Պետեկամուտների կոմիտեն էլի միացրել է պոմպը. ջրհորը չորացնելու արվեստը

ՀՀ Պետեկամուտների կոմիտեն երեկ հաղորդագրություն տարածեց, ըստ որի՝ այս տարվա առաջին եռամսյակում մոտ 24.3 միլիարդ դրամով ավելի շատ հարկ է հավաքվել, քան անցած տարվա նույն ժամանակահատվածում:

Սա, իհարկե, շատ լավ է: Լավ է, եթե նայում ենք զուտ պետբյուջեի հավաքագրման տեսանկյունից եւ անտեսում ենք այլ շատ ավելի կարեւոր հանգամանքներ ու ցուցանիշներ: Նախ՝ մի քանի թվային տվյալներ: Այս տարվա հարկերի հավաքագրման այսպիսի բարձր ցուցանիշը մասամբ պայմանավորված է նրանով, որ անցած տարվա նույն երեք ամիսներին պետական բյուջեն թերակատարվում էր: Այսինքն,  այս տարվա բարձր ցուցանիշը մասամբ ստացվել է այն պատճառով, որ անցած տարի դրանք շատ ցածր էին: Այսպես. անցած տարվա հունվարին բյուջեն ստացել էր 2.7 տոկոսով ավելի քիչ գումար, քան նախորդ տարվա նույն ամսին, փետրվարին` 2 տոկոս, մարտին` 0.6 տոկոս: Դե հիշում եք այդ ժամանակահատվածը` Գագիկ Խաչատրյանը ֆինանսների նախարարն էր, իսկ ՊԵԿ-ը գտնվում է նախարարության կազմում: Ու հենց անցած տարվա մարտին էլ ՊԵԿ-ը առանձնացվեց ֆիննախարարությունից, իսկ ՊԵԿ ղեկավար նշանակվեց Հովիկ Հովսեփյանը:

Բայց սա չէ ամենակարեւորը: Կարեւորն այն է, թե ինչի հաշվին են ավելացել հարկերը: «Մուտքերի աճը հիմնականում պայմանավորվել է ստվերի վերհանման եւ կանխարգելման նպատակով հարկ վճարողների գործունեության անհատական վերլուծության համակարգերի ներդրմամբ»,-ասված է հաղորդագրության մեջ: Որտեղ է այդ ստվերը եղել, որ վեր է հանվել, բնականաբար՝ չի նշվում:

Այլ կերպ ձեւակերպենք` ով է պետական բյուջե վճարել այդ 24.3 միլիարդ դրամի լրացուցիչ հարկերը: Հարցը կարող է միամիտ թվալ. իհարկե տնտեսվարողները` կարող է հնչել պատասխանը: Բայց ամեն ինչ այդքան պարզ չէ: Օրինակ, եթե բիզնեսի ստվերային մեծ հատված ունեցող տնտեսվարողը 100 դրամով վաճառում է, ասենք, հաց եւ դրանից 10 տոկոս հարկ է վճարում, ապա կստացվի, որ նա վճարեց 10 դրամ: Եթե նա հացը թանկացնում՝ դարձնում է 110 դրամ եւ դրանից վճարում է արդեն 12 դրամ հարկ, ապա կստացվի, որ նա վճարեց լրացուցիչ 2 դրամ հարկ: Բայց արդյունքում այդ երկու դրամը վճարել է ոչ թե տնտեսվարողը, այլ գնորդը, որը 10 դրամ ավելի է վճարել հացի դիմաց: Այսպիսի կոմբինացիայի արդյունքում պետական բյուջեն կհարստանա լրացուցիչ վճարված 2 դրամով, տնտեսվարողը կստանա լրացուցիչ 8 դրամ եկամուտ, իսկ գնորդը կտուժի 10 դրամով: Արդյո՞ք սա տեղի չի ունեցել:

Սա պարզելու համար պետք է նայենք այլ ցուցանիշներ եւս: Նախօրեին ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայությունը հրապարակեց այս տարվա առաջին եռամսյակում գնաճի մասին նախնական տեղեկանքը: Ըստ այդ տեղեկանքի՝ մարտ ամսին 12-ամսյա կտրվածքով Հայաստանում գրեթե ամեն ինչ էժանացել է: Իսկ ահա սննդամթերքը թանկացել է 3.4 տոկոսով: Եվ այստեղ մի բնական հարց կառաջանա: Ինչո՞ւ է ասենք հագուստեղենը էժանացել 6 տոկոսով, տնային գործածության ապրանքները էժանացել են մոտ 7 տոկոսով, նույնիսկ առողջապահությունն է էժանացել, բայց սննդամթերքը թանկացել է 3.4 տոկոսով: Մեծ` շատ մեծ է հավանականությունը, որ դրա պատճառը լինի հետեւյալը: Հայաստանում լայն սպառման սննդամթերքի մի զգալի մասի ներմուծումն ու արտադրությունը կենտրոնացված է մի քանի «տնտեսվարողների» ձեռքին, իսկ որոշ դեպքերում էլ դա լիակատար մոնոպոլիա է: Սննդամթերքի բազմաթիվ տեսակներ Հայաստանում շատ ավելի թանկ են, քան, օրինակ ԵՏՄ-ում եւ մասնավորապես Ռուսաստանում: Ու ինչպես փաստում է ԱՎԾ-ն, սննդամթերքը ավելի է թանկացել: Դրա պատճառն այն է, որ բնակչության գնողունակությունը նվազում է, մարդիկ ավելի քիչ են շորուկոշիկ, տնային գործածության ապրանքներ գնում, ինչի հետեւանքով դրանց գները նվազում են: Փոխարենը մարդիկ ավելի շատ են փող ծախսում թանկ ու գնալով ավելի թանկացող սննդամթերքի վրա: Իսկ այդ սննդամթերքի շուկան վերահսկող  եւ սեփական ախորժակով գներ սահմանող օլիգարխները մի քիչ ավելի շատ հարկ են վճարում: Ստացվում է վերը բերված պատկերավոր օրինակը` սպառողը վճարում է լրացուցիչ 10 դրամ, որից 2 դրամը լրացուցիչ մուտք է դառնում պետբյուջեի համար, 8 դրամն  էլ՝ օլիգարխի ստացած լրացուցիչ եկամուտը:

Հավանականությունը, որ տեղի է ունեցել հենց այս երեւույթը, չափազանց մեծ է: Ու դա վատ, շատ վատ երեւույթ է, որը պարբերաբար տեղի է ունենում: Պետական եկամուտների պլանի կատարումը դառնում է գերնպատակ եւ արդյունքում չորանում է այն ջրհորը, որից սնվում է տնտեսությունը: ՊԵԿ-ը ամբողջ հզորությամբ միացնում է իր «պոմպը», ու շատ կարճ ժամանակում ջրհորը չորանում է:

Ի դեպ, պետբյուջեի եկամուտների ավելացումը ոգեւորել է կառավարությանը, եւ երեկվա նիստում որոշվել է, թե ինչպես պետք է օգտագործվեն լրացուցիչ եկամուտները: ՀՀ ֆինանսների նախարար Վարդան Արամյանը ասել է, որ եթե հավաքագրումների ավելացման տեմպը շարունակվի, ապա տարեվերջի հաշվարկներով կգոյանա լրացուցիչ 50 միլիարդ դրամի եկամուտ: Այդ գումարը կառավարությունը որոշել է ուղղել կապիտալ ծախսերին: Դա, իհարկե, վատ չէ, մանավանդ որ կառավարությունը մտադիր է այդ գումարը ուղղել այն ծախսերին, որոնք պետք է ֆինանսավորվեին արտաքին վարկերով: Այս դեպքում վարկեր ներգրավելու անհրաժեշտությունը փոքր- ինչ կնվազի:

Բայց սա կարող է դրական արդյունքներ ապահովել միայն կարճաժամկետ հատվածում: Ի վերջո հարկերի հավաքագրումը  հետեւանք է, ոչ թե նպատակ: Երբ տնտեսությունը առողջանում է, բիզնեսը ակտիվանում է, դա ինքնաբերաբար հանգեցնում է հարկերի ավելացման: Բայց եթե տնտեսության մեջ որակական փոփոխություններ չեն լինում, տնտեսության զարգացման իրական խոչընդոտները չեն «հայտնաբերվում» ու չեն վերացվում, հարկերի ավելացումը բերելու է միայն բացասական հետեւանքների:

Տպել
8749 դիտում

Սեղմ ժամկետում պետք է փաստաթղթերը ներկայացնել Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամ. ԱՀ ՊՆ

Հավաք-պարապմունք է անցկացվել 5-րդ զորամիավորումում

Օկուպացիայի տակ հայտնված տարածքներում հայկական մշակութային ժառանգության ամբողջական ոչնչացման իրական սպառնալիք կա. ԱՀ ԱԳՆ

Կառավարություն ներխուժած անձինք հափշտակել են նաև վարչապետի դիվանագիտական անձնագիրը. այն չեղարկվել է. «Արմենպրես»

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է «իԳործ» ծրագրի մասնակիցներին (լուսանկարներ)

Մանե Գեւորգյանը պատրաստվում է բողոքարկել Գագիկ Խաչատրյանի եւ նրա որդիների գործով դատարանի վճիռը

Իրանի հետ քննարկվում է Հյուսիս-հարավ միջազգային տրանսպորտային միջանցքի ձևավորման գործընթացը. ԱԳՆ

Բանակում գտնվող ուսանող զինծառայողները, եթե մասնակցել են մարտական գործողություններին, աջակցության ծրագրի շահառու են

Անպտղության բուժման արդյունքում լույս աշխարհ է եկել 49 երեխա․ ԱՆ

Վաղարշակ Հարությունյանը կարևորել է հայ-ռուսական ռազմական համագործակցության խորացման անհրաժեշտությունը (լուսանկարներ)

Արմեն Սարգսյանը շնորհավորել է Մարսելո Ռեբելո Դե Սոուսային՝ Պորտուգալիայի նախագահի պաշտոնում վերընտրվելու առթիվ

Երևանի շենքերից մեկի վրա նոր շինություն է խոյացել․ թաղապետարանը ապամոնտաժելու մասին հայտնեց, բայց լուսամուտ էլ հայտնվեց

Քանի դեռ քրեական գործը չի հանգուցալուծվել, մենք չենք կարող որեւէ դիտարկում անել․ նախարարը՝ Ամուլսարի խնդրի մասին

Արցախին հումանիտար օգնության որոշակի հատված կտրամադրվի Ռուս-հայկական մարդասիրական արձագանքման կենտրոնի միջոցով

Հրետանավորներն գործնական պարապմունք են անցկացրել

Խոսրովի արգելոցում մի քանի երթուղիներով արշավային տուրիզմի ծրագրեր են մշակվել․ նախարար

Բուհերում առկա դասապրոցեսը կվերսկսվի․ Տնտեսագիտականում մագիստրատուրայի ուսանողները դասի կհաճախեն երեկոյան ժամը 6-ից հետո

Արդարադատության փոխնախարար Քրիստիննե Գրիգորյանն ընդունել է Եվրոպայի խորհրդի գործընկերոջը

Արփայի ու Որոտանի ջրահավաք ավազանները հայտնվել են հակառակորդի վերահսկողության տակ․ Պետրոսյան

Արմեն Թռչունյանը հետմահու արժանացել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալի

ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով սահմանային միջադեպեր չեն արձանագրվել

Միջազգային կառույցները վերջին շաբաթների ընթացքում սկսել են հետաքրքրվել պատերազմի բնապահպանական վնասներով․ Պետրոսյան

Փետրվարի 18-ին նախատեսել ենք հսկայական հանրահավաք անել․ Վազգեն Մանուկյան

Դատարանում սկսվեց Ալրաղացի Լյովիկի խափանման միջոցի գործով դատական նիստը. նա չի ցանկացել գալ դատարան (լուսանկար)

«Վերին Լարս» անցակետը բաց է․ բեռնատար տրանսպորտային միջոցները ինտենսիվ կերպով բաց են թողնվում․ ՊԵԿ

Սեւանա լճի ափամերձ եւ ջրածածկման ենթակա անտառաշերտի մաքրման կապալառու ընկերությունը չարաշահումներ է թույլ տվել․ նախարար

Այսօր Հայաստան կժամանի Իրանի արտաքին գործերի նախարար Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆը

Ռուբեն Ռուբինյանը Ստրասբուրգում հանդիպումներ է ունեցել ԵԽ գլխավոր քարտուղարի եւ ԵԽԽՎ նախագահի հետ

Ոստիկանության ծառայողների կողմից քաղաքացիների նկատմամբ բռնությունների գործադրման վերաբերյալ 2 քրգործ է ուղարկվել դատարան

Պատերազմը իր հետ բերեց մի շարք բնապահպանական ռիսկեր․ Ռոմանոս Պետրոսյան

Առողջապահության նախարարի տեղակալ Լենա Նանուշյանը նշանակվել է առաջին տեղակալ

Ապստամբության տակ հասկանում եմ շենքեր գրավելը և զոռով իշխանություն փոխելը․ Վազգեն Մանուկյան

Հայտնի են դարձել Հայաստանի գավաթի խաղարկության քառորդ եզրափակչի զույգերը

Վլադիմիր Գասպարյանի առողջական վիճակի պատճառով նրա, Լեւոն Երանոսյանի եւ մյուսների գործով նիստը հետաձգվեց

ԵԽԽՎ-ն Երևանին ու Բաքվին կոչ է արել անհապաղ սկսել ռազմագերիների փոխանակումը

«Նիկոլ» գոռացողները տղամարդ չեն, նրանց մեջ նամուս չկա, խիղճ չկա, ազգային ոչ մի բան չկա․ Վազգեն Մանուկյան

Իր հրաժարականի մասին կխոսի Տիգրան Պետրոսյանն անձամբ. Սուրեն Պապիկյան

Մոսկվան եւ Թեհրանը շահագրգռված են խորացնելու երկխոսությունը Լեռնային Ղարաբաղում ստեղծված իրավիճակի շուրջ. Լավրով

Արմեն Սարգսյանի առողջական վիճակում առկա է դրական դինամիկա

Երեւանի քաղաքապետարանին կից ՀՈԱԿ-ը կհավաքագրի պլաստիկի թափոնները եւ կվաճառի 1 կգ-ը 90 դրամով