Հայը, ռուսը, վրացին... Ինչու է ՀՀ վարչապետը գնում Վրաստան

ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի գլխավորած պատվիրակությունն այսօր պաշտոնական այցով մեկնել է Վրաստան:

Թե ինչպիսին է այցի օրակարգը, մանրամասն հայտնի չէ: Պաշտոնական հաղորդագրությունները սահմանափակվում են ընդհանուր-դիվանագիտական ձեւակերպումներով` «Հանդիպումների ընթացքում կքննարկվեն հայ-վրացական համագործակցության օրակարգային մի շարք հարցեր»: Իսկ օրակարգային հարցերի պակաս մեր երկրների միջեւ չկա:

Որքան էլ անակնկալ հնչի, Վրաստանը մեր արտահանողների համար երկրորդ շուկան է Ռուսաստանից հետո: Հայաստանից արտահանվող ապրանքների ավելի քան 8 տոկոսը ուղղվում է դեպի Վրաստան: Բացի առեւտրաշրջանառությունից, Վրաստանը մեզ համար չափազանց կարեւոր է որպես տրանզիտային ճանապարհ: Հենց Վրաստանով են տեղափոխվում այլ երկրներից Հայաստան ներմուծվող եւ Հայաստանից արտահանվող ապրանքների մեծագույն մասը:

Եվ ուրեմն ինչ «օրակարգային հարցեր» կան հայ- վրացական հարաբերություններում: Առաջին հերթին խոսքը տրանսպորտային ենթակառուցվածքներին վերաբերող հարցերն են: Հայաստանը ՌԴ-ին կապող միակ ցամաքային ճանապարհը անցնում է Վերին Լարսի անցակետով եւ այդ ճանապարհը տարվա ընթացքում մի քանի ամիս փակ է լինում եղանակային պայմանների պատճառով` մեկ բուքուբորան է, մեկ ջրհեղեղները քշում- տանում են ճանապարհի մի հատված եւ այլն: Հիմա քննարկվում է Վերին Լարսին այլընտրանքային ճանապարհ ունենալու հարցը:

Մյուս հարցը, որը նույնպես օրակարգային է, էներգետիկ ենթակառուցվածքներն են: Հայաստանի էլեկտրաէներգահամակարգի արդյունավետ աշխատանքը կախված է նրանից, թե որքան է մեր ներքին ցանցը կապակցված այլ, ավելի խոշոր ցանցերի հետ: Հայաստանը բարձրավոլտ էլեկտրահաղորդման գծերով կապված է թե Իրանի հետ, եւ թե Վրաստանի: Սակայն այդ գծերի թողունակությունը ցածր է եւ չի ապահովում անհրաժեշտ փոխհոսքերը հարեւան երկրների հետ: Ներկայումս կառուցվում են նոր հաղորդման գծեր դեպի Վրաստան եւ Իրան: Սակայն բացի մեր էներգահամակարգի արդյունավետ աշխատանքը ապահովելուց, ներկայումս խնդիր է դրված Հայաստանը դարձնել տրանզիտ տարածք մի քանի երկրների միջեւ էլէներգիայի փոխանակման համար:

Կա ծրագիր, որով Ռուսաստանի էլեկտրաէներգետիկ համակարգը Վրաստանի եւ Հայաստանի տարածքով պետք է միանա Իրանի համակարգին: Այդ դեպքում Հայաստանը կստանա եկամուտներ այդ երկու երկրների միջեւ էլեկտրաէներգիայի առեւտրից եւ փոխհոսքերից, ինչը կբարելավի մեր էներգետիկայի ֆինանսական վիճակը: Այս դեպքում նույն կերպ կշահի նաեւ Վրաստանը: Սակայն ծրագիրը անընդհատ ձգձգվում է: Օրինակ, Հայաստան-Իրանի բարձրավոլտ հաղորդագծի շինարարությունը պետք է սկսված լիներ դեռ 2012-ին եւ հիմա պետք է ավարտված լիներ: Սակայն շինարարությունը ձգձգվեց եւ հիմա կանխատեսվում է, որ այն կավարտվի լավագույն դեպքում հաջորդ տարի:

Կառուցման փուլում է նաեւ դեպի Վրաստան ձգվող գիծը: Բայց այս հարաբերություններում միայն տեխնիկական կամ ֆինանսական խնդիրները չէ, որ դեր են խաղում: Խնդիրը նաեւ հայ-վրացական ոչ միանշանակ հարաբերություններն են: Ռուս- վրացական պատերազմից հետո դրանք չեն կարգավորվում:

Թերեւս հենց դա է վերը նշված երկու «օրակարգային հարցերի» ետեւում եղած հիմնական խնդիրը: Դժվար է նույնիսկ վստահաբար ասել, թե ումից է կախված այդ խնդիրների լուծումը` վրացակա՞ն, թե ռուսական կողմից: Վրացական կողմը պնդում է, որ մասնավորապես Վերին Լարսին այլընտրանքային ճանապարհների գործարկման հարցում ինքը դեռ անցած տարի արդեն պատրաստել է բոլոր փաստաթղթերը եւ հիմա սպասում է ռուսական կողմին: Ռուսական կողմը ոչ հերքում է դա, ոչ հաստատում, ու այդպես՝ ամիսներ շարունակ: Եթե այդ խնդիրները լուծվեն, ապա Հայաստանը հնարավորություն կունենա Ռուսաստանին կապող միանգամից երկու լրացուցիչ ցամաքային ճանապարհ ունենալ` մեկը անցնում է Վրաստանի կողմից չվերահսկվող Հարավային Օսեթիայի տարածքով, մյուսը` Աբխազիայի: ՀՀ վարչապետի այցից հետո թերեւս պարզ կդառնա՝ խնդրի լուծումը կախված է վրացակա՞ն կողմից, թե ռուսական: Դե իսկ աբխազական երկաթուղու վերաբացման հնարավորությունների քննարկումը, թերեւս շատ կարճ կտեւի. այդտեղ կատարյալ անորոշություն է:

Նույնը նաեւ էներգահամակարգերի կապակցման դեպքում: Մինչ այժմ դեռ հասկանալի չէ, կա՞ն արդյոք քաղաքական խոչընդոտներ այդ հարցը լուծելու համար: Մեկ տարի առաջ Հայաստանում տեղի ունեցավ քառակողմ հանդիպում Հայաստանի, Վրաստանի, Իրանի եւ Ռուսաստանի ներկայացուցիչների միջեւ, հնչեցին հավաստիացումներ, թե խնդիրներ չկան, սակայն դրանք բավականին կասկածելի են թվում: Անցած տարի Վրաստանը հայտարարեց Իրանից գազ գնելու եւ ռուսական գազից հրաժարվելու մտադրության մասին: Նույնիսկ բանակցություններ տեղի ունեցան Իրանի եւ Վրաստանի միջեւ: Այդ գազը Վրաստան պետք է հասներ  Հայաստանի տարածքով: Իսկ Հայաստանի տարածքում գազային ամբողջ համակարգը պատկանում է ռուսական «Գազպրոմ» ընկերությանը: Ու շատ շուտով վրացիները հրաժարվեցին այդ մտադրությունից եւ շարունակում են գազ ստանալ Ռուսաստանից: Իհարկե, կարծիքներ հնչեցին, որ իրանական գազը գնելու մտադրության մասին վրացական կողմը հայտարարեց ռուսների հետ բանակցություններում լրացուցիչ խաղաքարտեր ստանալու համար: Բայց փաստը մնում է փաստ, որ Ռուսաստան, Վրաստան, Իրան, Հայաստան հարաբերություններում տնտեսական տրամաբանությանը զուգահեռ խիստ ընդգծված քաղաքական տրամաբանություն էլ է գործում: Իսկ քաղաքական տրամաբանությունը ավելի դժվար է հաշվարկել, հաշվարկելիս էլ միշտ չէ, որ հնարավոր է ճշգրիտ պատասխան ստանալ: 

Այլ կերպ ասած, Վրաստանում ՀՀ վարչապետի գլխավորած պատվիրակությունը քննարկելու է «օրակարգային» այնպիսի հարցեր, որոնց լուծման հարցում ավելի մեծ դեր խաղում է երրորդ` ռուսական կողմը: Իսկ ռուսական կողմը այդ «օրակարգային» հարցերի քննարկմանը չի մասնակցելու: Այնպես որ, շատ հետաքրքիր է, թե ինչպիսի արդյունքներով է վերադառնալու մեր պատվիրակությունը:

Տպել
4765 դիտում

«Գյումրի» ԲԿ-ի 29 աշխատակիցներ մեկուսացված են, կորոնավիրուսով հիվանդ որսորդի հետ շփված մարալիկցիները՝ ևս

Արցախում կառավարությունն ամրագրել է հյուրանոցային ավելի քան 80 համարներ, առանձնացվել են մեկուսացման տարածքներ

Վարակի տարածման ինտենսիվության գործակիցը գնահատված մոտ 2 արժեքից հաջողվել է նվազեցնել մինչև 1.4-ի

Չունեմ կորոնավիրուսային հիվանդություն, հիվանդանոցում կամ հյուրանոցում չեմ բնակվում. փոխնախարարի պարզաբանումը

Նոր Նորքի բազմաբնակարանները երեկվանից ախտահանվում են նոր, ավելի արդյունավետ սարքերով

Կոչ եմ անում չմասնակցել ընտրությունների երկրորդ փուլի քվեարկությանը․ Մասիս Մայիլյան

Ստեփանակերտի համեմատաբար խոշոր առևտրային սրահների տարածքներն ու մարդաշատ վայրերը ախտահանվել են

Տնտեսական բլոկի եւ կենտրոնական բանկի մասնագետների հետ քննարկում՝ վարչապետի գլխավորությամբ

Արցախ ներկրված նոր տեխնիկան ժամանակավորապես փոխանցվել է ՊԲ-ին՝ լրացուցիչ ախտահանման համար

Փլուզվել է ջրամբարի արտաքին պատը

Կորոնավիրուսի տարածման 7-օրյա կրկնապատկման տեմպը պահպանվում է. Արսեն Թորոսյան

Միասին ընթերցում ենք «Փոքրիկ իշխանը», Օր 2.ԿԳՄՍ նախարարն ուղիղ եթերում է

Քաղաքական խաղերի ժամանակը չէ

Թուրքիայի ԶՈՒ-ն 4 քուրդ զինյալի է սպանել Սիրիայի հյուսիս-արևելքում

Առողջապահության նախարարն այցելել է կորոնավիրուսի բուժմամբ զբաղվող բժշկական կազմակերպություններ

Վեհափառ Հայրապետն աղոթել է մխիթարության եւ բժշկության համար. դուրս է բերվել Աստվածամուխ Սուրբ Գեղարդը

Վրաերթ Արարատի մարզում․ 30 գառ տեղում սատկել է

Առաջիկա օրերին սպասվում է ձյան եւ անձրեւի տեսքով տեղումներ. կցրտի մինչեւ 10-12 աստիճանով

AC19 հավելվածն այլևս չի գործելու․ տվյալների բազաները տեղափոխվել են Covid-19 Armenia հավելված․ ՀՀ պարետ

Ուկրաինայի հայերը ֆինանսավորել են վիրուսաբանության լաբորատորիայի վերակառուցումը