանակցություններ են սկսել. հաշտեցման 2 պատճառ ունեն

Սաուդյան Արաբիան այսօր առաջին անգամ պաշտոնապես հաստատել է, որ բանակցություններ է վարում Իրանի հետ: Լուրերն այն մասին, որ ըստ էության բանակցություններ են ընթանում հինգ տարի առաջ դիվանագիտական հարաբերությունները խզած երկրների միջև, հայտնվել են ապրիլին ՝ հույս ստեղծելով, որ նման տեմպերով շուտով հնարավոր կլինի անգամ սպասել Իրանում դեսպանության բացմանը:

Բայց բանակցություններից մինչ դիվանագիտական հարաբերությունների վերականգնումը չափազանց երկար ճանապարհ է:

Ապրիլի կեսերին բրիտանական Financial Times թերթն առաջին անգամ հաղորդեց Սաուդյան Արաբիայի և Իրանի բարձրաստիճան պաշտոնյաների հանդիպման մասին: Այսօր, բանակցություններից գրեթե մեկ ամիս անց, Սաուդյան Արաբիայի ԱԳՆ-ն առաջին անգամ հաստատում է տեղեկությունը, որ երկու հարևան երկրները, որոնք երկար տարիներ պայքարել են տարածաշրջանումառաջատրի դիրքի համար, նստել են բանակցությունների սեղանի շուրջ:

Սաուդյան Արաբիան հայտարարել է, որ հանդիպումը նպատակ ունի նվազեցնել լարվածությունը, բայց անմիջապես զգուշացրել, որ «դեռ վաղ է բանակցությունների հաջողության մասին վերջնական եզրակացություններ անելու համար»:  Այս պարզաբանումը, հավանաբար, կապված է մամուլում հայտնված ենթադրությունների հետ, որ շուտով կարող է սպասվել երկրների միջեւ դիվանագիտական հարաբերությունների վերականգնում:

BBC-ն գրում է, որ երկու երկրների բարդ հարաբերությունների պատմության մեջ առաջին անգամը չէ, որ Իրաքը միջնորդ է հանդես գալիս այս բանակցություններում. հանդիպումը տեղի է ունեցել Բաղդադում:

Financial Times- ի աղբյուրները պնդում էին, որ քննարկումը հիմնականում Անսար Ալլահ շարժման գործունեության մասին է եղել, որը բաղկացած էր շիա հութի ցեղից և աջակցություն էր ստանում Թեհրանից, որին երբեմն հաջողությամբ հակադրում է Սաուդյան Արաբիան:

Սպասվում է, որ շուտով տեղի կունենա բանակցությունների մեկ այլ փուլ:

Փորձագետները խոսում են երկու հիմնական պատճառների մասին, որոնք երկրներին դրդել են դադարեցնել վեցամյա հակամարտության իրավիճակը: 

Առաջինը Եմենում պատերազմը դադարեցնելու ցանկությունն է, որը բառացիորեն թանկ է նստում երկու երկրների վրա:

Երկու երկրների կրոնական հակասությունները հիմնականում բացատրում են ներկայիս իրավիճակը. Սաուդյան Արաբիան սուննի իսլամի առաջնորդն է, իսկ Իրանը հիմնականում շիա թևից է: Թեհրանը երկար ժամանակ աջակցում էր Մերձավոր Արևելքի այլ երկրներում գտնվող աշխարհազորայիններին, որոնք հավատարիմ են շիական իսլամին:

Իրանի կողմից հնչեցրած աշխարհաքաղաքական խնդիրը հետևյալն էր. ռազմաքաղաքական կազմավորումներ ստեղծել շիաների նստավայրի տարածքում`Իրանից Իրաքի և Սիրիայի միջով մինչև Միջերկրական ծով, այսպես կոչված, «շիական կիսալուսնի» հատվածում:

Սաուդյան Արաբիան համոզված էր, որ կիսալուսինը կարող է լիալուսնի վերածվել ՝ գրավելով սուննիական տարածքները:

Մասնավորապես, ենթադրվում է, որ այդ նպատակով Թեհրանը ֆինանսական և ռազմական աջակցություն է ցուցաբերում Եմենում գտնվող Անսար Ալլահին:

Բանակցությունների վերսկսման երկրորդ պատճառը Իրանի հետ միջուկային գործարքը վերականգնելու ԱՄՆ նոր նախագահ Ջոզեֆ Բայդենի փորձերն են:

Միացյալ Նահանգները դուրս է  եկել միջուկային գործարքից և 2018-ի մայիսին վերականգնելԻրանի դեմ պատժամիջոցները: 2021 թվականի սկզբին Թեհրանը հայտարարել է, որ պատրաստ է վերադառնալ գործարքի պայմաններին, եթե Վաշինգտոնը չեղարկի պատժամիջոցները: Բայդենին դուր է եկել Իրանից ընդառաջող քայլը և առաջարկել է նստել բանակցությունների սեղանի շուրջ:

Սաուդյան Արաբիայի հետ հարաբերությունների բարելավումը կարող է լինել այս բանակցություններում Իրանի համար կարեւոր սակարկություն:

«Այստեղ հիմնական հարցը հետևյալն է. Կարո՞ղ է Թեհրանի և Էր-Ռիադի բանակցությունների այս փուլը դադարեցնել Եմենի ձգձգված պատերազմը կամ միայն հանգեցնել ժամանակավոր հրադադարի: Բոլոր ջանքերն ուղղված են հակամարտության սրումը նվազեցնելու փորձին, բայց այս հակամարտությունը ունի մի քանի մակարդակ և կպահանջվեն երկարաժամկետ մեխանիզմներ խաղաղությունը պահպանելու համար: Այդ մեխանիզմները, այժմ թվում է, թե պակասում են»,- Frans press գործակալությանն ասել է  Ահմեդ Նագին՝ Քարնեգիի Մերձավոր Արևելքի կենտրոնից:

Սաուդյան Արաբիայի պաշտոնյաները չեն պատասխանել AFP- ի հարցերին, սակայն երկրի ղեկավարությանը մոտ կանգնած աղբյուրը նշել է, որ Իրանի հետ երկխոսությունից սպասելիքները փոքր են, և դժվար թե բեկում առաջանա տարիներ շարունակ անցկացրած դաժան մրցակցությունից հետո:

Գործակալությանը վերլուծաբանները հայտնել են, որ Էր-Ռիադի երկխոսության գնալու ցանկությունը ցույց է տալիս, որ երկիրը գիտակցում է՝  Իրանի նկատմամբ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի առավելագույն ճնշման քաղաքականությունը չի գործում:

Բացի այդ, վերջերս Սաուդյան Արաբիայի և ԱՄՆ-ի հարաբերությունները նկատելի սառն են. Բայդենի գալով`Վաշինգտոնի հայացքը փոխվել է, և այժմ ԱՄՆ-ը Սալման թագավորին սպառնում է հետևանքներով` մարդու իրավունքների բազմաթիվ խախտումների համար:

Երկու երկրների միջև դիվանագիտական հակամարտության պատճառը Սաուդյան Արաբիայում շիա քարոզիչ Նիմր ան-Նիմրիին 2016-ի հունվարին մահապատժի ենթարկելն էր, որը քարոզներում խոսում էր երկրում շիաների նկատմամբ խտրականության մասին: 

Դրանից հետո, հաջորդ օրվա վաղ առավոտյան, Թեհրանում ցուցարարների բազմությունը հարձակվել էր  Սաուդյան Արաբիայի դեսպանատան վրա:

Այս իրադարձությունը վերջին կաթիլն էր երկու աշխարհաքաղաքական հարևանների բարդ հարաբերությունների մեջ. Սաուդյան Արաբիան խզեց դիվանագիտական հարաբերությունները Իրանի հետ ՝ 48 ժամ ժամանակ տալով իրանցի դիվանագետներին Էր- Ռիադը լքելու համար:

Իրանում այն ժամանակ խոսվում էր այս որոշման «շտապողականության» մասին, բայց ձևակերպումներում ակնարկում էին, որ հարաբերությունների սրման մեջ մեղավոր է Սաուդյան Արաբիան:

Դեսպանատան վրա հարձակումից հետո հետո Սաուդյան Արաբիայի հարևան և մերձավոր դաշնակից Բահրեյնը նույնպես հայտարարեց Իրանի հետ դիվանագիտական հարաբերությունների խզման մասին, հետագայում Սուդանը հետևեց նրանց:

Այդ ժամանակվանից Իրանն ու Սաուդյան Արաբիան, որոնք ուղղակիորեն չեն պայքարում միմյանց հետ, շարունակում են աջակցել հակառակորդ ուժերին տարածաշրջանում զինված բախումներում:

Տպել
780 դիտում

Արցախի պաշտպանության բանակում նկատվում են նախընտրական քաղաքական քարոզչության դեպքեր. Արցախի ՊԲ

Հունվար-մայիսին ԵԱՏՄ երկրների շարքում ամենացածր գնաճը Հայաստանում է արձանագրվել՝ 5.5%․ Մանուկյան

Նիկոլ Փաշինյանը հարցազրույց է տվել Պետրոս Ղազարյանին, այն կցուցադրվի այսօր ժամը 22։00-ին․ Գեւորգյան

ԳԹԿ-ն հրապարակել է «Մաթեմատիկա» առարկայի միասնական քննության թեստերն ու պատասխանները

Դա հերյուրանք է ու վերջ․ Սասուն Միքայելյանը՝ Նիկոլ Փաշինյանին ձայն չտալու կոչի մասին․ Civic

ԶՈՒ ԳՇ նախկին պետ Օնիկ Գասպարյանը իր բացահայտ աջակցություն է հայտնել Ռոբերտ Քոչարյանին

Գրականագետ Աբգար Ափինյանը Նիկոլ Փաշինյանի դեմ քարոզչություն անելիս հայտնվում է միջադեպերի կենտրոնում

Նորատուսի 21 փողոցներում եւ նրբանցքներում կկառուցվի լուսավորության ցանց

Սրճեփ սարքերից գողություններ էին արել ու բռնվել (տեսանյութ)

Արցախում հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության երկու նոր դեպք

Դատավորներին պաշտպանելու ենք նրանց պատիվն ու արժանապատվությունն արատավորող խոսքից. Արտակ Զեյնալյան

Մեկ օրում բացահայտվել է 56 հանցագործություն. ավտոմեքենա փախցնել, ընտանեկան բռնություն, սպանության սպառնալիք

ՀՀ ՄԻՊ-ը կդիմի ՍԴ՝ վիճարկելու նախընտրական քարոզչությանը վերաբերող ՔՕ 149.1-րդ հոդվածը

Սոսիներից հատկապես արևելյանի կեղևներն են խիստ արտահայտված թափվում. «Կանաչապատման» ՀՈԱԿ-ը պարզաբանում է ներկայացրել

Նախկին փոխնախարարը դատապարտվել է 7 տարի ազատազրկման, իսկ Ռազմիկ Աբրահամյանի պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել. Հետք

Ծովագյուղ-Շորժա-Վարդենիս ավտոճանապարհին մահվան ելքով ավտովթար է տեղի ունեցել

ՊԵԿ-ի և Իրանի մաքսային ծառայության պատվիրակությունները քննարկել են օրակարգային մի շարք հարցեր

«Փողոց դուրս գալ կարելի է միայն մեկ դեպքում». Էդմոն Մարուքյանն իր թիմով քարոզարշավի վերջին օրն անցկացնում է Երեւանում

Նոր շինծու գործ, Ադրբեջանը միջազգային հետախուզում է հայտարարել 3 հայ գործարարների նկատմամբ. «Արմենպրես»

Այսօր «Մաթեմատիկա» առարկայից միասնական քննության օրն է

Չդիմե´նք քայլերի, որոնք կարող են տանել անդառնալի կորուստների. ընտրություններին ընդառաջ ԵԿՄ-ն հայտարարություն է տարածել

Սուրենավանում տեղի ունեցած վթարից տուժած 14-ամյա տղայի առողջական վիճակում կա քիչ, բայց դրական տեղաշարժ. Գ. Դերձյան

Կորոնավիրուսով վարակվելու 86 նոր դեպք է հաստատվել. օրվա թվերը՝ ամփոփ

Այսօր քարոզարշավի վերջին օրն է. վաղը քաղաքական ուժերը պետք է լռություն պահպանեն

Երևանի Ալիխանյան փողոցում հրդեհ է բռնկվել ավտոմեքենայում. վարորդը հոսպիտալացվել է

Վարչական դատարանը մերժել է ՔՊ-ի գրանցումը չեղյալ համարելու պահանջով հայցը

Արթուր Դավթյանի ղեկավարած պատվիրակությունը կմասնակցի եվրոպական երկրների դատախազությունների համաժողովին

Գորիսի մշակույթի կենտրոնի տնօրենը ձերբակալվել է. աշխատակցին թույլ չէր տվել մասնակցել քարոզարշավին

Հրդեհ՝ Վայքի մարզադպրոցում. կրակը հանգցնելու համար մեկնել է 4 խումբ ու 1 լրացուցիչ ջրատար

Երեկ կայացել է նաև ԲՀԿ-ի ամփոփիչ հանրահավաքը. հայտնի է մասնակիցների թիվը

Վթար Մարգարա-Վանաձոր ճանապարհին․ այրվող մեքենայից դուրս է բերվել վարորդի դին. կա 3 տուժած

Հայտնի է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ամփոփիչ հանրահավաքի մասնակիցների թիվը

Բա իհարկե, նրանք էլ ունեին այսպիսի տպավորիչ ցուցանիշներ, միայն թե իրենց անձնական եկամուտների մասին. Արարատ Միրզոյան

Մենք պետք է հույսեր կապենք մեր բանակի հետ. քաղաքական ուժերը՝ ՀՀ-ի անվտանգային հարցերի լուծման ուղիների մասին

Քաղաքական ուժերի մի մասը կողմ է ազգային համաձայնության կառավարության ձևավորմանը. որ ուժերը միմյանց հետ կհամագործակցեն

«Հասել է ՀՀ քաղաքացու ճշմարտության պահը․․․ ընտրակաշառք բաժանողները ձերբակալվում են հենց այս րոպեներին ու կալանավորվում»

Ինձ համար անհասկանալի է, որ ընդդիմությունը զոհերի և գերիների թվերն ուռճացնում է․ Փաշինյանը տվյալներ հայտնեց

Եթե ասում են՝ իմ մի հայտարարությամբ պատերազմ սկսվեց, Արցախը ճանաչելու արդյունքում պատերազմ չի՞ սկսվի. Նիկոլ Փաշինյան

Կասկած չկա, մեր գերեվարված եղբայրները շուտով վերադառնալու են․ Փաշինյանը 4 կետ ներկայացրեց՝ ապագայի տեսլականի վերաբերյալ

Այս անգամ դուք սխալվելու իրավունք չունեք. Լևոն Տեր-Պետրոսյանը տեսաուղերձ է հղել (տեսանյութ)