Մասսայական հոսանքազրկում. պաշտպանվա՞ծ է արդյոք Հայաստանի էներգետիկ անվտանգությունը

Հայաստանի էլեկտրաէներգետիկ համակարգում երկու օր առաջ առաջացած լրջագույն խնդիրները, որոնց հետեւանքով հանրապետության մեծ մասում տեղի ունեցան հոսանքազրկումներ, շատերն անվանեցին «բլեքաութ»: Հայաստանը վերջին յոթ տարում երկրորդ անգամ է բախվում մասսայական հոսանքազրկման խնդրին: Առաջինը տեղի ունեցավ 2013 թ-ին: Կառավարության տարբեր օղակներ փորձում են հասկանալ խնդրի պատճառները, ստեղծվել է աշխատանքային խումբ: Ի՞նչ է իրականում կատարվում ՀՀ էներգետիկ համակարգում, ի՞նչու են նման խնդիրներ առաջանում, պատրա՞ստ է արդյոք պատերազմի մեջ գտնվող Հայաստանը էլեկտրաէներգետիկ համակարգում հնարավոր «ֆորսմաժորների»:

Էներգետիկ անվտանգության ինստիտուտի նախագահ Վահե Դավթյանը կարծում է, որ տեղի ունեցածին շատ մեծ նշանակություն տրվեց Հայաստանում: Հնչեցին չափազանցված գնահատականներ: Իրականում, նրա կարծիքով, այն «բլեքաութ» անվանել չի կարելի: «Չկան լուրջ հիմքեր՝ հայտարարելու, որ տեղի ունեցածն իսկապես հանդիսանում է էներգետիկ համակարգում առկա լուրջ խնդիրների կամ առավել եւս ճգնաժամի հետեւանք», - մեր զրույցում նշեց Վահե Դավթյանը՝ հավելելով, որ ընդհակառակը՝ Հայաստանի էներգետիկ համակարգը ցուցաբերեց բավականին բարձր իմունիտետ: Պատճառն այն է, որ Հայաստանում կան էլեկտրաէներգիա արտադրող հավելյալ հզորություններ, հատկապես հիդրոկայանները: «Հենց դրանք մեղմեցին իրավիճակը՝ հանդիսանալով յուրօրինակ անվտանգության բարձիկներ: Այստեղ իր դերն ունեցավ նաեւ Իրանի ու Հայաստանի էլեկտրաէներգետիկ համակարգերի սինքրոն աշխատանքը: Հատկապես էլեկտրաներգիայի փոխանակումների ժամանակաշրջանում, Իրանի կամ Հայաստանի էներգետիկ համակարգում ցանկացած վթար ազդում է երկու երկրների վրա: Սա ռիսկ է, որին բախվեցինք մենք 2013 թ-ին, երբ հայկական էներգետիկ համակարգը դուրս եկավ Իրանի համակարգի հետ սինքրոն աշխատանքի ռեժիմից ու մեկուսացվեց», - հիշեցրեց Վահե Դավթյանը՝ նշելով, որ սա լուրջ սպառնալիք է եւ այն ներառված է Հայաստանի Էներգետիկ անվտանգության ապահովման կոնցեպցիայում:

«Այս անգամ ՀՀ-ում մասսայական անջատումներ եղան նաեւ այն պատճառով, որ գործող կայանները չէին հասցնում ապահովել ներքին պահանջարկը, իսկ Ատոմակայանը մոդերնիզացիայի փուլում է: Ավանդաբար, ջերմակայանները ապահովում են ՀՀ-ի ներքին պահանջարկի շուրջ 40%-ը», - ասաց նա:

Այս ընթացքում որոշները քննադատեցին նաեւ կառավարության աշխատանքը՝ մատնանշելով օպերատիվ արձագանքի խնդիրների մասին: Մեր զրուցակիցն այլ կարծիքի է: Նա վստահ է՝ կառավարության արձագանքը շատ օպերատիվ էր ու պրոֆեսիոնալ, սակայն դա էլ ունի իր պատճառները. «Ինչպես նշեցի՝ ՀՀ-ում կան էլեկտրաէներգիա արտադրող հավելյալ հզորություններ: Մենք ունենք շուրջ 3,5 հազար մեգավատ հզորություն, որից օգտագործում ենք 2,3 հազարը: Հաջորդ ստրատեգիական ռեսուրսը, գոյություն ունեցող Հայաստան-Վրաստան էլեկտրաէներգետիկ կամուրջն է: Տավուշի ու Լոռու մարզերի էլեկտրաէներգիայի պահանջարկը հոսանքազրկումների ժամանակ, քանի որ դրանք հեռու են հիմնական էներգետիկ հանգույցներից, բավարարվեց Վրաստանից մատակարարումների կտրուկ ավելացման շնորհիվ: Այս համատեքստում ես շատ նեգատիվ եմ վերաբերում այս օրերին ԶԼՄ-ներում հայտնված որոշ մարդկանց ոչ կոմպետենտ կարծիքներին, որ եթե կան ռիսկեր, ապա Հայաստանը պետք է վերանայի Իրան-Հայաստան-Վրաստան էներգետիկ միջանցքի ձեւավորման գաղափարը: Ոչ, եւ եւս մեկ անգամ ոչ: Հակառակը պետք է անել՝ հզորացնելով էլեկտրաէներգիայի փոխադարձ մատակարարումները, իսկ ապագայում, հաշվի առնելով Հյուսիս-հարավ էներգետիկ միջանցքի ձեւավորման հեռանկարը, պետք է աշխատել, պայմանական ասած, հավաքական էներգետիկ անվտանգության համակարգի ստեղծման վրա: Որեւէ մեկուսացված էներգետիկ համակարգ չի կարող լինել կուռ եւ կայուն», - ասաց մեր զրուցակիցը:

Այս համատեքստում, գոնե այժմ, փորձագետի գնահատմամբ, Հայաստանի էներգետիկ համակարգը բավականին ամուր է, սակայն մարտահրավեր է այն, որ էլեկտրաէներգետիկ ենթակառուցվածքների շուրջ 40%-ը ավելի քան 40 տարի չի արդիականացվել: Սա լուրջ մարտահրավեր է, ընդգծում է Դավթյանը՝ հավելելով, որ ՀՀ էլեկտրաէներգետիկ համակարգի անվտանգության բարձրացման համար անհրաժեշտ է իրականացնել մի քանի քայլ:

Առաջին, համակարգում գեներացնող հզորությունների դիվերսիֆիկացիա: «Շատ կարեւոր է Երեւանի ՋԷԿ-ի նոր էներգաբլոկի կառուցումը եւ Մեծամորի ատոմակայանի արդիականացումը (որը կերկարացնի ատոմակայանի կյանքը եւս 10 տարի): Բայց խնդրն այն է, որ մենք կառավարության մակարդակով չունենք ատոմային էներգետիկայի վերաբերյալ հստակ տեսլական: Այն չկար նաեւ նախկին կառավարության ժամանակ: Ինչպիսի՞ էներգաբլոկ է կառուցվելու, ի՞նչ հզորության, ե՞րբ, եւ ո՞ր դոնորների հետ է աշխատանք տարվելու, այս հարցերի պատասխանը չկա: Մեկ ասվում էր, որ պետք է կառուցել նոր ատոմակայան 1200 մեգավատ հզորությամբ, այնուհետեւ այն նվազեցվեց մինչեւ 600 մեգավատ, հետո սկսեցին խոսել մոդուլային միջուկային հզորությունների մասին: Սա լուրջ հարց է եւ անհրաժեշտ է ազգային համաձայնություն: Այն պետք է լինի էներգետիկ անվտանգության հիմնաքարերից մեկը», - պարզաբանեց փորձագետը:

Երկրորդ քայլով, նրա կարծիքով, ՀՀ կառավարությունը պետք է լուրջ աշխատանքներ տանի Հյուսիս-հարավ էներգետիկ միջանցքի ձեւավորման, ինչպես նաեւ Արցախի հետ էներգետիկ համակարգերի սինքրոնիզացման ուղղությամբ: «Այսպես մի կողմից մենք կճեղքենք Ադրբեջանի ու Թուրքիայի՝ ՀՀ-ի դեմ ստեղծած էներգետիկ-տրանսպորտային բլոկադան՝ բարձրացնելով էներգետիկ անվտանգության մակարդակը, մյուս կողմից Արցախից կստանանք էժան էլեկտրաէներգիա, քանի որ այնտեղ էլեկտրաէներգիայի 90%-ը գեներացվում է հիդրոկայաններում: Հասկանալի է, որ Արցախը չճանաչված պետություն է եւ չի կարող ինքնուրույն արտահանել էլեկտրաէներգիա կամ այլ ապրանքներ արտերկիր: Ուստի, այն կարող է անել ՀՀ-ի էներգետիկ համակարգի միջոցով՝ միացնելով այն Հյուսիս-հարավ միջանցքին: Սա կարող է ունենալ ինչպես տնտեսական լուրջ էֆեկտ, այնպես էլ աշխարհաքաղաքական ընդգծված նշանակություն», - եզրափակեց նա:

Տպել
10769 դիտում

Արթուր Ալեքսանյանը կացինով է կտրել իր ծննդյան տորթը (տեսանյութ)

Արդարադատության նախարարությունը ԵՄ-ի հետ հաջողությամբ իրականացնում է լայնամասշտաբ համագործակցություն. փոխնախարար

«Ես ի՞նչ էի անում դրսում, ինչու՞ մինչև հիմա այստեղ չեմ». Նորա Արմանի

Կրկին կոտրել են պատգամավոր Քրիստինե Պողոսյանի մեքենայի ապակիները, այս անգամ ԱԺ-ի տեսախցիկների մոտ (լուսանկար)

«Հյուսիս-Հարավ» ճանապարհի գործով կալանավորվել է ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախկին նախարար Գուրգեն Սարգսյանը

Ազատազրկումն իրավաչափ չէ. ՄԻՊ-ը պարզաբանումներ է պահանջել ՀՔԾ-ից Արսեն Բաբայանի գործով

Դաժան սպանություն Երևանում. բնակարանում հայտնաբերվել է 64-ամյա տանտիրուհու՝ դանակի բազմաթիվ հարվածներ ստացած դին

ՀՀ ՊԵԿ-ի ներկայացուցիչները Դուշանբեում քննարկել են մաքսային իրավախախտումների դեմ արդյունավետ պայքարի հնարավորությունը

Օդի մեջ դատարկ-դատարկ հայտարարություններ են. Ծառուկյանը՝ Արման Բաբաջանյանի հաղորդման մասին

Արսեն Բաբայանին ձերբակալելու որոշումը բողոքարկվել է

Հայաստանի և Չինաստանի պաշտպանության նախարարները քննարկել են ռազմատեխնիկական բնագավառում իրականացվող միջոցառումները

Հանրային քննարկման է ներկայացվել Մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային ռազմավարությունը

Հայտնի են «Ոսկե գնդակ»-ի 30 թեկնածուները. գործող մրցանակակիրը չկա

Կոնյակի խնդիրը դուրս չի գալիս հայ-ֆրանսիական օրակարգից. դեսպանն այցելել է նախարարություն

1250 միայնակ տարեցների խնամող ՊՈԱԿ-ը վերակազմակերպվում է. 29 միլիոնի շորթման մեջ մեղադրվող տնօրենը դժգոհում է

Ուկրաինական թեման ԱՄՆ-ի ներքաղաքական պայքարի կիզակետում է. Թրամփ-Բայդըն պայքարի երկու ուղղությունները

«Փոխիր աշխարհը». ՄԻՊ-ը ներառական կրթության խրախուսմանն ուղղված տեսանյութերի շարք է սկսում

«Ավրորա» ֆորումն ամփոփվեց Տաթեւում. միջոցառումներ՝ նվիրված Կոմիտասի 150-ամյակին

Հնդկաստանի ագրարային համալսարանները հետաքրքրված են Հայաստանի հետ համագործակցությամբ

Համագործակցության ներուժը բավականին մեծ է․ Ճապոնիայում հանդիպել են Էստոնիայի եւ Հայաստանի նախագահները