Հարկեր հավաքելն այլեւս չի իրականացվում բիզնեսի «կաշին քերթելու» միջոցով. Արտակ Մանուկյան

Հարկեր հավաքելն այլեւս չի իրականացվում բիզնեսի «կաշին քերթելու» միջոցով: Այս մասին «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասաց ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր, տնտեսագետ Արտակ Մանուկյանը:

Նշենք, որ նախօրեին ՀՀ պետական եկամուտների նախագահ Դավիթ Անանյանը մամուլի ասուլիսի ժամանակ ասաց, որ 2019 թվականի ինն ամիսների ընթացքում ՊԵԿ-ը հավաքել է 1 տրլն 79.2 մլրդ դրամ հարկային եկամուտներ: Անանյանը նշել էր նաեւ, որ 2019-ի ինն ամսվա համար սահմանված էր հավաքել 1 տրլն 26.2 մլրդ: Այսինքն՝ ընդհանուր առմամբ գերակատարվել է 52.9 մլրդ դրամ կամ 5.2 տոկոս: 2019-ի առաջին կիսամյակում ՊԵԿ-ը 62 մլրդ-ով գերակատարել էր նախատեսված հավաքման գումարը: Այսինքն՝ ստացվում է, որ առաջին կիսամյակի գերակատարված գումարի շնորհիվ է ՊԵԿ-ն ինն ամիսների դրությամբ գերակատարում ունեցել եւ երրորդ եռամսյակում շուրջ 10 մլրդ պակաս է հավաքել նախատեսվածից:

Երրորդ եռամսյակի հարկային եկամուտների վերաբերյալ ՀԺ-ն մի քանի հարց է ուղղել Մանուկյանին:

- Պարոն Մանուկյան, երրորդ եռամսյակում ՊԵԿ-ը, ըստ էության, թերակատարել է նախանշված հավաքման գումարը շուրջ 10 մլրդ-ով: Ըստ ձեզ՝ ո՞րն է պատճառը:

- Դրա վերաբերյալ ՊԵԿ նախագահն էլ պարզաբանեց՝ ասելով, որ երբ ի սկզբանե տարեկան պլանավորումներ են եղել, 2-րդ եռամսյակի համար շատ ավելի «համեստ» ստանդարտներ էր դրված, 3-րդ եռամսյակում՝ համեմատաբար ավելի բարձր: Բայց, այնուհանդերձ, նույնիսկ ձեր նշած 3-րդ եռամսյակի թերակատարմամբ հանդերձ՝ ընդհանուր, եթե դիտարկենք 9 ամսվա տվյալները, ՊԵԿ-ը գերակատարել է: Այստեղ ընդամենը եռամսյակների միջեւ ոչ համաչափ բաշխվածության խնդիրն է՝ իմ կարծիքով: Որովհետեւ, ինչպես գիտեք, ավելի քան 20 տոկոսով նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ հարկային եկամուտները գերակատարվել են:

- Առաջին կիսամյակից հետո շատ էր խոսվում 63 մլրդ գերակատարման մասին, ստացվում է, որ գերակատարված գումարը որոշակիորեն նվազում է, որպեսզի լրացվի 3-րդ եռամսյակի թերակատարումը: Արդյոք պե՞տք էր այդքան բարձրաձայնել այդ գերակատարման մասին, նշել, որ դրանով լրացուցիչ ինչ-որ բաներ են արվելու, երբ դեռ տարին չէր ավարտվել:

- Առնվազն ակնհայտ է, որ տարվա վերջում հարկային եկամուտների գեներացման շատ ավելի բարձր կատարողականի ցուցանիշներ ենք գրանցելու: Սա չի իրականացվում բիզնեսի, պատկերավոր լեզվով ասած՝ «կաշին քերթելու» միջոցով: Դուք տեսնում եք, որ ամեն անգամ նաեւ ՊԵԿ-ն է հանդես գալիս նորանոր նախաձեռնություններով: Օրինակ՝ դեբետային մնացորդի վերադարձը. այդ պարտավորությունները կուտակվել էր նախորդ ռեժիմի օրոք: Այդ մասով բիզնեսն էլ էր հույսը կտրել, բայց հիմա նրանք գումարը հետ կստանան: Այսինքն՝ բիզնեսին գումարը հետ վերադարձնելուն զուգընթաց է այդ եկամուտները գեներացվում: Ինչը խոսում է նրա մասին, որ այստեղ կան մի քանի գործոններ: Առաջինն այն է, որ այստեղ որոշակի ազդեցություն ունի տնտեսական աճը: Բայց ամենակարեւոր ազդեցությունները, իմ կարծիքով, երկուսն են՝ բիզնեսի ակտիվությունը, ինչի մասին են խոսում նոր գրանցված սուբյեկտները, որում աննախադեպ աճ կա եւ ստվերի որոշակի կրճատումը: Գաղտնիք բացահայտած չեմ լինի, եթե ասեմ, որ այս շրջանառությունները որոշակի դեպքերում եղել են, ուղղակի դրանք չեն հարկվել կամ չեն «նկատվել»՝ ինչ-ինչ քաղաքական նպատակահարմարություններից ելնելով: Որպես կանոն՝ նաեւ որոշակի միջոցառումների ժամանակ այդ խաղացողները բարեգործությունների եւ հովանավորության միջոցով իրենց մասնակցությունն ունեցել են: Ներկայումս խաղի կանոնները փոփոխվել են. քաղաքական կամք կա, եւ ստվերային այդ նույն շրջանառությունը ներկայումս նկատվում ու հարկվում է:

- Այսինքն՝ բիզնեսին չե՞ն «նեղացնում:

- Այո՛, ես ասացի, որ այդ «կաշին քերթելը» չկա: Ընդհակառակը՝ շատ ավելի թիրախային միջոցառումներ են իրականացվում, որպեսզի բիզնեսի շրջանառու միջոցներն է՛լ ավելի մեծ չափով մասնակցեն տնտեսական աճին: Եւ նաեւ մեծանա իրենց երկարաժամկետությունն ու վճարունակությունը, ըստ այդմ՝ նաեւ մրցունակությունը: Սրան զուգընթաց՝ այն ստվերային շրջանառությունը, որոնք որ նախկինում առկա են եղել, նկատվում եւ հարկվում են: Սա է պատճառը, որ մենք ունենք բավականաչափ բարձր ցուցանիշներ: Ու սա բնավ պայմանավորված չէ ավտոմեքենաների աննախադեպ բարձր ներկրման հետ: Իհարկե, դա ազդեցության գործոն է, բայց ակնհայտ է, որ սա իր գործոնային չափի տեսանկյունից շատ ավելի նվազ է, քան իմ նշածները:

- Բիզնեսը համաչափ արձագանքո՞ւմ է պետությանը: Որովհետեւ, ինչպես, օրինակ, հայտարարել էր վարչապետը Գյումրիում սեպտեմբերի 21-ին տպվել էր գրեթե նույնչափ ՀԴՄ կտրոն, ինչքան դրանց նախորդած շաբաթ-կիրակի-օրերին, այն դեպքում, երբ 15 հազար մարդ էր այցելել այնտեղ:

- Ես ինքս էլ որոշակի տվյալներ ուսումնասիրում եմ: Հատկապես մարզերում ՀԴՄ կտրոնների միջոցով շրջանառությունը, ԱԳԼՃԿ-ներում շրջանառությունը որոշ դեպքերում որոշակիորեն ռիսկեր են հարուցում: Ակնհայտ է, որ այս առումով հարկային վարչարարության եւ նաեւ օրենսդրական մեխանիզմների կատարելագործման միջոցով այս ռիսկերը պետք է փորձել է՛լ ավելի նվազեցնել, որովհետեւ բիզնես-կառավարություն երկխոսությունը միակողմանի երկխոսություն չէ,  երկկողմանի է: Եւ մի փոքր անհասկանալի է դառնում, երբ որ տնտեսվարողը հնարավորությունների մեծացման պարագայում շարունակում է նույն վարքագիծը:

- ՊԵԿ-ն այս պահին համապատասխան լծակներ ունի՞ ՀԴՄ կտրոն չտպելու համար տնտեսվարողին տուգանելու: Ըստ կարգի՝ ՊԵԿ-ը ՀԴՄ չտպելու համար կարող է տուգանել երբ բողոք է լինում եւ երբ ՊԵԿ տեսուչին ՀԴՄ չեն տրամադրում:

- Ընթացակարգերով այդպես է: Օրինակ՝ նախկինում նույն ԱԳԼՃԿ-ներում պետք էր 3 օր առաջ տեղյակ պահել, որ ստուգում ես իրականացնելու: Ըստ էության՝ այդ ժամանակաշրջանում տնտեսվարողն արդեն պատրաստ էր, եւ իր վարքագիծը փոխվում էր: Սակայն օրենսդրական փոփոխությունից հետո ներկայումս ստուգումը կարող է լինել հանկարծակի, եւ այդ ստուգման հանկարծակի լինելն էլ ավելի է նվազեցնելու այն հնարավոր ռիսկերը, որոնք որ կարող է լինել: Բայց այստեղ գործիքակազմ էլ կա, որը ՊԵԿ-ի կողմից կիրառվում է. դա ռիսկերի հիման վրա ստուգումների մեթոդաբանությունն է: Իմ կարծիքով՝ ամենակարեւոր մեսիջը պետք է պահանջատեր հասարակության հավատը լինի առ այն, որ այդ շրջանառությունների միջոցով է պայմանավորված այն հասցեականությունը, որը նրանք իրենց կենսաթոշակների վրա կարող են զգալ: Շրջանառությունը թաքցնելը նվազեցնում է մեր ապագա սերունդներին ուղղվելիք ծախսային պոտենցիալը: Բիզնեսը եւ կառավարությունը երկկողմանի քայլեր պետք է գործադրեն, առավել եւս, որ ակնհայտ է՝ եթե նախկինում այդ ծախսերը գնում էին կոնկրետ շինարարների, կոնկրետ բարեկամների, այժմ նման մոտեցումներ չկան եւ էլ ավելի մեծ հավատ կա բյուջետային ծախսերի արդյունավետության նկատմամբ: Այդ առումով, կարծում եմ, որ նախկինում գործող վարքագիծը ընդունելի չի կարող համարվել:

- Ձեր գնահատմամբ՝ 4-րդ եռամսյակում նախատեսված գումարը հնարավոր կլինի՞ հավաքել, թե՞ հնարավոր է՝ դարձյալ որոշակի թերակատարում լինի:

- Ակնհայտ է, որ առնվազն մի գործոն կա, ինչն ազդելու է: Գիտեք, որ ավտոմեքենաների ներկրումն ունի որոշակի ժամկետ եւ ինչքան մոտենա 4-րդ եռամսյակը, այդքան պետք է, որ աշխուժությունը նվազի: Բայց նաեւ մի բան պետք է շեշտեմ. մեր տնտեսությունն ունի որոշակի սեզոնայնություն եւ հիմնականում հենց Ամանորի մոտակայքում է, որ բիզնես շրջանառության ակտիվություն է նկատվում: Ու ըստ այդմ՝ կարծում եմ, որ այն սցենարները, որոնք դրված են, որեւէ էական փոփոխությունների կամ տեղաշարժերի չեն ենթարկվի բացասական առումով:

- Այսինքն՝ կարծում եք, որ տարեվերջում, ամեն դեպքում, նկատելի չափով հարկային եկամուտների գերակատարո՞ւմ կլինի:

- Եթե մենք հիմա ունենք 21.6 տոկոս աճ, կարծում եմ՝ մինչեւ տարեվերջ այն կարող է լինել մոտ 20 տոկոս:

- Այս դեպքում մենք հաշվարկում ենք նախորդ տարվա համեմատ ա՞ճը, այլ ոչ 2019-ին նախանշվածի համեմատ:

- Այո՛, նախորդ տարվա համեմատ: Բայց նույնիսկ նախանշված սցենարի համեմատ էլի մենք ունենք պոզիտիվ դինամիկա: Իհարկե, դա մի փոքր պայմանավորված է ավելի բարձր տնտեսական աճի տեմպերով: Բայց ակնհայտ է, որ այստեղ հիմնական գործոնը որոշակիորեն ստվերի նկատումն ու հարկումն է եւ ակտիվ հարկ վճարողների կողմից՝ հատկապես ՓՄՁ (փոքր եւ միջին ձեռնարկատիրություն) սուբյեկտների կողմից վճարված հարկերի մեծությունն է, ինչը խոսում է նրա մասին, որ տեղական ներդրողները որոշակի հետաքրքրություն են ունենում: Նրանք փորձում են կառավարության պարզած ձեռքը վերցնել եւ փորձում են նաեւ կենսագործել տնտեսական հեղափոխությունը:

Մի կարեւոր դիտարկում անեմ. Արժույթի միջազգային հիմնադրամը 2 օր առաջ վերանայել է իր գնահատականը, եւ Հայաստանի գնահատականը վերանայվել է դեպի վերեւ (դրական): Ու սա այն պայմաններում, որ աշխարհի գնահատականը վերանայվել է դեպի ներքեւ: Այսինքն՝ աշխարհի տնտեսական միջին աճի տեմպերն ավելի վատատեսական են, քան նախկինում էր: Տարածաշրջանի երկրներում էլ ավելի վատատեսական սցենար է նախատեսված, քան աշխարհում: Բայց այս ֆոնի համեմատ Հայաստանի գնահատականը վերանայվել է դեպի բարձր, ինչը խոսում է նրա մասին, որ միջազգային գործընկերները տեսնում են Հայաստանում տնտեսական աճի ներառական եւ երկարաժամկետ լինելը:

Տպել
2083 դիտում

Արտեմ Հարությունյանը նշանակվել է ԱՀ ՆԳՆ ոստիկանության պետ

Շրջակա միջավայրի նախարարությունը և Ագրարային համալսարանը համագործակցության հուշագիր են կնքել

«Путешествую без COVID-19». ԱԳՆ-ն ներկայացրել է ՌԴ այն քաղաքների ցանկը, ուր հնարավոր է մեկնել

Երիտասարդության ռազմավարությունը պետք է մշակվի  երիտասարդների ձանը լսելով. ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ

Իրականացվել են մարտական հերթապահության հերթափոխի նախապատրաստական աշխատանքներ

Տիգրան Հարությունյանը նշանակվել է ԱԱԾ տնօրենի տեղակալ

Ջավախքում մեկ օրում երկու ինքնասպանություն է տեղի ունեցել․ մանրամասներ

Հայ-ֆրանսիական բարեկամության ամրապնդման ևս մեկ վկայություն. Ֆրանսիական կրթահամալիրում նոր դասասենյակ է բացվել

Արմելլա Շաքարյանը նշանակվել է Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան

ՊԵԿ հարկային տեսուչները կաշառք են պահանջել, ստացել ու բռնվել (տեսանյութ)

ԿԳՄՍ նախարարը հաղթող թեկնածուներից ոչ մեկին դպրոցի տնօրեն դեռ չի նշանակել․ բողոքներն առայժմ քննում են

Ստուգումներ են անցկացվել մարտական հենակետերում

9 մարզի 101 հիմնական ու միջնակարգ դպրոցում հեռավար ձևաչափով ուսուցումն իրականացնելու հնարավորություն է ստեղծվել

Սյունիքի և Գեղարքունիքի մարզերի բոլոր ավտոճանապարհներին առկա է մերկասառույց

Սուրեն Պապիկյանն ընդունել է Զարգացման ֆրանսիական գործակալության փոխտնօրեն Բերտրան Վալկենարին

Հայագիտական կենտրոնների թիվը կավելանա եւս երկուսով

Վարչական վարույթներ են հարուցվել Գեղարքունիքի և Կոտայքի մարզերի որոշ դպրոցներում

Լարված ու անելանելի պայմաններում արագ կողմնորոշվելու շնորհիվ առաջադրված մարտական խնդիրները բարձր մակարդակով են կատարել

Արա Այվազյանը Լավրովի հետ հեռախոսազրույցում ընգծել է ռազմագերիների, պատանդների, պահվող այլ անձանց վերադարձի մասին

Դուրս եմ եկել Covid-ի հետ կապված քննիչ հանձնաժողովի կազմից․ Արտակ Մանուկյան

Փետրվարի 1-ից ՌԴ մուտք գործելու համար հնարավոր է թեստ հանձնել առայժմ միայն երկու լաբորատորիայում, գինը՝ 15 հազար դրամ

Զինծառայողներն արյուն են հանձնել

Վահան Քերոբյանը և Անդրեա Վիկտորինը քննարկել են համագործակցության հետագա խորացման հնարավորությունները

Արագածոտնի նախկին մարզպետը մեղադրանքն անհիմն է որակում. նրան կալանավորելու միջնորդությունը կքննվի այսօր

Վարչապետի գլխավորությամբ քննարկվել է Տնտեսական արձագանքման ծրագրի նախագիծը

40-ամյա հետախուզվողը չի ենթարկվել ոստիկանների օրինական պահանջներին, կրակոցներ է արձակել. հարուցվել է քրեական գործ

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է Իրանի ԱԳ նախարար Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆին (լուսանկարներ)

Որոշում է կայացվել քաղաքական նշանակում կատարել․ Սիմոնյանը՝ Մակունցի ԱՄՆ-ում հնարավոր նշանակման մասին

Ալեն Սիմոնյանը՝ վարչապետի դիվանագիտական անձնագիրը հափշտակելու մասին

Հայաստանի և Իրանի ԱԳ նախարարները մտահոգություն են հայտնել տարածաշրջանում ահաբեկիչների տեղակայման առնչությամբ

Ռուստամ Բադասյանը Բելառուսի դեսպանի հետ քննարկել է հակակոռուպցիոն պայքարին առնչվող մի շարք հարցեր

ՊԵԿ մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչությունը համալրվել է գերժամանակակից սարքավորումներով

Ավելի հասցեական նպատակներ՝ կրթության ռազմավարության բարեփոխման մեջ. ԿԳՄՍ նախարարությունը ամփոփում է տարին

Հայկական կողմը պատրաստակամ է ԵԱՀԿ ՄԽ շրջանակում վերսկսել բանակցությունները․ Արարատ Միրզոյանն ընդունել է ՌԴ դեսպանին

«Թող փորձի»․ Ալեն Սիմոնյանը՝ Վազգեն Մանուկյանի շենքեր գրավելու հայտարարության մասին

94 տարեկանում մահացել է հայկական սպորտի մեծ երախտավոր Մնացական Հովհաննիսյանը

Հայաստանում սելեկտիվ աբորտների քանակը 2001-2002 թթ․ ամենաշատն էր, տարիներ անց զոհվեցին նաեւ այդ թվերին ծնված տղաները

Վազգեն Մանուկյանի հայտարարությունների մասին տեսանյութն ուղարկվել է ԱԱԾ՝ ընթացքը լուծելու համար. դատախազություն

Մանուկյանը փաստացի ասում է, որ պատերազմի ժամանակ զինվորականներին կոչ է արել իշխանությունը վերցնել իրենց ձեռքը․ Սիմոնյան

Հանրակրթական դպրոցների 1-7-րդ դասարանների աշակերտների համար անցկացվելու է «Սպորտլանդիա» մրցույթը