«Կորոնավիրուսով պայմանավորված՝ տնտեսական ճգնաժամից ՀՀ-ն սեպտեմբերին դուրս էր գալիս, բայց պատերազմը 2-րդ շոկն առաջացրեց»

Հայաստանի տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը (ՏԱՑ) 2020 թվականի հոկտեմբերին նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ նվազել է 8.1 տոկոսով: Երեկ վիճակագրական կոմիտեն ներկայացրել է երկրի սոցիալ-տնտեսական վիճակը բնութագրող նախնական հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշները:

Ի տարբերություն սեպտեմբեր ամսվա, երբ արդյունաբերական արտադրանքի ծավալն աճել էր, հոկտեմբերին արդեն այն նվազել է 3 տոկոսով։ Արտաքին առեւտրաշրջանառության ծավալները 2020-ի հոկտեմբերին նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ նվազել են 18.5, արտահանումը՝ 5.4, իսկ ներմուծումը՝ 24.3 տոկոսով:

Ծառայությունների ծավալը (առանց առեւտրի) նվազել է 21, առեւտրի շրջանառությունը՝ 20.9 տոկոսով: Ընդհանուր առմամբ հունվար-հոկտեմբերին 2019-ի հունվար-հոկտեմբերի համեմատ տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը նվազել է 6.7 տոկոսով։ 

Տնտեսական ցուցանիշների վերաբերյալ ՀԺ-ի հարցերին է պատասխանել ՀՀ ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր, տնտեսագետ Արտակ Մանուկյանը։

- Պարո՛ն Մանուկյան, հոկտեմբերին տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը նվազել է 8.1 տոկոսով՝ հաշվի առնելով, որ այդ  ամիս Հայաստանը պատերազմական իրավիճակում էր, ինչպե՞ս եք գնահատում այս ցուցանիշը։

- Մի ճշգրտում. չմոռանանք, որ այդ ժամանակաշրջանում, ինչպես եւ կանխատեսվում էր, աշխարհում տեղի ունեցավ կորոնավիրուսի 2-րդ ալիքը։ Այսինքն՝ Հայաստանի պարագայում սա ոչ միայն պատերազմի ազդեցությունն էր կրում, այլեւ՝ կորոնավիրուսի է՛լ ավելի մեծ թափով ահագնացումը։ Եթե դիտարկենք հոկտեմբերը նախորդ տարվա հոկտեմբերի համեմատ, անկումը մեծ հաշվով պայմանավորված է առեւտրի շրջանառության նվազմամբ։ Այստեղ պետք է խորքային ուսումնասիրություններ կատարվեն։ Չմոռանանք, որ այդ ամիսներին քաղաքացիներն իրենց խնայողությունները ուղղում էին «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամին, Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամին։ Եթե ուսումնասիրեք, կտեսնեք, որ հոկտեմբերը հոկտեմբերի նկատմամբ շինարարության ծավալները անկում չեն արձանագրել։ Շինարարությունը նպաստում է հավելյալ արդյունքի ստեղծմանը, եւ սա ինչ-որ առումով դրական ազդակ է այս պարագայում։ Չմոռանանք նշել, որ այդ ժամանակաշրջանում Հայաստանի համար կարեւոր նշանակություն ունեցող արտահանումը, իհարկե, նվազել է 5.4 տոկոսով, բայց ներմուծման համեմատ ավելի քիչ է տուժել։

- Պատերազմի սկզբից պաշտոնյաները հանրությանը կոչ էին անում չնվազեցնել ծախսերը, սակայն 21 տոկոսով նվազել է առեւտրաշրջանառությունը։ Ինչո՞վ է պայմանավորված այսչափ մեծ նվազումը, արդյո՞ք այդ կոչերը հակառակ ազդեցություն ունեցան։

- Չեմ կարծում, թե կոչերը հակառակ ազդեցություն տվեցին։ Կոչերի հիմնական իմաստն այն էր, որ խուճապի պետք չէ մատնվել։ Դուք ասում եք՝ առեւտրի շրջանառությունը նվազել է, դա ճիշտ դիտարկում է, բայց չմոռանանք, որ առեւտրի շրջանառության որոշակի բաղկացուցիչ մաս է հանրային սնունդը, զվարճանքները եւ այլն, որոնց ուղղված ծախսերը նաեւ կորոնավիրուսով պայմանավորված՝ նվազել են։ Այստեղ նաեւ չափազանց կարեւոր է, որ բնակչությունն այդ ժամանակաշրջանում իր խնայողություններն ուղղում էր հիմնադրամներին, անձանց, բանակի կարիքների բավարարմանը։

- Սեպտեմբերին սկսել էին վերականգնվել թե՛ արդյունաբերական արտադրանքի ծավալները, թե՛ արտահանման տեմպերը, սակայն հոկտեմբերը դարձյալ նվազեցրեց այդ տեմպերը։ Որքանո՞վ է արտադրության ու արտահանման նվազումը պայմանավորված ռազմական իրավիճակով։

- Կարծում եմ ակնհայտ է՝ տնտեսական այն ծախսերը, որոնք իրականացվում են ռազմարդյունաբերության բնագավառում, դժվար է արտադրողական ծախսեր համարել։ Եթե մենք ուսումնասիրենք, ապա կարծես կորոնավիրուսով պայմանավորված ճգնաժամից Հայաստանը սեպտեմբերին արդեն իսկ դուրս էր գալիս։ Դրա ապացույցն էին այն տնտեսական ցուցանիշները, որոնք որոշակի թույլ, բայց վերականգնողական միտումներ էին արձանագրում։ Բայց սեպտեմբերի 27-ից սկսած եւ հոկտեմբերին առավել մեծ ազդեցություն ունեցած պատերազմական գործողությունները, ըստ էության, երկրորդ շոկն առաջացրին տնտեսության վրա, որից պետք է համատեղ ջանքերով աստիճանաբար դուրս գալ ու ամեն ինչ անել, որ վերափոխենք մեր տնտեսական վիճակը՝ դարձնելով է՛լ ավելի դիմադրողական։ Երկրորդը՝ պլաններ կառուցենք՝ հաշվի առնելով այն իրողությունները, որոնց բախվել է ՀՀ-ն, այսինքն՝ է՛լ ավելի մրցունակ բարձր տեխնոլոգիական բնագավառ, գիտության եւ կրթության է՛լ ավելի արտադրողական ու առեւտրայնացման միտումներ ունեցող համակարգեր։

- Հունվար-հոկտեմբերին ՏԱՑ-ը նվազել է 6.7 տոկոսով, տարվա կտրվածքով կանխատեսվում է 7.9 տոկոս անկում, ըստ ձեզ՝ վերջին 2 ամսում հնարավոր կլինի՞ կանխատեսվածից ավելի լավատեսական վիճակ ունենալ։

- Եթե դիտարկենք 6.7 տոկոսը, այն առաջին հայացքից մեծացնում է այն գնահատականը, որ տարվա կտրվածքով կանխատեսվող 7.9 տոկոսը շատ ավելի ոչ պահպանողական սցենար է։ Չմոռանանք, որ մենք գործ ունենք մի այլ երեւույթի հետ, երբ Ամանորին նախորդող գնումներն են, որոնք խթանում են տնտեսական ակտիվությունը։ Բայց՝ հաշվի առնելով նաեւ այն իրողությունները, որոնց ներկայումս մենք ականատես ենք, այդ թվում՝ նաեւ այն, որ խնայողությունների մի մասը ուղղվել է պատերազմական իրավիճակներին: Կարծում եմ՝ դրանից ելնելով՝ առեւտրաշրջանառությունը նախորդ տարվա համեմատ չի աճի։ Դրանով է երեւի թե պայմանավորված, որ բյուջեի քննարկման ժամանակ փոփոխված գնահատականում դրված էր ավելի վատատեսական սցենար, քան ներկայիս 6.7 տոկոս անկումն է։

- Նախօրեին ազատման դիմում է գրել էկոնոմիկայի նախարար Տիգրան Խաչատրյանը: Որպես իշխող ուժի պատգամավոր՝ ինչպե՞ս եք գնահատում նրա աշխատանքը եւ ի՞նչ ակնկալիքներ ունեք ապագա նախարարից։

- Նախ շնորհակալություն եմ ուզում հայտնել պարոն Խաչատրյանին իր կատարած աշխատանքի համար։ Չմոռանանք, որ նորմալ՝ ոչ ճգնաժամային 2019 թվականին մենք տնտեսական ցուցանիշով Եվրոպայում առաջինն էինք՝ արձանագրելով բավական բարձր տնտեսական աճ։ Փոփոխություններ անհրաժեշտ են ամեն օր։ Հաշվի առնելով առկա իրողությունները եւ մտքում ունենալով առկա սխալները՝ մենք ամեն օր մեր կենսակերպում պետք է փոփոխություններ մտցնենք։ Տնտեսությունը այդ առումով անմասն չպետք է մնա։ Այս առումով չափազանց կարեւոր է տեսլականի եւ համապատասխան ռեսուրսների մոբիլիզացիան։ Սրանք մարտահրավերներ են, որոնց բախվել է մեր տնտեսությունը։ Ես չեմ տիրապետում այդ ազատման դիմումի մանրամասներին, բայց ով էլ լինի նոր նախարարը, կարծում եմ՝ առաջնային խնդիրը պետք է լինի տնտեսության մեջքի շտկումը, այս ռեսուրսների է՛լ ավելի մեծ չափով մոբիլիզացիայի ու դրանց տնօրինման արդյունավետության բարձրացումը։

Տպել
585 դիտում

Հավաք-պարապմունք է անցկացվել 5-րդ զորամիավորումում

Օկուպացիայի տակ հայտնված տարածքներում հայկական մշակութային ժառանգության ամբողջական ոչնչացման իրական սպառնալիք կա. ԱՀ ԱԳՆ

Կառավարություն ներխուժած անձինք հափշտակել են նաև վարչապետի դիվանագիտական անձնագիրը. այն չեղարկվել է. «Արմենպրես»

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է «իԳործ» ծրագրի մասնակիցներին (լուսանկարներ)

Մանե Գեւորգյանը պատրաստվում է բողոքարկել Գագիկ Խաչատրյանի եւ նրա որդիների գործով դատարանի վճիռը

Իրանի հետ քննարկվում է Հյուսիս-հարավ միջազգային տրանսպորտային միջանցքի ձևավորման գործընթացը. ԱԳՆ

Բանակում գտնվող ուսանող զինծառայողները, եթե մասնակցել են մարտական գործողություններին, աջակցության ծրագրի շահառու են

Անպտղության բուժման արդյունքում լույս աշխարհ է եկել 49 երեխա․ ԱՆ

Վաղարշակ Հարությունյանը կարևորել է հայ-ռուսական ռազմական համագործակցության խորացման անհրաժեշտությունը (լուսանկարներ)

Արմեն Սարգսյանը շնորհավորել է Մարսելո Ռեբելո Դե Սոուսային՝ Պորտուգալիայի նախագահի պաշտոնում վերընտրվելու առթիվ

Երևանի շենքերից մեկի վրա նոր շինություն է խոյացել․ թաղապետարանը ապամոնտաժելու մասին հայտնեց, բայց լուսամուտ էլ հայտնվեց

Քանի դեռ քրեական գործը չի հանգուցալուծվել, մենք չենք կարող որեւէ դիտարկում անել․ նախարարը՝ Ամուլսարի խնդրի մասին

Արցախին հումանիտար օգնության որոշակի հատված կտրամադրվի Ռուս-հայկական մարդասիրական արձագանքման կենտրոնի միջոցով

Հրետանավորներն գործնական պարապմունք են անցկացրել

Խոսրովի արգելոցում մի քանի երթուղիներով արշավային տուրիզմի ծրագրեր են մշակվել․ նախարար

Բուհերում առկա դասապրոցեսը կվերսկսվի․ Տնտեսագիտականում մագիստրատուրայի ուսանողները դասի կհաճախեն երեկոյան ժամը 6-ից հետո

Արդարադատության փոխնախարար Քրիստիննե Գրիգորյանն ընդունել է Եվրոպայի խորհրդի գործընկերոջը

Արփայի ու Որոտանի ջրահավաք ավազանները հայտնվել են հակառակորդի վերահսկողության տակ․ Պետրոսյան

Արմեն Թռչունյանը հետմահու արժանացել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալի

ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով սահմանային միջադեպեր չեն արձանագրվել

Միջազգային կառույցները վերջին շաբաթների ընթացքում սկսել են հետաքրքրվել պատերազմի բնապահպանական վնասներով․ Պետրոսյան

Փետրվարի 18-ին նախատեսել ենք հսկայական հանրահավաք անել․ Վազգեն Մանուկյան

Դատարանում սկսվեց Ալրաղացի Լյովիկի խափանման միջոցի գործով դատական նիստը. նա չի ցանկացել գալ դատարան (լուսանկար)

«Վերին Լարս» անցակետը բաց է․ բեռնատար տրանսպորտային միջոցները ինտենսիվ կերպով բաց են թողնվում․ ՊԵԿ

Սեւանա լճի ափամերձ եւ ջրածածկման ենթակա անտառաշերտի մաքրման կապալառու ընկերությունը չարաշահումներ է թույլ տվել․ նախարար

Այսօր Հայաստան կժամանի Իրանի արտաքին գործերի նախարար Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆը

Ռուբեն Ռուբինյանը Ստրասբուրգում հանդիպումներ է ունեցել ԵԽ գլխավոր քարտուղարի եւ ԵԽԽՎ նախագահի հետ

Ոստիկանության ծառայողների կողմից քաղաքացիների նկատմամբ բռնությունների գործադրման վերաբերյալ 2 քրգործ է ուղարկվել դատարան

Պատերազմը իր հետ բերեց մի շարք բնապահպանական ռիսկեր․ Ռոմանոս Պետրոսյան

Առողջապահության նախարարի տեղակալ Լենա Նանուշյանը նշանակվել է առաջին տեղակալ

Ապստամբության տակ հասկանում եմ շենքեր գրավելը և զոռով իշխանություն փոխելը․ Վազգեն Մանուկյան

Հայտնի են դարձել Հայաստանի գավաթի խաղարկության քառորդ եզրափակչի զույգերը

Վլադիմիր Գասպարյանի առողջական վիճակի պատճառով նրա, Լեւոն Երանոսյանի եւ մյուսների գործով նիստը հետաձգվեց

ԵԽԽՎ-ն Երևանին ու Բաքվին կոչ է արել անհապաղ սկսել ռազմագերիների փոխանակումը

«Նիկոլ» գոռացողները տղամարդ չեն, նրանց մեջ նամուս չկա, խիղճ չկա, ազգային ոչ մի բան չկա․ Վազգեն Մանուկյան

Իր հրաժարականի մասին կխոսի Տիգրան Պետրոսյանն անձամբ. Սուրեն Պապիկյան

Մոսկվան եւ Թեհրանը շահագրգռված են խորացնելու երկխոսությունը Լեռնային Ղարաբաղում ստեղծված իրավիճակի շուրջ. Լավրով

Արմեն Սարգսյանի առողջական վիճակում առկա է դրական դինամիկա

Երեւանի քաղաքապետարանին կից ՀՈԱԿ-ը կհավաքագրի պլաստիկի թափոնները եւ կվաճառի 1 կգ-ը 90 դրամով

Այո, ես ասել եմ, հետո բոմժերից ներողություն եմ խնդրել. Վազգեն Մանուկյան