Աննորմալ թանկացումներ. Գների տատանումները անտրամաբանական են

Երկարատեւ գնանկումային փուլից հետո Հայաստանում այս տարվա ապրիլին գրանցվեց գնաճ: Անցած տարվա ապրիլի համեմատ սպառողական գները աճել են 1.2 տոկոսով:

Սպառողական գների աճը հիմնականում պայմանավորված է սննդամթերքի թանկացմամբ: Մեկ տարվա ընթացքում սննդամթերքը Հայաստանում թանկացել է 5.9 տոկոսով: Սա աննախադեպ ցուցանիշ է անցած մեկ-մեկուկես տարիների ընթացքում: Թե ինչով է պայմանավորված այս գնաճը, ճիշտն ասած, այնքան էլ չի հասկացվում:  Շուկայական կանոններով ապրող երկրներում գները կարող են աճել երկու հիմնական պատճառներով: Եթե պատկերավոր ներկայացնենք այդ պատճառները, ապա դրանք հետեւյալն են: Ասենք, թանկացել են սննդամթերքի միջազգային գները:

Հայաստանը սննդամթերք ներկրող երկիր է եւ համաշխարհային շուկայում գների փոփոխությունները պետք է անդրադառնան ներքին գների վրա: Հաջորդ պատճառը կարող է լինել բնակչության գնողունակ պահանջարկի կտրուկ աճը: Այսինքն մարդիկ հարստանում են եւ ավելի շատ ապրանքներ կարող են գնել, այդ դեպքում տվյալ ապրանքները ներկրողները կամ արտադրողները իրենց բիզնեսից ավելի մեծ շահույթ ստանալու ակնկալելով փոքր- ինչ բարձրացնում են գները: Շուկայական կանոնները թույլ չեն տալիս նրանց չափազանց մեծ շահույթներ ակնկալել եւ գները կայունանում են ինչ որ տրամաբանական մակարդակի վրա: Գնաճի մյուս պատճառն այն է որ տվյալ ապրանքի քանակը կտրուկ նվազում է: 

Միանշանակ ասել, թե այս պատճառներից որն է տեղի ունենում, հնարավոր չէ: Հայաստանը օլիգարխիկ տնտեսություն ունեցող, կիսաշուկայական կանոններով ապրող երկիր է: Եվ եթե արձանագրված գնաճը դիտարկենք մի քանի կոնկրետ օրինակների լույսի ներքո, ամեն ինչ պարզ կդառնա:

Օրինակ, ըստ ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության արձանագրած տվյալների, այս տարվա ապրիլին, անցած տարվա ապրիլի համեմատ բանջարեղենը թանկացել է 28 տոկոսով: Սա ահռելի, աննորմալ, անտրամաբանական գնաճ է: Ինչով է պայմանավորված, դժվար է ասել: Հայտնի է միայն, որ անցած տարվա աշնանը, օրինակ, կարտոֆիլի բերքը նվազել էր: Դա կարող է լինել պատճառներից մեկը: Մյուս պատճառը կարող է լինել թուրքական լոլիկի ներմուծման դեմ սահմանված աննախադեպ խիստ միջոցները: Արդյունքում, օրինակ հարեւան Վրաստանում լոլիկը 1.5-2 անգամ էժան է, քան Հայաստանում: Այլ կերպ ասած, բանջարեղենի դեպքում (ԱՎԾ-ն նշված ապրանքները դիտարկում է բանջարեղենի ապրանքախմբում) գնաճի պատճառը կարող է լինել դրա ֆիզիկական ծավալների նվազումը: Սակայն շուկայական կանոններով ապրող երկրում նման խնդիր ծագել չի կարող` եթե հարեւան երկրներում այդ ապրանքները շատ են ու էժան, ապա դրանք պետք է ներկրվեն: 

Անտրամաբանական ու սարսափելի գնաճ է արձանագրվել նաեւ մրգերի պարագայում: Գնաճը այստեղ կազմում է 22.2 տոկոս: Նորմալ պայմաններում նման գնաճ լինել չի կարող, նշանակում է՝ գործ ունենք ոչ այնքան նորմալ երեւույթի հետ: Տպավորությունն այնպիսին է, որ ներմուծվող մրգերի դեմ որոշակի չհայտարարված, ոչ հրապարակային խոչընդոտներ են ստեղծվել, եւ մեր արտադրության մրգերի քանակը չի բավարարում պահանջարկը, ինչն էլ հանգեցրել է գնաճի:

Ձկնամթերքի շուկայում անցած տարվա ապրիլի համեմատ արձանագրված 23.6 տոկոս գնաճը նույնպես տրամաբանական բացատրություններ չունի: Այդ ի՞նչ պատահեց, որ ձկնեղենը Հայաստանում այդքան թանկացավ: Որոշ ձկների, մասնավորապես իշխանի արտադրությունը կենտրոնացած է: Եվ բացառված չէ, որ այդ խոշոր ձկնարտադրողները պայմանավորվածություններ ունեն ձկան գինը բարձրացնելու վերաբերյալ: Բայց սա չի կարող բացատրել ավելի քան 23 տոկոս թանկացումը:     

Շաքարավազի թանկացման առումով ամեն ինչ պարզ է: Անցած տարվա ապրիլի համեմատ շաքարավազը Հայաստանում թանկացել է 15.6 տոկոսով: Շաքարավազը  ներկրվում արտերկրից: Սակայն համաշխարհային շուկայում շաքարը անցած տարվա ապրիլին նույն գինն է ունեցել: Վերը բերված գծապատկերում դա շատ պարզ երեւում է: Ահա այստեղ է, որ գործ ունենք կիսաշուկայական ու օլիգարխիկ տնտեսության դրսեւորումների հետ: Շաքարի ներկրումը, որը ներկայացվում է որպես հումքի ներկրում, մոնոպոլիզացված է: Այդ մոնոպոլիան պատկանում է Սամվել Ալեքսանյանին:

Նա ՀՀԿ-ական պատգամավոր է: Այն ՀՀԿ-ի, որի ձեւավորած իրար հետեւից եկող ու գնացող կառավարությունները արիաներ են երգում Հայաստանում ազատ տնտեսական մրցակցության մասին: Բայց  տնտեսական մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովը նույնիսկ աչքի պոչով չի նայում թե ինչ է տեղի ունենում շաքարի շուկայում: Չի նայում, որովհետեւ Սամվել Ալեքսանյանը հավասար մրցակցային դաշտի մասին երգող ՀՀԿ-ի համար ամենաշատ ձայներ բերողն է, ուստի նրան կարելի է շաքարի գինը սահմանել ըստ իր ֆանտազիաների ու ախորժակի: Շաքարի գների դինամիկան հենց դա էլ ցույց է տալիս:

Իսկ գուցե գները աճել են այն պատճառով, որ մարդիկ հարստացել են եւ գնողունակ ահռելի պահանջարկ են ներկայացնում: Դա հերքվում է հենց ԱՎԾ-ի ներկայացրած տվյալներով: Եթե գնողունակ պահանջարկը աճած լիներ այնքան, որ հանգեցներ գնաճի, ապա պետք է թանկանային նաեւ ասենք հագուստեղենը, կոշկեղենը, տնային գործածության ապրանքները...: Նշված ապրանքախմբերում սակայն շոշափելի գնանկում է եղել: Հագուստեղենն ու կոշկեղենը անցած տարվա ապրիլի համեմատ էժանացել է 4.6 տոկոսով, տնային գործածության ապրանքները` 5.6 տոկոսով: Մի խոսքով, ՀՀ տնտեսության մեջ աննորմալ իրավիճակ է ստեղծվել, եւ գների այսպիսի տատանումները լուրջ ուսումնասիրության կարիք ունեն:

 

Տպել
15139 դիտում

Ֆիորին France 3-ի եթերում չկարողացավ զսպել հուզմունքը Ազնավուրի «Քեզ համար Հայաստան» երգի կատարման ժամանակ (տեսանյութ)

Աննա Հակոբյանն այցելել է անմահացած ժամկետային զինծառայող Վահան Աղախանյանի ընտանիքին

Ցավում եմ, որ այս բարձրագույն կոչումը հանձնում եմ ոչ թե անձամբ Կոմանդոսին, այլ Ձեզ, և հանձնում ենք հետմահու. Փաշինյան

Պետական սահմանում պահպանվել է օպերատիվ մարտավարական կայուն իրավիճակ

Ֆրանսիական Ալպերում ձնահյուսի պատճառով չորս մարդ է մահացել

Օտարերկրացի ապագա բժիշկները 100+33 ծառ տնկեցին «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնում

Իսպանիայում ՀՀ դեսպանության ներկայացուցիչները մասնակցել են նացիզմից Եվրոպայի ազատագրման օրվա միջոցառմանը

Կամո Ցուցուլյանը նշանակվել է ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալ

Թաղավարդ և Մեծ Թաղեր գյուղերի գերեզմանատները ոչնչացնելու դեպքերի վերաբերյալ հրապարկումներն ուղարկվել է ԱՀ ոստիկանություն

Հետախուզվողը հայտնաբերվեց Հանրապետության հրապարակում

Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայությամբ գործող մանկապարտեզներում կվերսկսվի երեխաների ընդունելությունը

Գյումրիում կարդիականացվի փողոցային լուսավորության համակարգը

Ներքին Հանդ-Ծավ ճանապարհից 20-ամյա տղամարդ է բերման ենթարկվել

Ադրդեջանի կողմից հայկական դիրքերի գրավման փորձ չի եղել, լուրը չի համապատասխանում իրականությանը. Info chechk

Նիկոլ Փաշինյանն Արկադի Տեր-Թադևոսյանին շնորհված Հայրենիքի շքանշանը հանձնել է նրա որդուն՝ Հայկ Տեր-Թադևոսյանին

Շաբաթ և կիրակի օրերին պոլիկլինիկաներում պատվաստումների համար սահմանվել են հերթապահություններ

«Mitsubishi montero»-ն ընկել է Ասկերանի գետը. մեքենայում նաև վարորդի 80-ամյա տատն է եղել

Սփյուռքահայ բժիշկները հայրենիքի համար ծանր ժամանակահատվածում եղել են թիկունքի զինվորները

Քրեական գործ է հարուցվել Երևանում հնչած կրակոցների դեպքի առթիվ. սպանվածը 1984 թվականին ծնված տղամարդ է

Կայացել է «Երաժշտություն հանուն ապագայի» կրթաթոշակառուների համերգը

Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 5-ից 7 աստիճանով. լեռնային շրջաններում ձյուն է սպասվում

Պուտինը Հայրենական պատերազմում հաղթանակի 76-րդ տարեդարձի առթիվ շնորհավորել է Փաշինյանին և ՀՀ քաղաքացիներին. «Արմենպրես»

Շիրակի մարզպետն ու Գյումրու քաղաքապետը հարգանքի տուրք են մատուցել հանուն հայրենիքի նահատակվածների հիշատակին

Շատինցի տղամարդն ու գյուղի անասնապահը արջ են սպանել

«Շուշիս». Ստեփանակերտում բացվել է բերդաքաղաքի հայկականությունը փաստող հետազոտությունների ցուցահանդես. «Արցախպրես»

Ռուս խաղաղապահները Լեռնային Ղարաբաղում ականազերծել են շուրջ 2087 հա տարածք

Նիդերլանդներում հայ կնոջ դանակահարության դեպքը ճշտվում է. լուսանկարի կինը ողջ ու առողջ է. դեսպանություն

Պետք է համախմբվենք, չկորցնենք հույսը, որ Շուշին հետ բերենք. Սասուն Միքայելյանն ու ԵԿՄ-ն այցելել են Եռաբլուր

Արցախի ՄԻՊ-ն առցանց հանդիպում է ունեցել «Վերադարձ դեպի Քաշաթաղ» հկ-ի ներկայացուցիչների հետ

Ստեփանակերտ-Դրմբոն ավտոճանապարհին մեքենան ձորն է ընկել. տուժածը տեղափոխվել է զինվորական հոսպիտալ

Նախագահ Արմեն Սարգսյանի անունից ծաղկեպսակ է դրվել «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնում

Արցախում հաստատվել է կորոնավիրուսի 13 նոր դեպք. ստացիոնար բուժում է ստանում 16 մարդ

Դեպքի վայր ժամանած փրկարարներն օգնություն են ցուցաբերել քաղաքացիներին

Կորոնավիրուսի 411 նոր դեպք է հաստատվել. առողջացել է 814, մահացել՝ 16 մարդ

ՀՀ տարածքում կա դժվարանցանելի ավտոճանապարհ, Լարսը բաց է

Տուն, վագոն-տնակ, անասնագոմ. հրդեհի 5 ահազանգ ՀՀ մարզերից

Կրակոցներ Երևանում. կա մեկ զոհ, մեկ վիրավոր. shamshyan.com

Արկադի Տեր -Թադևոսյանին Հայաստանի Ազգային հերոսի կոչում է շնորհվել

Արտենիի կամրջից մեքենան ձորն է գլորվել. տուժածների վիճակը ծանր է

Երևանի Մարգարյան փողոցում ծայրահեղ անընդունելի և դատապարտելի դեպք է տեղի ունեցել. Հակոբ Կարապետյան