Գերհեռանկարային. ախ, իմ հայրենիքի ջուրը

07/07/2019 schedule15:10

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2006 թվականի հուլիսի 7-ի համարում

Աշխարհի ամենահեռատես կառավարութունը, իհարկե, մերն է: Մեր կառավարությունը, իհարկե, նաեւ ամենաազգայինն է: Եւ ահա այս երկու որակների սիմբիոզը չի կարող հրաշքներ չգործել: Այդպիսի մի հրաշք է տեղի ունեցել կառավարության երեկվա նիստում, որտեղ հավանության  է արժանացել «Ջրի ազգային ծրագրի մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը: Դե, որ մեր կառավարության ընդունած ցանկացած ծրագիր, ոնց էլ նայես, դառնալու է ազգային` դա զարմանալի չէ: Բայց այս ծրագրի հմայքը նաեւ այն է, որ դրա իրականացումը տեւելու է 30-40 տարի: Այս մասին երեկ հայտարարեց ՀՀ բնապահպանության փոխնախարար Հակոբ Մաթիլյանը, որը կառավարության նիստին հաջորդած ճեպազրույցում ներկայացնում էր այս ծրագիրը: Իհարկե, 30-40 տարվա համար իրականացվելիք ծրագիր ընդունելը խոսում է կառավարության ընդգծված հեռատեսության մասին:

Մաթիլյանը նույնիսկ համոզված է, որ 50-60 տարին էլ ծրագրի համար մեծ ժամկետ չէ: Ընդ որում՝ հեռատեսությունն այնքան մեծ է, որ այդ ծրագրի իրականացման համար մի քանի տասնյակ տարվա «լուֆտ» է սահմանված: Բայց սա չէ այս ծրագրի հիմնական հմայքը: Կա մի հանգամանք, որը ստիպում է այս ծրագրին բացի ազգային եւ հեռատեսական անվանելուց նաեւ որակել որպես աննախադեպ: Խնդիրն այն է, որ ոչ ոք չգիտե, թե ինչ արժե այս ծրագիրը: Այսինքն՝ որքա՞ն գումար եւ ռեսուրս է պետք, որպեսզի ծրագիրը իրականություն դառնա: Այլ կերպ ասած, ոչ ոք չի կարող ասել` այս ծրագիրն ընդհանրապես իրականանալի՞ է, թե՞ ոչ: Համաձայնեք, որ այսպիսի ծրագիր կարելի է գրել օրը 15 հատ: Օրինակ` նստել ու գրել ծրագիր այն մասին, թե ինչպես է Հայաստանը դառնալու տիեզերագնացության համաշխարհային կենտրոն եւ ապահովելու ՀՀ քաղաքացիների վայրեջքը Յուպիտեր մոլորակի վրա:

Սկզբունքային առումով այս եւ «Ջրի ազգային ծրագրի» միջեւ որեւէ տարբերություն չկա: Մի խոսքով, սա ոչ թե ծրագիր է, որը ունի ժամանակացույց, ծախսվելիք ֆինանսական եւ նյութական ռեսուրսների համապարփակ գնահատական, ռիսկերի նկարագրություն, այլ ընդամենը բարի ցանկությունների շարադրանք: Ծրագիրն այնքան ընդհանուր է, որ հայտնի չէ՝ այն իրագործելի՞ է, թե՞ ոչ: Այսինքն՝ տեսականորեն հնարավոր է, որ եթե հաշվարկ արվի, ապա պարզվի, թե դրա իրականացման համար անհրաժեշտ է, ասենք, ԱՄՆ պետբյուջեի չափ գումար: Սա չափազանցություն չէ: Երեկ պրն Մաթիլյանից փորձեցինք պարզել, թե շատ մոտավոր որքան գումար է հարկավոր այն իրագործելու համար` տասնյա՞կ միլիոններ, հարյուրավո՞ր միլիոններ, միլիարդնե՞ր, տասնյա՞կ միլիարդներ:

Պրն Մաթիլյանը կտրականապես հրաժարվեց նույնիսկ ասել, թե այդ միջակայքերից որի մեջ կարող է տեղավորվել անհրաժեշտ գումարի չափը: Այդուհանդերձ, ի՞նչ է նախատեսում այս ծրագիր-օրենքի նախագիծը: Օրինակ՝ նախատեսում է, որ մենք պետք է կարողանանք տարվա ընթացքում մեր ջրամբարներում կուտակել 4,5-5 մլրդ խորանարդ մետր ջուր, որը օգտագործվելու է ոռոգման նպատակով: Այսօր, ըստ Մաթիլյանի, կարողանում ենք ոռոգման նպատակով օգտագործել միայն 2-2,5 մլրդ խմ: Մնացածը, կարելի է ասել, անօգուտ հոսում է ՀՀ սահմաններից դուրս: Իսկ սա նշանակում է, որ Հայաստանի տարածքում պետք է կառուցվեն հզոր ջրամբարներ: Ընդ որում՝ դրանց քանակն ու հզորությունը պետք է մի քանի անգամ գերազանցի այսօր գոյություն ունեցողներին, որոնք կառուցվել են տասնամյակների ընթացքում:

Ի՞նչ կարժենա դրանց շինարարությունը, քանի՞սը պետք է լինեն, բնականաբար՝ հայտնի չէ: Հենց այնպես` պետք է մի 4,5-5 մլրդ խմ ջուր կուտակենք եւ վերջ: Ըստ Մաթիլյանի՝ «դե, մի 20-30 հատ պետք է կառուցվի»: Ի դեպ, ՀՀ-ից դուրս հոսելու մասին: Գոյություն ունի «Հելսինկիի հռչակագիր», որին միացած երկրները պարտավորվում են չխոչընդոտել իրենց տարածքից ջրերի հոսքը դեպի այլ երկրներ, կամ այդ խոչընդոտները պետք է խիստ սահմանափակված եւ կանոնակարգված լինեն: Իսկ ջրամբարների կառուցումը հենց նման խոչընդոտ է: «Մենք չենք ստորագրել «Հելսինկիի կոնվենցիան» եւ այդ կոնվենցիային կողմ չենք»,- ասում է Մաթիլյանը: Ըստ նրա, եթե մենք պետք է, այնուամենայնիվ, միանանք այդ կոնվենցիային, ապա բոլոր ջրամբարները կառուցելուց հետո միայն: Իսկ քանի որ դա կարող է տեւել 30-40 տարի կամ նույնիսկ 50-60 տարի, գոնե մեր սերունդը չի տեսնի կոնվենցիան վավերացրած Հայաստանը:

Ահա այսպիսի հեռանկարային կամ գերհեռանկարային կամ նույնիսկ ուլտրահեռանկարային ծրագիր ունենք, որը նաեւ ազգային է: Ի դեպ, այս ծրագրով նախատեսվում է, որ ամբողջ Հայաստանում խմելու ջրի մատակարարումը պետք է դառնա շուրջօրյա: Ե՞րբ` չի նշվում, ի՞նչ կարժենա՝ նույնպես չի նշվում: Դառնալու է, էլի: Բայց այս ծրագիրը մի առանձնահատուկ հմայք էլ ունի: Այս ծրագիրը իրագործելու համար հետագայում պետք է մեկ տասնյակ էլ ուրիշ ծրագրեր մշակվեն, որոնց իրագործումը հանգեցնելու է այս ծրագրի իրագործմանը: Եթե սրան էլ ավելացնենք, որ Հայաստանում անցած տարի ընդունվել է «Ջրի ազգային քաղաքականության հիմնադրույթների մասին» օրենք, Հայաստանում կա Ջրային օրենսգիրք, շուտով ընդունվելու է նաեւ խմելու ջրի ոլորտում ռազմավարական զարգացման ծրագիր, ապա պարզ կդառնա, որ Հայաստանը ջրի պրոբլեմ այլեւս չունի:

Համենայնդեպս ջրերի մասին աշխարհում ամենաշատ օրենքները, ծրագրերն ու ռազմավարությունները ունի Հայաստանը: Իհարկե, սրանց արդյունքի մասին կարող են խոսել լավագույն դեպքում մեր` պապիկներ ու տատիկներ դարձած երեխաները, բայց այդ ընթացքում ինչեր ասես, որ չեն լինի: Գուցե նույնիսկ կլիման փոխվի, ու Հայաստանը դառնա Բրազիլիայի պես խոնավ երկիր, որտեղ ջուրը ոչ թե խնայում են, այլ ձեռքը կրակն են ընկել: Թերեւս այս հույսով է կառավարությունը ընդունել կեսդարյա իրականացման ժամկետներ ունեցող ծրագիր, այն էլ ազգային:

Հայկ Գեւորգյան

Տպել
890 դիտում

Արագիլների անկման կապակցությամբ Հրազդան գետի, Հովտաշենին հարող ցամաքուրդային ջրերի նմուշառման աշխատանքներ են իրականցվում

ՔԿ պարզաբանումը՝ Սամվել Կարապետյանի եղբորորդու գործի վերաբերյալ

Փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը հանդիպել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի հատուկ հանձնակատարին

Բացի աշխատանքից՝ բարեկեցություն ստեղծելու այլ ճանապարհ չկա․ Նիկոլ Փաշինյան

Նեթանյահուն դարձել է Իսրայելի ամենաերկար պաշտոնավարած վարչապետը

Սեւանի ոստիկանները բացահայտել են ապօրինի ծառահատման դեպքը. վարորդը չի ենթարկվել ոստիկանների պահանջին

«Իմ քայլը հանուն Շիրակի» բիզնես համաժողովի ընթացքում ներդրումային ծրագրեր ներկայացրին մոտ 50 ընկերություններ եւ անհատներ

ՍԴ ոչ լեգիտիմ նախագահ Հրայր Թովմասյանը հայտարարում է, որ ՀՀԿ-ի դատավորներին չի կարելի փոխել

Սոս Սարգսյանը ոչ միայն մեծ արվեստագետ էր, այլեւ մեծ քաղաքացի․ Արմեն Սարգսյան

Էդմոն Մարուքյանն ԱՄՆ-ում խոսել է Հայաստանում իրականացվող բարեփոխումների մասին

Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է վերագտնի արդյունաբերական երկրի իր երբեմնի փառքը. վարչապետ

ՄԻՊ-ն ամփոփել է Իջեւանի իրադարձություններն ու արձանագրված խնդիրները

Իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնություն գործադրելու մեղադրանքով որոնվողին գտել են Ուջան գյուղում

Արդարադատության նախարարին կից հասարակական խորհրդի նիստում քննարկվել են դատական, հակակոռուպցիոն ոլորտների բարեփոխումները

Դատարանը վարույթ է ընդունել «Արմոս» ՍՊԸ-ի հայցն ընդդեմ պատգամավոր Գեւորգ Գորգիսյանի

Զարեհ Սինանյանը ՌԴ-ում ապրող հայ ակտիվ երիտասարդներին հրավիրեց սերտ համագործակցության

Դիզվառելիք տեղափոխող բեռնատարը Օձունի մոտ շրջվել է. 2 մարդ տեղափոխվել է Ալավերդու ԲԿ

Կոռուպցիոն համակարգին ուղղակիորեն կապված տնտեսական համակարգի հետ կոմպրոմիս չի լինելու․ վարչապետ (ուղիղ)

Անցնող շաբաթ հակառակորդը Արցախի դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է 900 կրակոց

Ոստիկանները Երեւանի Կոմիտասի պողոտայից բերման են ենթարկել 31-ամյա գրպանահատի