Ադրբեջանը խոշտանգում, տանջում, նվաստացնում է հայ ռազմագերիներին. Human Rights Watch-ի զեկույցը

Human Rights Watch իրավապաշտպան կազմակերպությունը երեկ հրապարակել է զեկույց ու արձանագրել, որ ադրբեջանական ուժերը գերեվարել են բազմաթիվ էթնիկ հայ զինվորականների: Զեկույցի համաձայն, ադրբեջանական ուժերը անմարդկային վերաբերմունք են ցուցաբերել Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ հակամարտության ընթացքում գերեվարված էթնիկ հայ ռազմագերիների նկատմամաբ, ենթարկել են նրանց ֆիզիկական բռնության եւ նվաստացման: Այս մասին հնարավոր է եղել տեղեկանալ եւ ընդհանուր եզրակացություն կազմել՝ դատելով այն բոլոր գործողություններից, որոնք երեւում են հենց ադրբեջանցի զինծառայողների կողմից նկարահանված ու տարբեր տիրույթներում հրապարակված տեսանյութերում, որոնք  լայնորեն տարածվել  են սոցիալական ցանցերում հոկտեմբերից:

Կազմակերպությունը փաստում է՝ տեսանյութերը պատկերում են, թե ինչպես են ադրբեջանցի «առեւանգողները» տարբեր կերպ ապտակում, հարվածում, տանջում հայ ռազմագերիներին եւ ստիպում նրանց ակնհայտ ճնշման տակ ու նվաստացման ակնհայտ մտադրությամբ համբուրել Ադրբեջանի դրոշը, գովաբանել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւին, հայհոյել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին, հայտարարել, որ Լեռնային Ղարաբաղը Ադրբեջանն է: Տեսանյութերի մեծ մասում զինծառայողներին «առեւանգողների», «տանջողների»   դեմքերը տեսանելի են, ինչը ենթադրում է, որ նրանք չեն վախենում պատասխանատվության ենթարկվելուց:

«Ռազմագերիների նկատմամբ բռնի եւ նվաստացուցիչ վերաբերմունքը չի կարող արդարացում ունենալ», -ասել է Human Rights Watch-ի Եվրոպայի եւ Կենտրոնական Ասիայի հարցերով տնօրեն Հյու Ուիլյամսոնը:

«Մարդասիրական իրավունքը միանգամայն պարզ է ռազմագերիներին պաշտպանելու պարտավորության վերաբերյալ: Ադրբեջանի իշխանությունները պետք է ապահովեն, որ այդ վերաբերմունքն անմիջապես ավարտվի»:

Չնայած Human Rights Watch– ի կողմից դիտված տեսանյութերում նկարահանված որոշ ռազմագերիներ իրենց ընտանիքի հետագա շփումներում նշել են, որ իրենց լավ են վերաբերվում, նրանց անվտանգության եւ բարեկեցության հետ կապված մտահոգվելու լուրջ հիմքեր կան:

Միջազգային մարդասիրական իրավունքը կամ զինված հակամարտության օրենքը պահանջում է, որ միջազգային զինված հակամարտության կողմերը ցանկացած հանգամանքներում մարդասիրաբար վերաբերվեն ռազմագերիներին: Ժնեւի երրորդ կոնվենցիան պաշտպանում է ռազմագերիներին, մասնավորապես բռնության կամ ահաբեկման գործողություններից, վիրավորանքներից եւ հասարակության հետաքրքրասիրությունից»:

Կազմակերպությունը հավելում է, որ թեպետ հստակ թվերը հայտնի չեն, սակայն Հայաստանի պաշտոնական դեմքերը հաստատել են HRW-ին, որ Ադրբեջանում են գտնվում մի քանի տասնյակ հայ ռազմագերիներ: Հայտնի է, որ հայկական կողմն էլ ունի մի քանի ռազմագերիներ եւ գերեվարված 3 օտարերկրացի վարձկաններ: Human Rights Watch-ն ուսումնասիրում է բաց աղբյուրներում հրապարակված բոլոր տեսանյութերը, որոնք որեւէ կերպ կապված են ռազմագերիների հետ եւ հայտնում է ամեն տեսակ արդյունքի մասին:

Հայ ռազմագերիների խոշտանգումների մասին տասնյակ տեսանյութեր են տեղադրվել սոցիալական ցանցերում: Human Rights Watch- ը մանրակրկիտ ուսումնասիրել է դրանցից  14-ը եւ  զրուցել 5 ռազմագերիների ընտանիքների հետ, որոնց նկատմամբ բռնությունն ու դաժան վերաբերմունքը ֆիքսված է եղել կադրերում: Տեսանյութերը տեղադրվել են Telegram ալիքներում, այդ թվում ՝ Kolorit 18+ եւ Karabah_News,ինչպես նաեւ Instagram- ի մի քանի հաշիվներում: Տեսանյութերից ոչ մեկը չունի մետատվյալներ, որոնք կարող են հաստատել դրանք նկարահանելու ժամանակը եւ գտնվելու վայրը, քանի որ դրանք հանվել են, երբ տեսանյութերը վերբեռնվել են Telegram եւ այլ հարթակներ: Բայց Human Rights Watch- ը լիարժեք վստահ է, որ այս տեսանյութերից ոչ մեկը համացանցում չի տեղադրվել մինչև 2020 թվականի հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսները:

Կազմակերպությունն ուսումնասիրել է նաեւ ռազմագերիների հետ կապված բազմաթիվ լուսանկարներ, իրավաբանական փաստաթղթեր, զրուցել է փաստաբաններ Արտակ Զեյնալյանի եւ Սիրանուշ Սահակյանի հետ, որոնք Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում այժմ ներկայացնում են 40 հայ ռազմագերիների ընտանիքները: Նրանք դիմել են ՄԻԵԴ՝ Ադրբեջանի նկատմամբ հրատապ միջոցների կիրառման հարցով: Եվրոպական դատարանը բավարարել է բոլոր առանձին ռազմագերիների անուններից ներկայացված հայցերը՝ պարտադրելով Ադրբեջանին անհապաղ տրամադրել վերջիններիս մասին տեղեկություններ:

Կազմակերպության անդամների հետ հանդիպման ընթացքում ընտանիքները հաստատել են, որ տեսահոլովակներում տեսել են իրենց հարազատներին, տրամադրել են իրավապաշտպաններին լուսանկարներ եւ ռազմագերիների ինքնությունը հաստատող այլ փաստաթղթեր ու հաստատել, որ այդ երիտասարդները ծառայում էին կամ Լեռնային Ղարաբաղի Պաշտպանության բանակում, կամ Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերում:

Ռազմագերիներից մեկի հայրը21-ամյա  որդու հետ կապը կորցրել է հոկտեմբերի 17-ից: Հոկտեմբերի 25-ին նա Telegram ալիքներից մեկում նկատում է տեսանյութ, որում 8 հայ զինծառայողներ են, ենթարկվում են բռնության ադրբեջանցի զինծառայողների կողմից: Զինվորները պառկած են եղել գետնին, կապված աչքերով եւ ձեռքերով, իսկ ադրբեջանցիները հարվածել են նրանց ոտքերով, տրորել են ու կանգնել նրանց վրա, , ծակել են սուր գործիքներով: Տեսանյութի 1:28 րոպեին հայրը նկատել է իր որդուն, որը ռուսերենով ասել է «Я все расскажу», երբ առնվազն 7 անգամ ոտքով հարված է ստացել մարմնի տարբեր մասերին, գլխին: Հայրն անմիջապես դիմել է ԿԽՄԿ, որդուց կարճ հեռախոսազանգ է ստացել նոյեմբերի 9-ին միայն, վերջինս ասել է, որ Ադրբեջանում է գտնվում, բժշկական հաստատություններից մեկում, բուժում է ստանում ոտքերի շրջանում ունեցած վնասվածքների համար:

Նույն տեսանյութում HRW-ի հետ հանդիպած կանանցից մեկի 51-ամյա ամուսինն է, որի մարմնի բաց հատվածներում տեսանյութում երեւում են թարմ վերքերը, իսկ ամբողջ տեսանյութի ընթացքում նա անընդհատ նոր հարվածներ է ստանում՝ ոտքերով եւ սուր գործիքով՝ աղաչելով չտանջել իրեն: Կինն ամուսնու հետ կարճ զրույց է ունեցել նոյեմբերի 20-ին:

Կազմակերպությունը եւս մի քանի անուններ է թվարկում, նշում առանձին ռազմագերիների պատմություններ, ներկայացնում՝ ինչպես են վերջիններս կապ հաստատել ընտանիքի անդամների հետ, մի քանիսը հայտնվել են հիվանդանոցում, որտեղ նրանց այցելել են պաշտոնական կառույցների ներկայացուցիչներ, այցերի ընթացքում ռազմագերիները բողոքներ չեն հայտնել:

Տարատեսակ տեսանյութերով Human Rights Watch– ին պարզ է դարձել՝ ինչպես են հայ ռազմագերիներին ծաղրում, նվաստացնում, ստիպում կատարել իրենց ստորացուցիչ քմահաճույքները:

Նոյեմբերի 27-ին ՄԻԵԴ-ը Ադրբեջանի իշխանություններից տեղեկատվություն է պահանջել 5 զինվորների գտնվելու վայրի վերաբերյալ: Ադրբեջանը դեռ պատասխան չի տվել:

Տպել
1497 դիտում

Ասում էր՝ չվախենաս, հետ կգամ, ես քեզ սիրում եմ. մայոր Սարգիս Նավասարդյանն անմահացավ Շուշիում (տեսանյութ)

JTI ընկերությունը ճանաչվել է Լավագույն գործատու Հայաստանում

Պուտինի ու Բայդենի հեռախոսազրույցը՝ առաջատար լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնում. ինչու է այն կարևոր

Ապարանը զարգացման բարձր տեմպեր է արձանագրում (տեսանյութ)

Հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով օպերատիվ իրավիճակը չի փոփոխվել

Հայկ Մարությանը մասնակցել է Լենինգրադի պաշարման ավարտի 77-ամյա տարեդարձին նվիրված հանդիսավոր արարողությանը

Ֆինանսների փոխնախարարը Զարգացման ֆրանսիական գործակալության պատվիրակության հետ քննարկել է համագործակցության հարցեր

Իրենց իսկ շահերից է բխում ժողով չանցկացնել. ՀՖՖ գլխավոր տնօրենը՝ նոր կանոնադրության և 9 անդամների ժողով հրավիրելու մասին

31-ամյա ջաղացաձորցին գողացած հեռուստացույցը նվիրել էր զոքանչին. հարուցվել է քրեական գործ (տեսանյութ)

«Հավանաբար արդեն բժշկի կարիք կա». քաղաքագետները եւ պատգամավորները՝ Վազգեն Մանուկյանի երեկվա հայտարարությունների մասին

Խեղճ կնոջը հասցրել են ինքնասպանության․ նախկին պատգամավորը՝ հարսի ինքնասպանության հնարավոր պատճառների մասին

Հայտնի է Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի փոխվարչապետների հանդիպման օրը

Արտեմ Հարությունյանը նշանակվել է ԱՀ ՆԳՆ ոստիկանության պետ

Շրջակա միջավայրի նախարարությունը և Ագրարային համալսարանը համագործակցության հուշագիր են կնքել

«Путешествую без COVID-19». ԱԳՆ-ն ներկայացրել է ՌԴ այն քաղաքների ցանկը, ուր հնարավոր է մեկնել

Երիտասարդության ռազմավարությունը պետք է մշակվի  երիտասարդների ձանը լսելով. ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ

Իրականացվել են մարտական հերթապահության հերթափոխի նախապատրաստական աշխատանքներ

Տիգրան Հարությունյանը նշանակվել է ԱԱԾ տնօրենի տեղակալ

Ջավախքում մեկ օրում երկու ինքնասպանություն է տեղի ունեցել․ մանրամասներ

Հայ-ֆրանսիական բարեկամության ամրապնդման ևս մեկ վկայություն. Ֆրանսիական կրթահամալիրում նոր դասասենյակ է բացվել

Արմելլա Շաքարյանը նշանակվել է Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան

ՊԵԿ հարկային տեսուչները կաշառք են պահանջել, ստացել ու բռնվել (տեսանյութ)

ԿԳՄՍ նախարարը հաղթող թեկնածուներից ոչ մեկին դպրոցի տնօրեն դեռ չի նշանակել․ բողոքներն առայժմ քննում են

Ստուգումներ են անցկացվել մարտական հենակետերում

9 մարզի 101 հիմնական ու միջնակարգ դպրոցում հեռավար ձևաչափով ուսուցումն իրականացնելու հնարավորություն է ստեղծվել

Սյունիքի և Գեղարքունիքի մարզերի բոլոր ավտոճանապարհներին առկա է մերկասառույց

Սուրեն Պապիկյանն ընդունել է Զարգացման ֆրանսիական գործակալության փոխտնօրեն Բերտրան Վալկենարին

Հայագիտական կենտրոնների թիվը կավելանա եւս երկուսով

Վարչական վարույթներ են հարուցվել Գեղարքունիքի և Կոտայքի մարզերի որոշ դպրոցներում

Լարված ու անելանելի պայմաններում արագ կողմնորոշվելու շնորհիվ առաջադրված մարտական խնդիրները բարձր մակարդակով են կատարել

Արա Այվազյանը Լավրովի հետ հեռախոսազրույցում ընգծել է ռազմագերիների, պատանդների, պահվող այլ անձանց վերադարձի մասին

Դուրս եմ եկել Covid-ի հետ կապված քննիչ հանձնաժողովի կազմից․ Արտակ Մանուկյան

Փետրվարի 1-ից ՌԴ մուտք գործելու համար հնարավոր է թեստ հանձնել առայժմ միայն երկու լաբորատորիայում, գինը՝ 15 հազար դրամ

Զինծառայողներն արյուն են հանձնել

Վահան Քերոբյանը և Անդրեա Վիկտորինը քննարկել են համագործակցության հետագա խորացման հնարավորությունները

Արագածոտնի նախկին մարզպետը մեղադրանքն անհիմն է որակում. նրան կալանավորելու միջնորդությունը կքննվի այսօր

Վարչապետի գլխավորությամբ քննարկվել է Տնտեսական արձագանքման ծրագրի նախագիծը

40-ամյա հետախուզվողը չի ենթարկվել ոստիկանների օրինական պահանջներին, կրակոցներ է արձակել. հարուցվել է քրեական գործ

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է Իրանի ԱԳ նախարար Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆին (լուսանկարներ)

Որոշում է կայացվել քաղաքական նշանակում կատարել․ Սիմոնյանը՝ Մակունցի ԱՄՆ-ում հնարավոր նշանակման մասին