Հարուստները ձանձրացել են` ամեն մի նոր տուն առնելիս առաջվա տունն են հիշում

Վարչապետ Կարեն Կարապետյանին մտահոգում է շինարարության ոլորտում առկա վիճակը: Իրոք այդտեղ վիճակը վիճակ չէ:

«Չորրորդ ամիսն է՝ մենք ասում ենք, որ այս ճյուղը հետ է ընկել: Ուզում ենք այն ակտիվացնել, որպեսզի մեր ընդհանուր ցուցանիշներում աշխուժություն մտնի»,- երեկ իր մոտ շինարարությանը վերաբերող տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ հայտարարել է Կարեն Կարապետյանը: Ինչպե՞ս է պետք այն ակտիվացնել «աշխույժ ցուցանիշներ» ապահովելու համար: Իսկ ցուցանիշները ամենեւին էլ աշխույժ չեն: Հրապարակված վերջին պաշտոնական ցուցանիշների համաձայն՝ փետրվարին անցած տարվա փետրվարի համեմատ արձանագրվել է մոտ 20 տոկոս անկում: 2016 թվականին նախորդ տարվա համեմատ էլի անկում էր` մոտ 11 տոկոս, դրանից առաջ էլ` 2015-ին անկումը 1.2 տոկոս էր...: Մի խոսքով, անկում կա՝ հերիք չի, դեռ դրա տեմպն էլ արագանում է:

Եվ ուրեմն, ի՞նչ է պատահել, ինչո՞ւ է այս ոլորտում այսպիսի կայուն անկում, որը սկսվել է դեռ 2009 թվականից ու ոչ մի կերպ կանգ չի առնում: Շինարարությունը ընդհանրապես եւ անշարժ գույքի շուկան մասնավորապես արտացոլում են երկրում առկա սոցիալ-տնտեսական եւ ինչու ոչ, նաեւ հոգեբանական ընդհանուր իրավիճակը: Մի քանի պաշտոնական ցուցանիշ: 2008 թվականին Հայաստանում իրականացված շինարարության ընդհանուր արժեքը կազմել է մոտ 859 միլիարդ դրամ: Անցած տարի այդ ծավալը եղել է 398 միլիարդ դրամ: Այլ կերպ ասած, եթե հաշվի չառնենք դրամի փոխարժեքի փոփոխությունները, ապա ընդամենը 7 տարվա ընթացքում շինարարության ծավալները բացարձակ արժեքով նվազել են երկու անգամ:

Իհարկե, 2008 թվականի հետ համեմատությունը այնքան էլ տեղին չէ, քանի որ այդ տարիներին դեռ «փչվում էր» շինարարական փուչիկը, իսկ 2009-ին պայթեց համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամը: Դրա հետեւանքով շատ արագ պայթեց նաեւ մեր շինարարական փուչիկը: Բայց ամբողջ խնդիրն այն է, որ շինարարության ծավալների անկումը շարունակվում է փուչիկը պայթելուց հետո: Մասնավարապես 2010 թվականին շինարարության ծավալը եղել է 590 միլիարդ դրամ, անցած տարի, ինչպես նշեցինք, 398 միլիարդ:    

Եթե նայենք մեր երկրի սոցիալ- տնտեսական ընդհանուր վիճակին, ապա չկա գոնե մի գործոն, որը կկարողանար «աշխուժացնել» շինարարության ոլորտը: Տնտեսագիտության օրենքները դաժան են եւ  շրջանցել հնարավոր չէ: Ամեն ինչ հիմնված է առաջարկի եւ պահանջարկի վրա: Շինարարական փուչիկի փչման տարիներին Երեւանի կենտրոնը կառուցապատվեց աննորմալ տեմպերով: Այդ կառուցապատումը ապահովեց «էլիտար», գնային ամենաբարձր հատվածում գտնվող բնակարանների այնպիսի առաջարկ, որի ետեւից պահանջարկը չէր կարող հասնել ու չհասավ: Մինչ օրս էլ այդ «էլիտարների» մի զգալի մասը դեռ վաճառված չէ, իսկ վաճառվածների մի զգալի մասը հանված է վաճառքի:

Առաջարկ-պահանջարկ անհամապատասխանությունը խորացավ նաեւ ամենեւին ոչ «էլիտար» բնակարանների մասով եւ դրա հիմնական պատճառը  նախ գնողունակ պահանջարկի նվազումն էր, ապա նաեւ արտագաղթը: Դժվար չէ կռահել, որ եթե տարեկան երկրից անվերադարձ հեռանում է 40-50 հազար մարդ, որը բնակչության մոտ երկու տոկոսն է, իսկ եղած բնակարանների թիվը մնում է անփոփոխ կամ աճում է, ապա եղած բնակարանների նկատմամբ պահանջարկը պետք է նվազի: ՀՀ կադաստրի պետական կոմիտեի տվյալներով 2016 թվականին 2015 թվականի համեմատ Հայաստանում բնակարանների առուվաճառքի գործարքների թիվը նվազել է 6.5 տոկոսով: Իսկ այս տարվա փետրվարին անցած տարվա փետրվարի համեմատ նվազումը արդեն 19 տոկոս է կազմել: 

Շինարարության ծավալների կայուն` ոչ «փուչիկային» աճը կարող է լինել միայն ընդհանուր սոցիալ- տնտեսական իրավիճակի բարելավման հետեւանք: Չի կարող շինարարության կայուն աճ լինել մի երկրում, որտեղ կա հարուստների մի փոքր խավ, որը գնալով ավելի է հարստանում, եւ աղքատների մի հսկայական բանակ, որը գնալով ավելի է աղքատանում: Հարստության կենտրոնացումը մի փոքր խումբ մարդկանց ձեռքին շինարարության ծավալների նվազման եւ անշարժ գույքի նկատմամբ գնողունակ պահանջարկի նվազման պատճառներից է: Անընդհատ հարստացող հարուստը կարող է 5 տուն առնել կամ կառուցել, հետո ավելացնի  եւս մի հինգ տուն, ու ինչ-որ պահի կձանձրանա դրանից: Հիմա, կարելի է ասել, նրանք արդեն ձանձրացել են:  

Լրացուցիչ գնորդների նոր խավ շուկայում չի հայտնվում: Նույնիսկ միջին խավը, որը կարող է իրեն թույլ տալ հիպոթեկային վարկ վերցնել ու սպասարկել, խուսափում է դրանից: Հիպոթեկային վարկի 11-14 տոկոս տոկոսադրույքը ուղղակի աբսուրդ է: Ստացվում է որ հիպոթեկային վարկ վերցրած գնորդը ընդամենը 8-9 տարվա ընթացքում իր բնակարանի համար պետք է վճարի երկու անգամ ավելի գումար, քան դրա շուկայական գինն է տվյալ պահին: Երեկվա խորհրդակցության ժամանակ անդրադարձ է եղել նաեւ հիպոթեկային վարկերի տոկոսներին: Ամենամեծ ջանասիրության դեպքում այդ տոկոսադրույքը հնարավոր է իջեցնել ասենք կես կամ մեկ տոկոսով: Դա որեւէ էական ազդեցություն թողնել չի կարող: Հնարավոր է կարճաժամկետ կտրվածքով մի փոքր աշխուժություն մտցնել, բայց դրա «շորշոփը» շատ շուտով կանցնի: Դա են ապացուցում բնակչության մի քանի խավերի համար տոկոսադրույքի վերաֆինանսավորման ծրագրերի արդյունքները: Օրինակ, Հայաստանում իրականացվեց երիտասարդ ընտանիքների հիպոթեկային վարկերի նվազեցման ծրագիր, կամ պետական պաշտոնյաների համար մի համանման ծրագիր իրականացվեց, սակայն դրանք որեւէ կերպ չաշխուժացրին ընդհանուր ցուցանիշները:

Մի խոսքով, շինարարության ոլորտը առանձին վերցրած չի կարող ինքն իրենով աշխուժանալ, որքան էլ խորհրդակցություններ անցկացվեն: Դրա համար պետք է դրական ուղղությամբ փոխվի երկրի սոցիալ- տնտեսական վիճակը ընդհանրապես: Իսկ այդպիսի նշաններ գոնե առայժմ չեն երեւում:

Տպել
5315 դիտում

2021-ի փետրվարին նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ՝ ձուն թանկացել է 52.5 տոկոսով, ձեթը՝ 50.4, իսկ շաքարավազը 40.6 տոկոսով

365 կգ հերոինի գործով մեղադրյալների թվում նաև իրանցի կա. 6 ձերբակալվածներից 3-ը ազատ են արձակվել. մանրամասեր

Ճիշտ կեցվածքը ընդդիմադիր լինելն է. Գոգոլի անվան դպրոցի տնօրենը՝ իր գրառումների, հայացքների ու հարուցված քրգործի մասին

Մյանմայում այսօր բախումների հետևանքով 38 մարդ է սպանվել. իրավիճակը շարունակում է լարված մնալ

ԵԱՏՄ-ում առավել շատ թանկացած ապրանքներն են շաքարավազը, կարտոֆիլը և արևածաղկի ձեթը

Հայտնաբերվել են մեքենայի հայելիները գողացողները. 25 և 33 տարեկան երկու տղամարդ է բերման ենթարկվել (տեսանյութ)

Լոռու մարզպետը ներկայացրել է համայնքների խոշորացման վերաբերյալ նախնական մոտեցումները

Համբարձում Մաթեւոսյանը «Թումո» կենտրոնում այսօր հանդիպում է ունեցել գործադիր տնօրեն Մարի Լու Փափազյանի հետ

ԳՇ զորքերի ծառայության վարչության սպաներն իրականացրել են անվտանգության ռիսկերի նվազեցման մեթոդական պարապմունքներ

Արտյոմ Կարապետյանն «Արմենիայից» տեղափոխվել է «Առաջին ալիք»

Մոսկվայում Հայ իրավաբանների ասոցիացիան աջակցություն կցուցաբերի ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց անկախ քաղաքացիությունից

Լարսը բաց է. ռուսական կողմում 600 բեռնատար է կուտակվել

Երեւանի կենտրոնում կայանած շարժական կլինիկայում մարդիկ հեպտատիտ C-ի, B-ի, սիֆիլիսի և ՄԻԱՎ-ի թեստ հանձնեցին

Ադրբեջանի կողմից հայկական ժառանգությունը սեփականացնելու նոր քաղաքականություն է իրագործվում. Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ

Բքի պատճառով Թթուջուր-Նավուր ավտոճանապարհը փակ է

Արցախի Հանրապետության արտաքին քաղաքական օրակարգը խաղաղությունն է և երկրի անկախության միջազգային ճանաչումը. ԱՀ նախագահ

Անմահության ճանապարհ․ Դիպուկահարի փամփուշտը Արայիկ Ալոյանի ձեռքի միջով դիպավ Արտյոմին (տեսանյութ)

Կարող են իրավիճակներն այնպիսին լինեն, որ շատ ավելի կտրուկ գործողությունների կարիք լինի. Վազգեն Մանուկյան

Տեսչական մարմինները զգուշացնում են՝ կորոնավիրուսի հետագա տարածումից խուսափելու նպատակով վերահսկողությունը խստացվում է

Իշխանությունը զավթելու կոչեր հնչեցնելու գործով Վազգեն Մանուկյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ

ՀՀ զինված ուժերի և ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի ստորաբաժանումները վերահսկում են սահ­մա­նային իրավիճակը

Կան ողջամիտ սահմանաչափեր. ԱՀ կառավարությունը՝ ի պատասխան կոմունալ ծառայությունների անվճար լինելու մասին լուրերի

Մշակվել են ներմուծման դիվերսիֆիկացիայի ուղեցույցներ 5 ապրանքախմբերի համար

Մենք պետք է վերադառնանք դիմակների կրման ավելի խիստ պահպանման ռեժիմի. առողջապահության նախարար

Լոնդոն-Փարիզ. փոխվել է բռնցքամարտի օլիմպիական վարկանիշային մրցաշարի անցկացման վայրը

Ակնհայտ է, որ Ադրբեջանի համար գերիների հարցը դառնում է խնդրահարույց. Արա Այվազյան

Դանակահարություն Աշտարակի Լինչի փողոցում. հանցագործության գործիք դանակը հայտնաբերվել է (տեսանյութ)

Աբու Դաբիի ռազմարդյունաբերական ցուցահանդեսի մասով ծառայողական քննությունն ընթացքի մեջ է. Արշակյան

21-ամյա Միքայել Միքայելյանը դահուկավազքի աշխարհի առաջնությունան 15 կմ մրցավազքում ընդգրկվել է լավագույն 50-յակում

Վաղվանից կսկսվեն փոսային նորոգման աշխատանքները. Շիրակի մարզպետը հանդիպել է Լիու Մինգջիանիի հետ

Հայաստանի և Իտալիայի ԱԳ նախարարները մտքեր են փոխանակել տարածաշրջանային անվտանգության և կայունության հարցերի շուրջ

Վարույթ է ընդունվել «Ազատության» լրագրողի մասնագիտական գործունեությունը խոչընդոտելու դեպքի առթիվ հարուցված քրգործը․ ՔԿ

ԱԺ շենքից հրազենի ցուցադրությունը խաղաղ հավաքին պետության կողմից գործադրված անվտանգության անհամարժեք միջոց է․ ՄԻՊ

Կամո Հովհաննիսյանի չիրացրած 11 մետրանոցը «թանկ նստեց» «Կայրաթի» վրա

Ես հրավեր եմ հղել խորհրդարանական ուժերի ղեկավարներին եւ պլանավորում եմ առաջիկա օրերին հանդիպել նրանց հետ. վարչապետ

Հենց այս պահին բանակցություններ են ընթանում, որպեսզի Boeing 737 օդանավը այսօր վերադառնա Երևան. Տիգրան Ավինյան

Տիգրան Ավինյանը՝ համացանցում տարածված փաստաթղթի մասին

Հազվագյուտ կադրեր Հայաստանի բնաշխարհից․ Մարտի 3-ը՝ Վայրի բնության համաշխարհային օր (տեսանյութ)

Մինչև երեկո պարզ կլինի, թե ինչ դիրքորոշում կարտահայտի նախագահը. ըստ այդմ՝ կլինեն մեր գործողությունները. Մանուկյան

Պատրաստ ենք ընդդիմության հետ քննարկել արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու հարցը. Ավինյան