Թափանցիկ ստվերներ. բա սա պայքա՞ր է

Հատկապես նախընտրական այս փուլում կոռուպցիայի եւ ստվերային տնտեսության դեմ պայքարի անհրաժեշտության թեման դառնում է ամենաքննարկվողը: Առաջադրված քաղաքական ուժերը իրենց ծրագրերում առանձին բաժիններ են հատկացնում դրան:

Այդպես է վարվում նաեւ ՀՀԿ-ն: Իհարկե, «ստվերային տնտեսություն» բառակապակցությունը ՀՀԿ ծրագրում ընդհանրապես բացակայում է, բայց կոռուպցիայի դեմ պայքարի թեման կա: Դե երեւի վրիպել են, կամ մոռացել են, որ Հայաստանում կա ստվերային տնտեսություն:  Բայց սրանից մի երեք ամիս առաջ ՀՀ վարչապետ, ՀՀԿ փոխնախագահ Կարեն Կարապետյանը հայտարարեց. «Եթե ստվերի դեմ չպայքարենք, չբերենք սպիտակ դաշտ, մենք ապագա չունենք»: Այսինքն, կարող ենք համարել, որ ՀՀԿ ծրագրի տողատակերում, անգույն թանաքով գրված է նաեւ ստվերի դեմ պայքարի անհրաժեշտության մասին: Մյուս կողմից, ստվերային տնտեսությունը սերտ կապ ունի կոռուպցիայի հետ: Եթե պատկան մարմինները տարիներ շարունակ «չեն կարողանում» գտնել ամենախոշոր «ստվերը», որը բոլորը տեսնում են բացի այդ պատկան մարմիններից, ուրեմն գործ ունենք հենց շատ խոշոր կոռուպցիայի հետ: Բա հո սիրուն աչքերի համար չէ՞ որ այդ ստվերը «չեն կարողանում» գտնել պատկան մարմինները:

Ինչեւէ: Մնում է մյուս հարցը, թե ինչպես է մասնավորապես ՀՀԿ-ն պայքարելու այդ երեւույթների դեմ: Եվ հատկապես ՀՀԿ-ն, քանի որ արդեն տարիներ շարունակ նա ունեցել է լիակատար իշխանություն ու չի պայքարել: Հիմա ՀՀԿ-ն խոստանում է ավելի շատ թափանցիկություն ապահովել: Օրինակ, պետական պաշտոնյաներին իրենց գույքը ու եկամուտները չհայտարարագրելու համար կպատժեն: Կամ ապօրինի հարստացման մասին օրենսդրություն են ընդունել ու եթե պաշտոնյան չկարողանա բացատրել, թե որտեղից իրեն տվյալ թանկարժեք գույքը, ուրեմն կպատժվի: Տեսականորեն, իհարկե, դա կարող է աշխատել: Գործնականում չի աշխատելու, եւ դա թերեւս ակնհայտ է բոլորին: Ապօրինի ստացված Ֆինանսական միջոցները շատ հանգիստ կհոսեն օֆշորներ, իսկ ապօրինի գույքը կգրանցվի փոխկապակցված անձ չհամարվող մտերիմների անունով: Դե գնա ու պայքարիր:

Երեկ ՀՀ ֆինանսների փոխնախարար Դավիթ Անանյանը Banks.am պարբերականի մեր գործընկերների հետ զրույցում հայտարարել է, որ կառավարությունը մտադիր է վերականգնել խոշոր ընկերությունների պարտադիր աուդիտի ինստիտուտը: Այսինքն, բոլոր այն ընկերությունները, որոնք ունեն տարեկան 2 միլիարդ դրամ հասույթ, Համախառն ակտիվների հաշվեկշռային արժեքը գերազանցում է 2 մլրդ դրամը, աշխատակիցների միջին ցուցակային թիվը գերազանցում է 50-ը, ապա նրանք պետք է անցնեն պարտադիր աուդիտ, ու այդ աուդիտի արդյունքները պետք է հրապարակվեն: Սա եւս ժամանակի ընթացքում կմատուցվի որպես ստվերային տնտեսության դեմ պայքարին ուղղված քայլ: Չնայած մինչեւ 2014 թվականի մայիսը այդպիսի պահանջ եղել է, բայց դա ոչ մի արդյունք չտվեց: Սա էլ, եթե շատ կոպիտ արտահայտվենք, տնտեսվարող սուբյեկտների «գույքի եւ եկամուտների հայտարարագիրն է»:

Ինչ խոսք, ցանկացած պարագայում թափանցիկությունը վնաս չէ: Բայց արդյոք իշխանությունը իրոք ուզո՞ւմ է պայքարել այդ երեւույթների դեմ, թե՞ պարզապես նմանատիպ օրենքներ է մշակում միայն այդ պայքարի իմիտացիան ապահովելու համար: Գոնե մինչեւ հիմա թափանցիկությանն ուղղված քայլերը որեւէ շոշափելի արդյունք չեն տվել: Դրանք հատվածական են, ոչ ամբողջական, կցկտուր...: Օրինակ, արդեն 2-3 տարի կառավարությանը առաջարկվում է հրապարակային դարձնել իրավաբանական անձանց գրանցման ռեգիստրի տվյալները: Այսինքն, անել այնպես, որ ցանկացած ոք մտնի ռեգիստրի տվյալների բազա եւ իմանա, թե որ ընկերությունը ով է հիմնադրել, քանի բաժնետեր ունի եւ ովքեր են նրանք, ընթացքում ովքեր եւ ում են վաճառել իրենց բաժնեմասերը եւ այլն: Այդ տվյալները  ոչ մի գաղտնիք չեն պարունակում եւ այսօր էլ դրանք բաց են: Սակայն որպեսզի ունենաք մեկ ընկերության վերաբերող այդ տվյալները, պետք է վճարեք պետական տուրք, սպասեք, մինչեւ ձեզ տրամադրեն այդ տվյալները: Ուրեմն, ինչու ամբողջությամբ չեն բացվում այդ տվյալները: Շատ պարզ պատճառով: Որպեսզի իմանաք, թե X ընկերության ետեւում ով է կանգնած, պետք է գտնեք, թե ուրիշ էլ որ ընկերության բաժնետերերի մեջ կա տվյալ անձը: Իսկ այսօր գործող այդ սկզբունքով նման տեղեկություն ունենալը անհնարին է: Ուշագրավն այն է, որ բոլոր բարձրաստիճան պաշտոնյաները լրագրողներից լսելով այս առաջարկը, միանգամից դրական են արձագանքում, բայց արդեն 2-3 տարի խնդրին լուծում չի տրվում: Ընդ որում, սա իրենից ոչ մի բարդություն չի ներկայացնում, ընդամենը համակարգչային մի պարզունակ ծրագրի խնդիր է եւ հնարավոր է լուծել մի քանի ժամվա ընթացքում: 

Հենց լրագրողների կողմից բազմիցս առաջարկվել է խոշոր հարկատուների` պարբերաբար հրապարակվող ցանկում ավելացնել սյունակները: Այսինքն, առանձին ներկայացնել եկամտային հարկը, շահութահարկը, մաքսատուքը եւ այլն: Այդ տվյալները ունենալու դեպքում շատ հեշտորեն կարելի է համադրել հարկատեսակները եւ պարզել, թե որ ընկերության գործունեությունն է կասկածելի: Այս առաջարկը եւս հնչել է տարիներ առաջ ու հարցը բարձրացվել է պարբերաբար, բայց դա նույնպես չի լուծվում: Այսինքն, «թափանցիկացման» այն բոլոր առաջարկները, որոնք իրոք կարող են որոշակի ազդեցություն ունենալ, չեն ընդունվում: Չեն մերժվում, բայց չեն էլ ընդունվում: «Չի մերժի, բայց կտա՞»,- կհարցներ դասական ֆիլմի հերոսը:

Այնպես չէ, իհարկե, որ վերը նշված առաջարկները ընդունելու եւ այդ տվյալները հրապարակելու դեպքում Հայաստանում արմատախիլ կլիներ կոռուպցիան ու ստվերային տնտեսությունը: Բայց այդ տվյալների հիման վրա գոնե ԶԼՄ-ների պատրաստած հրապարակումները կարող էին խորացնել հասարակական պահանջը այդ երեւույթների դեմ պայքարելու հարցում: Ու թեկուզ դանդաղ, թեկուզ քայլ առ քայլ մենք կգնայինք այդ ուղղությամբ: Իսկ հիմա պարզապես ակնհայտ է, որ ոչ մի գործուն քայլ վերարտադրվելու համար միջոցներ չխնայող իշխանությունը չի անելու:

Տպել
4570 դիտում

Կարմիր խաչի ՄԿ-ը լրացուցիչ 400-500 մարդ կուղարկի Ղարաբաղ, կավելանա նաեւ բյուջեն. Մաուրեր

Ծովասար գյուղի անասնագոմերից մեկում հրդեհ է բռնկվել

Կա փոխվստահություն, և կարող ենք աշխատել հանուն ապագայի․ Արմեն Սարգսյանն այց է կատարել Հաշիմյան Թագավորություն

Իսպանիայի Կոնգրեսն ընդունել է Ինյառիտուի հերթական առաջարկ-միջնորդությունը Ղարաբաղի հարցով

Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը տեղումների պատճառով փակ է բեռնատարների համար

Չպետք չէ մոռանալ, որ գերիների փոխանակման գործընթացը կախված է առաջին հերթին ադրբեջանական կողմից. ԱՀ ՄԻՊ

Ռիտա Սարգսյանի վերջին հրաժեշտի արարողությունը տեղի է ունենալու խիստ ընտանեկան միջավայրում

Ձեզնից յուրաքանչյուրն ամեն օր պետք է զգա, որ Կառավարությունը ձեր կողքին է, ձեր ցավով ապրողն է. վարչապետ (տեսանյութ)

Վերադարձող փախստականները, պահպանվող դիրքերն ու հանձնված բնակավայրերը. միջազգային անդրադարձը՝ Ղարաբաղի ներկային

Կորոնավիրուսի ծանր դեպքերի վարման համար Միացյալ Թագավորության շտապ բուժօգնության թիմի չորս անդամ գործուղվել է Հայաստան

Գերության մեջ հայտնված անձանց համար զանգահարեք 010 297415 հեռախոսահամարով.ԿԽՄԿ

Հռոմի Ս․Նիկողայոս եկեղեցում մատուցվել է պատարագ` նվիրված արցախյան պատերազմում նահատակված հերոսների հիշատակին

Երևան-Արտաշատ ավտոճանապարհին մեքենա է շրջվել. կան տուժածներ

Չեմպիոնը հաղթեց գավաթակրին. «Արարատ-Արմենիան» բարձրացավ 5-րդ հորիզոնական

Ֆրանսիան ներդնում է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունից տուժած հայ բնակչության աջակցության կառուցվածքային համակարգ

Երեւանում ծառերի էտումից առաջացած փայտանյութը անվճար կարող է տրամադրվել անապահով ընտանիքներին․ նախագիծ

Մեր հասարակությունը պետք է վերանայի կրթության նկատմամբ իր վերաբերմունքը. ԿԳՄՍՆ փորձագետ

Լավրովը Հորդանանի ԱԳ նախարարին է ներկայացրել ԼՂՀ-ում հրադադարի հաստատմանն ուղղված Ռուսաստանի միջնորդական ջանքերը

ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորները հանդիպել են Հելեն Ֆեյզիի եւ Ժոնաթան Լաքոտի հետ

Covid-անվտանգության կանոնները վերանայվել են գեղեցկության սրահների և վարսավիրանոցների համար. ԱԱՏՄ