Իրան, շնորհավոր Նոր տարի՝ 1399 թվականը

Իրանում այսօր դիմավորում են 1399 թվականը՝ ամենասիրված ու սպասված տոների շարքում առանձնացող Նովրուզը՝ Նոր տարվա սկիզբն աստղագիտական արեւային օրացույցի համաձայն: Այն նշվում է մարտի 20-21-ին՝ գիշերահավասարի օրը՝ որպես բնության զարթոնքի ու հողագործական աշխատանքների մեկնարկի կետ:

Նովրուզը հին տոն է։ Իրանում այն նշել են դեռ մ․թ․ա․ 4-րդ դարում: Արեւային-կրակապաշտ Իրանում այն ծագել է մի ռազմական հաղթանակի մասին լեգենդի հիմքի վրա. Ֆիրդուսին «Շահնամե»-ում արքայական շքեղությամբ է պատկերում հաղթանակած արքային ոսկեշող գահավորակի վրա, որ անմարմին ոգիների ուսերին երկինք է բարձրանում: «Մարդիկ ոսկի եւ ակնեղեն էին շաղ տալիս նրա վրա: Եվ քանի որ նոր տարվա սկիզբն էր… մեծ ու շքեղ տոնախմբություն կազմակերպվեց, որ անվանվեց Նովրուզ, այն է՝ նոր լույս կամ նոր օր, որ իրանցիները մինչեւ օրս տոնում են»:

Անտիկ պատմաբան Ստրաբոնն այս կապակցությամբ գրում է, որ Նովրուզն ամենաընդունված եւ հարգի տոնն է համարվել. «Հնագույն ժամանակներից մինչ օրս այդ օրը Սիրդարիայի եւ Ամուդարիայի բնակչությունը հավաքվում է Կրակի տաճարում եւ միմյանց հյուրասիրում այն խմիչքներով եւ ուտելիքներով, որոնք դիպել են կրակին»:

Իրանում մշտապես պահում են Նովրուզին առնչվող հնագույն ավանդույթները: Իրանցիները սկսում են նախապատրաստվել Նովրուզին Նոր տարուց շատ առաջ: Անցնող տարվա վերջին օրերը նշանավորվում են այստեղ Հանեթականի կոչվող «մեծ մաքրությամբ»: Սովորաբար իրանցիները ոչ միայն մաքրում են իրենց տները, այլեւ մանրամասնորեն սրբում են փողոցները, քաղաքի տարբեր անկյունները, լվանում պատերն ու հատակից մաքրում կեղտն ու մթությունը՝ պատրաստվելով գարնան հաղթարշավին, նոր կյանքի պայծառ ու բարի սկզբին:

Արդեն իսլամական Իրանում այս հին ավանդական ամանորյա տոնը, ավելի հոգեւոր դառնալով, ստացել է նաեւ իսլամական ծիսական բաղադրիչ: Ամանորի նախօրեին Ղուրանը ընթերցվում է իրանցիների տներում, եւ սա Նովրուզի նույնքան անբաժանելի մաս է, որքան տոնի հետ կապված հնագույն սովորույթները:

Անվիճելի փաստ է, որ Նովրուզի օրերին ամբողջ երկրի բնակիչները դառնում են առանձնահատուկ սիրալիր, ժպտերես եւ բաց աշխարհի հանդեպ, նրանք այս օրերին ավելի ու ավելի շատ են միմյանց օգնում, մասնակցում բարեգործական միջոցառումներին: Այցելում են միմյանց, հյուրասիրում ավանդական ուտեստներ, երեկոյան խարույկներ վառում ու շուրջը բոլորած՝ ազգային երգեր երգում, տոնական օրերն ամփոփվում են 13-րդ օրը. դա ավանդաբար հանգստանալու եւ բնությանն առավել մոտ լինելու օրն է:

Այս տարի, սակայն, Իրանում վերածննդի ուրախությունը միախառնված է կորոնավիրուսի հետ կապված վախի, հարյուրավոր մահերի, վշտի ու ապագայի անորոշության մտահոգությունների հետ: Ինչպես իր այսօր տարածած շնորհավորական ուղերձում նշել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը, այս տարի շատերի համար Նովրուզը գալիս է տխրության եւ անհանգստության ժամանակ: COVID-19-ը ստվեր է նետել ամբողջ աշխարհի վրա, ներառյալ այն շրջանները, որոնք նշում են այս հնագույն տոնը: «Իմ խորին ցավակցությունն եմ հայտնում նրանց, ովքեր կորցրել են սիրելիներին, եւ իմ բարեմաղթանքներն եմ հայտնում բոլորին»: Գուտերեշը հույս է հայտնել, որ Նովրուզն այս տարի իրանցիները կնշեն փակ ընտանեկան միջավայրում՝ սա դիտարկելով որպես բնությունն ու փոփոխվող եղանակների գեղեցկությունը վայելելու հնարավորություն:

Նշենք, որ նոր կորոնավիրուսից աշխարհում ամենից շատ տուժած երկրներից է մեր հարեւան Իրանը: Այսօր առավոտվա պաշտոնական տվյալներով՝ այստեղ վարակման հաստատված դեպքերի թիվը անցել է 16 հազարից, գրանցվել է 988 մահ:

Տպել
560 դիտում

Կապանում ձերբակալվածներին տեղափոխում են Երեւան, գործով ԱԱԾ-ն է զբաղվելու. ցուցարարները ցրվում են (տեսանյութ)

Քաջարանի քաղաքապետը հանդիպել է ձերբակալվածներին. պնդում է՝ բոլորին բռնության են ենթարկել (տեսանյութ)

Այս պահին ունենք 230 ծանր և 52 ծայրահեղ ծանր պացիենտ. Արսեն Թորոսյան

Նախկինների հանցավոր մնացորդները նոր ու զզվելի՝ իրենց վերջին խաղն են սկսել մաֆիայի վերադարձի համար. նախկին ՄԻՊ

Կապանում իրավիճակը շարունակում է լարված մնալ. քաղաքացիների պահանջով ժամանել է մարզպետ Հունան Պողոսյանը (տեսանյութ)

Կրիմինալի ու կոռուպցիայի հետ կոմպրոմիս չի լինելու. լինելու է չոր հակազդեցություն. Նիկոլ Փաշինյան

Կանոնները չպահպանող սրճարանները, ռեստորանները, վարսավիրանոցները խստագույնս փակվելու են. վարչապետ (տեսանյութ)

2 հեկտարով ընդլայնվում է «Արփի լիճ» ազգային պարկի անտառածածկը. մինչ տարեվերջ 3000 տնկի կավելանա տարածքում (լուսանկարներ)

Այսուհետ ցանկացած մեքենայում 1 անձից ավելի լինելու դեպքում բոլորը պարտադիր պետք է լինեն դիմակով. վարչապետ (տեսանյութ)

Դատապարտում ենք Քաջարան համայնքի բնակիչների նկատմամբ կիրառված ապօրինությունները. Քաջարանի ավագանու հայտարարությունը

Իրավիճակն իսկապես լրջանում է

61 տարեկանում մահացել է դերասանուհի Կարինե Բուռնազյանը

«Հին Գյումրի»-ն ներկայացված է նամականիշների «Եվրոպա» ամենամյա մրցույթին

Գեղարքունիքի մարզում կորոնավիրուսային հիվանդության 35 նոր դեպք կա եւ 26 ապաքինված. Գնել Սանոսյան

Որոշ պետական այրերի կոկորդին կարծես խեղդող փաստ է իմ ժողովրդական հեղինակությունն ու չեզոքությունը. Քաջարանի համայնքապետ

Այսօր ու վաղը ՀՀ զգալի մասում սպասվում է անձրեւ, առանձին վայրերում՝ կարկուտ. կցրտի 8-10 աստիճանով

«Ոստիկանը մերն է». Կապանի ոստիկանական բաժանմունքի դիմաց վանկարկումները շարունակվում են (տեսանյութ)

ՄԻՊ-ը զբաղվում է Քաջարանի բնակիչների ահազանգած բռնության դեպքերով. եւս մեկ անձ է բերման ենթարկվել Երեւանում

Լարված իրավիճակ ու բողոք Կապանում. ոստիկանությունում ծառայողական քննություն է նշանակվել

Արաբկիրում Պուրակը պատնեշած շուրջ 30 կրպակ է ապամոնտաժվում. Երեւանի քաղաքապետարան