Պետեկամուտների կոմիտեն էլի միացրել է պոմպը. ջրհորը չորացնելու արվեստը

ՀՀ Պետեկամուտների կոմիտեն երեկ հաղորդագրություն տարածեց, ըստ որի՝ այս տարվա առաջին եռամսյակում մոտ 24.3 միլիարդ դրամով ավելի շատ հարկ է հավաքվել, քան անցած տարվա նույն ժամանակահատվածում:

Սա, իհարկե, շատ լավ է: Լավ է, եթե նայում ենք զուտ պետբյուջեի հավաքագրման տեսանկյունից եւ անտեսում ենք այլ շատ ավելի կարեւոր հանգամանքներ ու ցուցանիշներ: Նախ՝ մի քանի թվային տվյալներ: Այս տարվա հարկերի հավաքագրման այսպիսի բարձր ցուցանիշը մասամբ պայմանավորված է նրանով, որ անցած տարվա նույն երեք ամիսներին պետական բյուջեն թերակատարվում էր: Այսինքն,  այս տարվա բարձր ցուցանիշը մասամբ ստացվել է այն պատճառով, որ անցած տարի դրանք շատ ցածր էին: Այսպես. անցած տարվա հունվարին բյուջեն ստացել էր 2.7 տոկոսով ավելի քիչ գումար, քան նախորդ տարվա նույն ամսին, փետրվարին` 2 տոկոս, մարտին` 0.6 տոկոս: Դե հիշում եք այդ ժամանակահատվածը` Գագիկ Խաչատրյանը ֆինանսների նախարարն էր, իսկ ՊԵԿ-ը գտնվում է նախարարության կազմում: Ու հենց անցած տարվա մարտին էլ ՊԵԿ-ը առանձնացվեց ֆիննախարարությունից, իսկ ՊԵԿ ղեկավար նշանակվեց Հովիկ Հովսեփյանը:

Բայց սա չէ ամենակարեւորը: Կարեւորն այն է, թե ինչի հաշվին են ավելացել հարկերը: «Մուտքերի աճը հիմնականում պայմանավորվել է ստվերի վերհանման եւ կանխարգելման նպատակով հարկ վճարողների գործունեության անհատական վերլուծության համակարգերի ներդրմամբ»,-ասված է հաղորդագրության մեջ: Որտեղ է այդ ստվերը եղել, որ վեր է հանվել, բնականաբար՝ չի նշվում:

Այլ կերպ ձեւակերպենք` ով է պետական բյուջե վճարել այդ 24.3 միլիարդ դրամի լրացուցիչ հարկերը: Հարցը կարող է միամիտ թվալ. իհարկե տնտեսվարողները` կարող է հնչել պատասխանը: Բայց ամեն ինչ այդքան պարզ չէ: Օրինակ, եթե բիզնեսի ստվերային մեծ հատված ունեցող տնտեսվարողը 100 դրամով վաճառում է, ասենք, հաց եւ դրանից 10 տոկոս հարկ է վճարում, ապա կստացվի, որ նա վճարեց 10 դրամ: Եթե նա հացը թանկացնում՝ դարձնում է 110 դրամ եւ դրանից վճարում է արդեն 12 դրամ հարկ, ապա կստացվի, որ նա վճարեց լրացուցիչ 2 դրամ հարկ: Բայց արդյունքում այդ երկու դրամը վճարել է ոչ թե տնտեսվարողը, այլ գնորդը, որը 10 դրամ ավելի է վճարել հացի դիմաց: Այսպիսի կոմբինացիայի արդյունքում պետական բյուջեն կհարստանա լրացուցիչ վճարված 2 դրամով, տնտեսվարողը կստանա լրացուցիչ 8 դրամ եկամուտ, իսկ գնորդը կտուժի 10 դրամով: Արդյո՞ք սա տեղի չի ունեցել:

Սա պարզելու համար պետք է նայենք այլ ցուցանիշներ եւս: Նախօրեին ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայությունը հրապարակեց այս տարվա առաջին եռամսյակում գնաճի մասին նախնական տեղեկանքը: Ըստ այդ տեղեկանքի՝ մարտ ամսին 12-ամսյա կտրվածքով Հայաստանում գրեթե ամեն ինչ էժանացել է: Իսկ ահա սննդամթերքը թանկացել է 3.4 տոկոսով: Եվ այստեղ մի բնական հարց կառաջանա: Ինչո՞ւ է ասենք հագուստեղենը էժանացել 6 տոկոսով, տնային գործածության ապրանքները էժանացել են մոտ 7 տոկոսով, նույնիսկ առողջապահությունն է էժանացել, բայց սննդամթերքը թանկացել է 3.4 տոկոսով: Մեծ` շատ մեծ է հավանականությունը, որ դրա պատճառը լինի հետեւյալը: Հայաստանում լայն սպառման սննդամթերքի մի զգալի մասի ներմուծումն ու արտադրությունը կենտրոնացված է մի քանի «տնտեսվարողների» ձեռքին, իսկ որոշ դեպքերում էլ դա լիակատար մոնոպոլիա է: Սննդամթերքի բազմաթիվ տեսակներ Հայաստանում շատ ավելի թանկ են, քան, օրինակ ԵՏՄ-ում եւ մասնավորապես Ռուսաստանում: Ու ինչպես փաստում է ԱՎԾ-ն, սննդամթերքը ավելի է թանկացել: Դրա պատճառն այն է, որ բնակչության գնողունակությունը նվազում է, մարդիկ ավելի քիչ են շորուկոշիկ, տնային գործածության ապրանքներ գնում, ինչի հետեւանքով դրանց գները նվազում են: Փոխարենը մարդիկ ավելի շատ են փող ծախսում թանկ ու գնալով ավելի թանկացող սննդամթերքի վրա: Իսկ այդ սննդամթերքի շուկան վերահսկող  եւ սեփական ախորժակով գներ սահմանող օլիգարխները մի քիչ ավելի շատ հարկ են վճարում: Ստացվում է վերը բերված պատկերավոր օրինակը` սպառողը վճարում է լրացուցիչ 10 դրամ, որից 2 դրամը լրացուցիչ մուտք է դառնում պետբյուջեի համար, 8 դրամն  էլ՝ օլիգարխի ստացած լրացուցիչ եկամուտը:

Հավանականությունը, որ տեղի է ունեցել հենց այս երեւույթը, չափազանց մեծ է: Ու դա վատ, շատ վատ երեւույթ է, որը պարբերաբար տեղի է ունենում: Պետական եկամուտների պլանի կատարումը դառնում է գերնպատակ եւ արդյունքում չորանում է այն ջրհորը, որից սնվում է տնտեսությունը: ՊԵԿ-ը ամբողջ հզորությամբ միացնում է իր «պոմպը», ու շատ կարճ ժամանակում ջրհորը չորանում է:

Ի դեպ, պետբյուջեի եկամուտների ավելացումը ոգեւորել է կառավարությանը, եւ երեկվա նիստում որոշվել է, թե ինչպես պետք է օգտագործվեն լրացուցիչ եկամուտները: ՀՀ ֆինանսների նախարար Վարդան Արամյանը ասել է, որ եթե հավաքագրումների ավելացման տեմպը շարունակվի, ապա տարեվերջի հաշվարկներով կգոյանա լրացուցիչ 50 միլիարդ դրամի եկամուտ: Այդ գումարը կառավարությունը որոշել է ուղղել կապիտալ ծախսերին: Դա, իհարկե, վատ չէ, մանավանդ որ կառավարությունը մտադիր է այդ գումարը ուղղել այն ծախսերին, որոնք պետք է ֆինանսավորվեին արտաքին վարկերով: Այս դեպքում վարկեր ներգրավելու անհրաժեշտությունը փոքր- ինչ կնվազի:

Բայց սա կարող է դրական արդյունքներ ապահովել միայն կարճաժամկետ հատվածում: Ի վերջո հարկերի հավաքագրումը  հետեւանք է, ոչ թե նպատակ: Երբ տնտեսությունը առողջանում է, բիզնեսը ակտիվանում է, դա ինքնաբերաբար հանգեցնում է հարկերի ավելացման: Բայց եթե տնտեսության մեջ որակական փոփոխություններ չեն լինում, տնտեսության զարգացման իրական խոչընդոտները չեն «հայտնաբերվում» ու չեն վերացվում, հարկերի ավելացումը բերելու է միայն բացասական հետեւանքների:

Տպել
8717 դիտում

Կարծում եմ՝ լինելու են արտահերթ ընտրություններ․ քաղաքագետը՝ Փաշինյանի ակնարկների, սպասվող զարգացումների մասին

Մահացել է բանաստեղծ Եղիշե Չարենցի թոռնուհին՝ բանաստեղծուհի Հասմիկ Չարենցը

Ում հասանելի կլինեն եւ որքան կարժենան կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութի տարբեր տեսակները

Լոռու մարզի 18 դպրոցում կտեղադրվեն արևային վահանակներ, կկառուցվեն ջերմոցներ, ինտենսիվ այգիներ

Այս տարի Վայոց ձորում աննախադեպ է եղել խաղողի բերքը․ տեղեկություններ մթերումների մասին

Ադրբեջանում գտնվող գերիների վերաբերյալ ողջ տեղեկատվությունը տրամադրվել է ՄԻԵԴ-ին, նաեւ ԱԳՆ, ՊՆ եւ Կարմիր խաչին

Հավատում ենք խաղաղությանն ու պայծառ ապագային. ԱՄՆ ՄԶԳ/Հայաստանի աշխատակիցներն այցելել են Արցախից տեղահանված երեխաներին

Հիմնանորոգվում է Գառնի-Լանջազատ ճանապարհը

Շուտով կավարտվի Արմավիր քաղաքի Երևանյան փողոցի ճանապարհահատվածի հիմնանորոգումը

Տեղի է ունեցել Գերիների, պատանդների և անհայտ կորած անձանց հարցերով զբաղվող միջգերատեսչական հանձնաժողովի նիստ

81-ամյա կինը մահացել է որդու հարվածների հետևանքով.43-ամյա տղամարդը կալանավորված է

Երազանք էր նրա դեմ խաղալը. Ռազմիկ Գրիգորյանն ու Խորեն Հովհաննիսյանը վերհիշում են Մարադոնայի հետ հանդիպումները

Գիշերային շրջիկ ծառայության ժամանակ ոստիկաններն ապօրինի թմրաշրջանառության դեպք են բացահայտե լ(տեսանյութ)

ԿԽՄԿ ներկայացուցիչը վարչապետին տեղեկատվություն է տրամադրել հայ գերիների հետ հանդիպումների մասին

Սարալանջ գյուղի մոտակայքում մոտ 3 հա բուսածածկույթ է այրվել

«Արմավիր» ՔԿՀ-ում կանխվել է նույն անձին թմրամիջոց փոխանցելու 3-րդ դեպքը

Մայիսյանում թեթև և ծանր տեխնիկայի կայանման սպասարկման կենտրոն է կառուցվում. ստեղծվում է 5 հիմնական աշխատատեղ

Էդուարդ Հարությունյանը կգործուղվի Մոսկվա՝ նախապատրաստելու վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի այցը

ՀՀ պաշտպանության նախարարն ընդունել է ՌԴ խաղաղապահ զորախմբի հրամանատարին

Ֆրանսիայից Հայաստան է ժամանել արցախահայությանը տրամադրված հումանիտար օժանդակության երկրորդ ինքնաթիռը (տեսանյութ)