ԱԱԾ-ն ոչ թե Վ. Մանուկյանով, այլ պարտության քարոզ տանող ամբողջ ցանցով պետք է զբաղվի. սա հեղաշրջման կոչ է. Տեր-Աբրահամյան

«Ինչպե՞ս կարելի է այն հերոսական դիմադրությունը, որն այսօր վարում է հայ ժողովուրդը, կոչել ամոթալի էջ». ՀԺ-ի հետ զրույցում անդրադառնալով Պաշտպանության նախկին նախարար Վազգեն Մանուկյանի հայտարարությանը՝ նկատեց քաղաքագետ, պատմաբան Հրանտ Տեր-Աբրահամյանը:

Հայտարարելով, որ մենք այժմ ապրում ենք մեր պատմության ամոթալի եւ կործանարար էջերից մեկը, երբ վտանգված է ոչ միայն Արցախը, այլեւ Հայաստանը, Վազգեն Մանուկյանը ընդգծել էր՝ միակ փրկությունը գործող Կառավարության հրաժարականն է, իշխանությունը բանակին փոխանցումը, որից հետո նաեւ Պաշտպանության կոմիտեի ձեւավորումը:

Պարսավանքի այն արշավին, որ համացանցում հետեւեց Մանուկյանի եւ նրան միացած նախկին իշխանությունների մի քանի ներկայացուցիչների այս հայտարարությանը, հավանաբար միացան շատերը: Իսկ թե իրականում որն էր հայտարարության նպատակը՝ տարածված հայտարարությամբ պարզաբանեցին ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունը եւ Զինված ուժերի Գլխավոր շտաբը.

«ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը եւ զինված ուժերի գլխավոր շտաբը խստորեն դատապարտում են Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական ղեկավարության եւ Զինված ուժերի միջեւ հակասություններ սերմանելու որոշ քաղաքական շրջանակների փորձերը:

Առավելեւս ռազմական դրության պայմաններում Հայաստանի Զինված ուժերը հավատարիմ են օրենքով նախատեսված աստիճանակարգությանը եւ շարունակելու են անվերապահորեն կատարել ՀՀ Գերագույն հրամանատարի, Կառավարության եւ պաշտպանության նախարարի հրամաններն ու որոշումները:

ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը եւ  զինված ուժերի գլխավոր շտաբը քաղաքական եւ մերձքաղաքական շրջանակներին կոչ են անում զերծ մնալ պառակտիչ հայտարարություններից եւ գործողություններից»:

-Պարոն Տեր-Աբրահամյան, Վազգեն Մանուկյանն այսօր (երեկ) հայտարարություն էր տարածել՝ ընդգծելով, որ մենք այժմ ապրում ենք մեր պատմության ամոթալի եւ կործանարար էջերից մեկը, վտանգված է ոչ միայն Արցախը, այլեւ Հայաստանը եւ հայության ապագան, ուստի այս կառավարությունը պետք է հրաժարական տա՝ բանակին հանձնելով ողջ իշխանությունը: Խնդրում եմ ձեր կարծիքն ասել այս հայտարարության առնչությամբ՝ հաշվի առնելով, որ կան հայտարարությանը որոշ միացողներ:

-Նախ՝ ինչպե՞ս կարելի է այն հերոսական դիմադրությունը, որն այսօր վարում է հայ ժողովուրդը, կոչել ամոթալի էջ։ Պատկերացնո՞ւմ եք, 1918-ին, երբ թուրքերը Երեւանի դռանն էին հասել, մեկը դիմադրության կոչ անելու փոխարեն խոսեր ամոթալի էջերի մասին։ Պատկերացնո՞ւմ եք, 1992-ի ամռանը, երբ թուրքը Գանձասարի դռանն էր հասել, Վազգեն Սարգսյանը, որի նահատակման տարելիցն է այսօր, ոչ թե մահապարտների խումբ կազմելու կոչ աներ, այլ խոսեր ամոթալի էջերի մասին։ Չշարունակենք՝ ամեն բան պարզ է ինքնին։

Հիմա հայտարարության բուն իմաստի մասին։  Նախ՝ այն հակասահմանադրական է եւ հակաօրինական։ Առաջին, որովհետեւ փաստացի ռազմական հեղաշրջման կոչ է անում, որը մեր բանակը բնականաբար ի սպառ մերժեց արդեն։

Երկրորդ՝ կոչ է անում Հայաստանի օրինական, ընտրված Կառավարության հրաժարական, եւ Կառավարության փոխարինում Սահմանադրությամբ չնախատեսված մի ինչ-որ մարմնով՝ ՊՊԿ-ով։  Այսքանն ինքին արդեն հակապետական, հակաօրինական արարք է։

Անհնար է պատկերացնել, բայց փաստ է, որ նման հակասահմանադրական կոչով հանդես է գալիս Հայաստանի հիմնադիրներից մեկը։

Իսկ եթե հաշվի առնենք, որ հեղաշրջման կոչ է արվում պատերազմի օրոք, բանակին կոչ է արվում դուրս գալ գերագույն գլխավոր հրամանատարի դեմ, այսինքն՝ պղծել բուն իսկ բանակի, զինվորի երդման, հավատարմության գաղափարը, ապա հակաօրինականից բացի տեղափոխվում ենք նաեւ հակաբարոյական, հակազգային դաշտ։

Ընդ որում՝ օրենքով նաեւ սահմանված է, որ բանակը դուրս է քաղաքականությունից, ուրեմն օրենքի եւս մեկ խախտում ունենք այստեղ։

-Համացանցում կային պնդումներ, որ հեղաշրջման այս փորձի հետեւում կանգնած են այլ մարդիկ, սա Վազգեն Մանուկյանի անձնական նախաձեռնությունը չէ: Ո՞ւմ նախաձեռնությունը կարող է լինել:

-Այս կոչի մեջ կային այսպես ասած փոքրիկ խորամանկություններ։ Առաջին հայացքից խոսվում է իշխանությունը բանակին փոխանցելու մասին։ Իրականում սրանից անմիջապես հետո ասում է, որ բանակը պետք է կազմավորի պաշտպանության կոմիտե՝ մի անհասկանալի մարմին, որի իբր անհրաժեշտության մասին արդեն առնվազն կես ամիս է խոսում են տարբեր քաղաքական խմբակների տեսակետներն արտահայտող «խոսափողները»։ Այսինքն՝ իրականում ոչ թե բանակին է անցնում իշխանություն, այլ այդ կոմիտեին։ Ինչ-որ քաղաքական մարմնի, ոչ սահմանադրական, որի կազմի մասին բան չի ասվում։  Բացի այն, որ սա պետական կարգի տապալման ծրագիր է, պարզ է, որ այս Կոմիտեի կազմում պետք է լինեն ինչ- որ քաղաքական գործիչներ։ Ովքեր՝ Մանուկյանը համեստորեն լռում է։ Գուցե ինքն իրեն էլ է այդտեղ տեսնում։ Բայց հաստատապես միայն ինքը չի ենթադրվում, եւ հաստատապես ինքը չէր լինելու այդտեղ գլխավոր դեմքը։ Նա ընդամենը միտք բարձրաձայնողն էր։ Պարզ է, նույնիսկ ոզնուն, որ այդ Կոմիտեի կազմում իրենք ենթադրում են Հայաստանի նախկին իշխող խմբերի այլեւայլ ներկայացուցիչների։  Հիշեցնեմ, որ ժամանակին 1992-ին Ղարաբաղում ստեղծվել էր Պետական պաշտպանության կոմիտե, որի նախագահը Քոչարյանն էր։ Մեր դեպքում, կարծում եմ, այդ անունը յուրահատուկ կոդ է՝ Քոչարյանին կամ նրա խամաճիկներից մեկին իշխանության բերելու։ Պարզ է, դա մի ձեւական բան է, անուն, որ չասեն՝ իշխանությունը պետք է զիջես այսինչ քաղաքական ուժերին, որ ժողովորդի առաջ լրիվ խայտառակ չլինեն։ Սա արդեն ամբողջը վերածում է զավեշտի՝ պատերազմի ժամանակ նրանք վերջնագիր են ներկայացնում պետությանը, որ իշխանությունը հանձնի ինչ- որ քաղաքական ֆիգուրի, որի անունը նույնիսկ ամաչում են ասել, որ ժողովուրդն ավելի եւս չվրդովվի։ Ու իրենց կարծիքով սա պետք է չհասկացվեր։

Մյուս խորամանկությունը կապված է այդ Կոմիտեի գործառույթների հետ։

Տեսեք, չի ասում, գիտեք, ստեղծում ենք Կոմիտե, որն այս օրհասական պահին պետք է վարի մեր ժողովորդի հերոսական պայքարը, կազմակերպի դիմադրություն, տանի մեզ դեպի հաղթանակ։ Նրանք սարսափում են հաղթանակ բառից։ Չէ, որ նրանց համար սա ոչ թե հերոսական պայքարի, այլ ամոթալի դրվագ է։ Ու այնքան սարսափած են, որ նույնիսկ ձեւի համար, թեկուզ ավելի շատ ազնիվ քյարփինջ խաբելու համար, նույնիսկ այդ տեքստում չեն ներառել այդ ամենը՝ պայքար, հաղթանակ եւ այլն։ Այլ գրում են ինչ-որ պատերազմի հետ կապված գործողությունների մասին։ Պատերազմի հետ կապված գործողությունն ի՞նչ է։ Ամաչո՞ւմ եք ասել՝ վարել հայ ժողովորդի դիմադրությունը, պայքարը, տանել նրան դեպի հաղթանակ։

Բայց էդ գործողությունը զուտ բառեր են։ Կոնկրետը կոչի վերջում  է։ Գնալու բանակցությունների շահագրգիռ պետությունների հետ։ Թվում է ինչ վատ բան է՝ բանակցել։ Վատ բան չէ, բայց այստեղ դա է նշված որպես միակ կոնկրետ, քիչ թե շատ պարզ նպատակ։ Ոչ թե պայքար, որը չկա, այլ ինչ որ բանակցություններ։ Ո՞ւմ հետ, ինչ բանակցություններ! Սա դարձել է ոմանց իդեա ֆիքսը, զառանցանքը։ Իբր ներկա կառավարությունը չի կարողանում բանակցել, թողեք մենք բանակցենք։ Ոչ պաշտոնական, ոչ հրապարակային մակարդակում այս միտքն անընդհատ պտտացնում են բավականին տարբեր քաղաքական շրջաններ, թե իբր, այս կառավարությունը չի կարողանում բանակցել, եւ պետք է այդ լիազորությունները տալ ազգի փրկիչներից մեկին։ Նամակներ, հանդիպումներ, քննարկումներ են այդ թեմայով կազմակերպում։ Սա էլ այս կոչի մյուս խորամանկությունը։

-Թեեւ Մանուկյանը չի նշում՝ իր դժգոհության կոնկրետ առիթը, սակայն ենթադրելի է, որ դա վարչապետի երեկվա հայտարարությունն է՝ ցավոտ փոխզիջումների մասին, ինչպես նաեւ ՊՆ-ի հրապարակած տեղեկությունը, որ թշնամին գրավել է Կուբաթլուն, հասել Սյունիքի դարպասներին: Ձեր կարծիքով վարչապետի այդ հայտարարությունը որեւէ վտանգ պարունակո՞ւմ է, թե ոչ, ինչու այն այդքան ցավոտ ընդունվեց: Կամ Կառավարության հրաժարականով խնդիրները կլուծվե՞ն:

-Վարչապետի ելույթը կարող էր անմիջական առիթ լինել, բայց հաստատապես պատճառը չէր։ Ես պատերազմի առաջին օրվանից որքան կարողանում եմ ուշադիր հետեւում եմ պատերազմի տեղեկատվական կողմին մեր ներքին դաշտում, տեսնում եմ, թե ով ինչ քարոզչություն է տանում, ինչ թեզեր է գցում դաշտ։ Եվ երբվանից։ Միայն ես չեմ տեսնողը, շատ-շատերը, նույնիսկ մարդիկ, որոնք կապ չունեն գուցե այս տեղեկատվական ճակատի հետ, նկատում են, ուղարկում են նաեւ ինձ, ինչ տեսնում են։ Հնարավոր չէ այս դարում թաքցնել ինչ- որ բան։ Որքան էլ որոշները նուրբ աշխատեն, որոշները՝ կոպիտ։

Պատերազմի առաջին իսկ օրվանից, երբ դեռ խոսք չկար որեւէ անհաջողության մասին, շատ որոշակի շրջանակներ, որոնք ներկայացնում են քաղաքական խմբերից մի քանիսի շահերը, բայց ոչ անմիջապես հենց քաղաքականներն իրենք, այլ իրենց տեղեկատվական սպասարկուները, ի թիվս այլ թեզերի, սկսեցին դաշտ նետել Պետական պաշտպանության կոմիտեի թեմա։ Ամեն մեկն իր երանգներով՝ որպես իբր համախմբող մարմին, ասենք, նախկին նախագահներով, նախկին վարչապետներով կամ ինչ- որ այլ նման ֆորմատներով։ Պարզ էր ըստ իս, որ համախմբման թեման այստեղ միայն դատարկ խոսք էր, իսկ իրականությունը՝ հեղաշրջման թեման էր։ Ոչ թե այդ կոմիտեն պետք է օգներ ներկա կառավարությանը, ինչը պարզ եւ հասկանալի կլիներ եւ ողջունելի, այլ փաստորեն պետք է փոխարիներ կառավարությանը։ Եթե դա նույնիսկ պարզ, ուղիղ  չէր ասվում, ապա հասկանալի էր ենթատեքստերից։ Հետո եղավ կուսակցությունների հայտնի հանդիպումը ու ինչ-որ նմանատիպ առաջարկները եւ այլն։

Ու գրում էին, թե մեզ մնացել է մի քանի օր, եթե էդ խորհրդավոր կոմիտեն չստեղծվի, վերջ պրծած ենք եւ այլն։ Միամիտ մարդը մտածում էր, լավ դա ի՞նչ տենց հրաշագործ Կոմիտե պետք է լիներ, որը մեզ պիտի փրկեր։ Ի՞նչ պետք է աներ։ Բնականաբար ոչ մի կոնկրետ բան չէր բացատրվում, միայն խորհդավոր խոսքեր..։

Այնպես որ այստեղ նորություն չկա։ Վազգեն Մանուկյանն ընդամենը իքս պահին հնչեցրեց այդ միտքը որպես հանարությանն առավել հայտնի ֆիգուր, բայց միտքը վաղուց է գցվել դաշտ, փորձարկվել։ Բնականաբար զրո արձագանք է ստացել լայն հանրության կողմից, որովհետեւ բացարձակապես դատարկ, ոչ մի բան իրականում չառաջարկող, ոչնչով չհիմնավորվող միտք է!։ Ինքնին նման Կոմիտե ստեղծելը տեսականորեն կարող էր եւ լավ բան լինել, բայց դա չպետք է լինի լոկ անուն, պետք է մարդավարի բացատրեն, կոնկրետ ինչ պետք է անի այն, ովքեր պետք է լինեն անդամները, ինչ սկզբունքով։ Բնականաբար դա չեն անում, որովհետեւ իրենց դարդը դա չէ, այլ հեղաշրջումը, եւ անուններն էլ այնպիսին են, որ չեն ուզում տալ։

-Ի հակադրություն Մանուկյանի եւ նրան միացած մի քանի այլ անձանց՝ համացանցում շատերը ԱԱԾ-ին կոչ են անում զբաղվել Վազգեն Մանուկյանով: Ինչպե՞ս եք վերաբերում այս կոչերին: Պետք է զբաղվե՞լ Մանուկյանով, թե՞ նրա հայտարարությունը ընթերցել եւ անցնել առաջ:

-ԱԱԾ-ն ոչ թե Մանուկյանով պետք է զբաղվի, այլ ԱԱԾ-ն  պետք է բացահայտի այն ամբողջ ցանցը, որը պատերազմի առաջին օրերից ի վեր գործում է Հայաստանում՝ առաջ տանելով պարտության քարոզ։ Դա բաց աղբյուրներով իսկ տեսանելի ցանց է։ Վստահաբար ունեն նաեւ արտաքին կապեր! Համարձակվեմ ենթադրել՝ ընդհուպ մինչեւ Բաքու։

Տպել
16254 դիտում

Վարչապետը քիչ անց կհանդիպի անհետ կորած եւ գերեվարված զինվորների ընտանիքների անդամներին․ վարչապետի մամուլի խոսնակ

ՀՀ սահմանից ներս ներխուժում տեղի չի ունցել, որևէ նոր զիջում տեղի չի ունեցել. Ռուբեն Ռուբինյան

ԵՄ-ն խիստ պատժամիջոցներ կկիրառի Թուրքիայի դեմ՝ Միջերկրական ծովում ապօրինության եւ Ղարաբաղում միջամտության համար

ՀՀ սահմաններից ներս ադրբեջանական բանակի զինվորներ չկան․ Գնել Սանոսյան

Գյումրիում ռուս զինծառայողի դի է հայտնաբերվել. ռուսական կողմը քննություն է սկսել

Հրդեհ է բռնկվել է Նոյեմբերյան քաղաքի երկհարկանի տներից մեկի նկուղում․ ԱԻՆ

Բաքվում Ֆրանսիայի դեսպան Զակարի Գրոսսը կանչվել է Ադրբեջանի ԱԳՆ. РИА Новости

Վայոց ձորի մարզի 7 համայնքում իրականացվում է սուբվենցիոն 27 ծրագիր

Երիտասարդներն ուժեղ էին փորձառուներից. ավարտվել է ազատ ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի առաջնությունը

Վերսկսվել են Մոսկվա-Գյումրի-Մոսկվա երթուղով չվերթերը

Թշնամու 15 տանկ խոցած Արցախի հերոս Դավթի մարմինը մի քանի օր առաջ են գտել․ մանրամասներ

ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանը նամակ է հղել Ֆրանսիայի Սենատի նախագահ Ժերար Լարշեին

Զառիթափ համայնքի սահմանամերձ Սերս բնակավայրում իրականացվում են գիշերային լուսավորության կառուցման աշխատանքներ

«Ալաշկերտը» հաղթեց առաջատարին, «Վանն» ուժեղ գտնվեց «Շիրակից»

Հայտնաբերվել է փողոցում մի կնոջ պարանոցից ոսկյա շղթա հափշտակած և փախուստի դիմած տղամարդը (տեսանյութ)

Արցախի հետ Հայաստանի նախկին սահմանի փոխարեն ձևավորվել է սահման՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև․ ՊՆ

Ճամբարակ քաղաքում ձյուն է տեղում․ ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհներն անցանելի են

Կարմիր Խաչը գերիների ավելի մեծ ցուցակ ունի, քան Ադրբեջանն է հաստատում․ ըստ պատգամավորի՝ աշխատում են մի քանի օղակներով

Սուբվենցիոն ծրագրով ավարտին են մոտենում Արմավիր քաղաքի 12 բակային տարածքների հիմնանորոգման աշխատանքները

Լեռնուտում 70 երեխայի համար նախատեսված մանկապարտեզ է վերակառուցվում