«Խնդիրը շատն ու քիչը չէ, այլ այն, թե ինչն ես համարում արժեք»

28/05/2019 schedule15:10

Մշակութաբան, ազգագրագետ Նիկոլ Մարգարյանի կարծիքով՝ երջանկության հիմքում արժեքն է: Ինչ գնահատում ենք, դա էլ կարող է դառնալ երջանկության պատճառ: Եթե ծառը համարում ենք արժեք, գարնանը նրա ծաղկելը կարող է երջանկացնել: Իսկ եթե ծառն արժեք չէ, բնականաբար, չենք էլ նկատի ծառի ծաղկելը և ոչ էլ երջանկության զգացողություն կունենանք:

«Կարծում եմ` որքան արժեքներ ունես, նույնքան էլ երջանկության առիթներ: Մոլորություն է այն տեսակետը, թե քիչ բան ունեցողը կամ իմացողն ավելի երջանիկ է, որովհետև կորցնելու քիչ բան ունի և կորցրածից էլ քիչ է հասկանում: Խնդիրը շատն ու քիչը չէ, այլ այն, թե ինչն ես համարում արժեք` հավերժականն ու բացարձակը, թե անցողիկը: Նույն ծառի օրինակով ասեմ` եթե կայծակ լինի ու վնասի ծառը, հնարավոր է ծանր տանել եղելությունն ու դժբախտ զգալ: Բայց եթե համարում ես, որ ծառը բացարձակ ու հավերժական չէ, ավելին` համարում ես, որ կարող ես ուրիշ ծառեր տնկել և խնամել, մանավանդ, եթե քեզ համարում ես բարիք ստեղծող մարդ, ապա շատ չես ընկճվում, մտածում ես, որ քանի կաս, նորը կստեղծես, իսկ նոր բան ստեղծելը նոր երջանկության առիթ է: Այսպիսի տեսակետ էլ կա, թե երբ ինչ-որ բաներ դառնում են սովորական, դադարում են երջանկության աղբյուր լինելուց: Սա էլ` մոլորություն է որոշակի իմաստով. իհարկե, տեխնիկական հեղափոխությունների ժամանակաշրջանում, երբ քեզ ամեն օր քարոզում են, որ երջանկությունը նոր բան ունենալն է, մեծ հավանականությամբ մարդը կսկսի գնահատել միայն նորը կամ գլխավորապես նորը: Սրան զուգահեռ գնում է նաև եզակիի քարոզչությունը` ինչ-որ բան կարող է լինել հին, բայց եզակի և դառնալ երջանկության առիթ: Արժեքային կողմնորոշումների մասով մի օրինակ բերեմ. ես իմ ձայնադարանում 70-80-ական թվականներին գնած սկավառակներ ունեմ, որոնք մինչև հիմա պահպանում եմ, և դրանք ինձ համար արժեք են` չնայած ունեմ CD-ներ, կան կայքեր, որտեղից կարող եմ ներբեռնել այդ նույն սկավառակների երաժշտությունն ավելի բարձր որակով: Շատերի տներում են եղել այդ սկավառակները, նետել են, բայց ես պահպանում եմ նաև հին արտադրության հսկայական նվագարկիչս, որովհետև այն ինձ հիշեցնում է իմ երիտասարդության տարիներն ու ես այդ հիշողություններից երջանիկ եմ զգում: Կարծեմ, մի մոլորություն էլ կա, թե երջանկությունը պայմանավորված է դժվար հասանելի բանով: Կրկին վերաբերմունքի հարց է և դրա մասին էլ օրինակ կբերեմ. ասենք, տղան երկար սիրահետում է մի աղջկա, բայց ամուսնությունից կարճ ժամանակ անց` բաժանվում են: Մեկ ուրիշ երիտասարդ էլ իր ապագա կնոջը հանդիպում է պատահաբար, շատ արագ իրար հասկանում են, ամուսնանում են ու ամբողջ կյանքում իրարով հիանում են: Ինչու՞ է այդպես ստացվում. որովհետև այդ երիտասարդ զույգերն իրար մեջ տարբեր բաներ են տեսել ու գնահատել: Խնդիրն այն է, թե ի՞նչն ես գնահատում և որքանո՞վ է այդ արժեքը բացարձակ, հավերժական կամ իմանենտ, այսինքն` տղան աղջկա մեջ սիրել է իրե՞ն, թե՞ հենց աղջկան և հակառակը»:    

Մշակութաբան, ազգագրագետ Նիկոլ Մարգարյան

Անձնական երջանկություն.

Ինձ կարող են երջանկացնել իմ թոռը, իմ ընտանիքը, տունը, ուր վերադարձել եմ երկար բացակայությունից հետո: Փորձելով նեղացնել անձնական երջանկության բովանդակությունը` կարճ ասեմ` իմ կարծիքով, երջանիկ վիճակն այն է, երբ դու գոհ ես քեզնից: Հիշում եմ` երբ փոքր էի, մեր տան հարևանությամբ մանկապարտեզի բակում կարուսելներ կային, երեխաները փորձում էին բարձրանալ կարուսելի ամենաբարձր տեղը և հիմնականում չէին կարողանում: Ես շատուշատ փորձերից հետո կարողացա բարձրանալ այդ կարուսելի ամենաբարձր տեղը և էնքան հպարտ էի, էնքան երջանիկ: Նույն կերպ որևէ գործ գլուխ բերելուց հետո ուրախանում եմ, կարծես, ինքս ինձ ինչ-որ բան ապացուցած լինեմ: Իհարկե, ցանկացած գործ ունի սոցիալական ենթատեքստ այն առումով, որ ուրիշներն էլ հաղորդակցվեն ու գնահատեն, բայց ես նկատի ունեմ ինձնից գոհ մնալու երջանկությունը, երբ գնահատման չափանիշը ես եմ, այլ ոչ ուրիշները:

Մասնագիտական երջանկություն.

Եթե իմ աշխատանքը, որն ուրիշները հավանել են, բայց ինձ չի գոհացնում, ես երջանիկ չեմ: Իմ արած գործը պիտի նախ ինձ երջանկացնի: Ես պիտի համոզված լինեմ, որ կարևոր բան եմ արել: Պատահում է, որ ստեղծագործական ընթացքն իմ ուզած հունով չի գնում: Այդ ժամանակ ինձ մոտ այնպիսի ընկճախտ է սկսվում, դառնում եմ ագրեսիվ և ագրեսիան առաջին հերթին ուղղված է լինում հենց իմ դեմ: Մի խոսքով, դա մի դժբախտ վիճակ է, երբ ինձ անճար, ձախողակ ու մերժված եմ զգում: Իսկ երբ գտնում եմ անհրաժեշտ նախադասությունը, խնդրի թիրախը, հիմնավորումը և այլն, կարող եմ մի շաբաթ ինքս ինձնով հիացած, քիթս տնկած ման գալ:

Հանրային երջանկություն.

Տարբեր առիթներով ապրել եմ այդ զգացումը` Ղարաբաղյան շարժման ժամանակ, Թավշյա հեղափոխության օրերին, երբ տեսել եմ հանրային միասնություն, տեսել եմ, որ շատ մարդիկ կիսում են նույն գաղափարները, իսկ այդ գաղափարները կոնստրուկտիվ են և ոչ իրարամերժ, կարևոր նպատակի միտված: Լացելու աստիճան երջանիկ եմ եղել, հուզվել, որ մարդիկ առօրյայում կարող են չար լինել, իրար խանգարել, մեկ էլ հանկարծ հավաքվել մի գաղափարի շուրջ, միմյանց ընդունել իբրև բարեկամներ և պատրաստ լինել միասին ինչ-որ բաներ անել: Եվ միասնականության հնարավորությունն էլ, կարծում եմ, արժեքային կողմնորոշումներով է պայմանավորված: Որքան շատ մարդ ֆուտբոլը համարում է արժեքավոր սպրոտաձև, նույնքան մարդ երջանկանում է, երբ մոտենում է ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը: Ֆուտբոլասերների մեջ կան այնպիսիք, որ ուրախանում են հատկապես լավ ֆուտբոլ դիտելիս: Բայց երբ սեփական թիմդ իր վատ խաղով պարտվում է լավ խաղացող թիմին, տխրում են, այսինքն` լավ խաղը դառնում է երկրորդական: Սա նշանակում է, որ հանրային արժեքների սանդղակի ամենաբարձր տեղում կա մի արժեք, որն ավելին է, քան լավ ֆուտբոլը: Եվ այդ արժեքը ազգայինի գիտակցումն է:        

Երջանիկ երկիր, երջանիկ հանրություն.

Երջանիկ մարդկանցով երկիր ունենալու համար պետք է հաշվի առնել, թե ինչ կարիքներ և ինչ ցանկություններ ունի տվյալ տարածքի հասարակությունը: Ագրարային ժամանակներում, երբ մարդիկ, ապրելով միապետության մեջ, չգիտեին ինչ բան է միապետությունը, չկային տեխնոլոգիաներ, չկար կյանքի հարմարավետություն, բայց երջանիկ էին: Երջանիկ երկիրը կախված է երեք հանգամանքից` տվյալ հասարակությունում որքան շատ են նույն արժեքները կիսող մարդիկ, մյուս կողմից` որքանով են այդ արժեքները համապատասխանում պետության ղեկավարների արժեքային պատկերացումներին, և երրորդ` իշխանության կողմից իրականացվող քաղաքականության հիմքում եղած արժեքային համակարգից: Եթե այս երեք ուղղություններում կա որոշակի ներդաշնակություն, մարդիկ կարող են երջանիկ լինել` ապրելով փոքր տներում, չունենալով կենցաղային հարմարավետություն և այլն: Ի դեպ, կարևոր է, որ այդ ընդհանուր արժեքները լինեն պոզիտիվ` ոչ թե մերժող, այլ` ընդունող, ոչ թե բացառող, այլ` ինտեգրող: Այսինքն` ամեն անհատ որքա՞ն մարդու կարող է ներառել «մեր» եզրույթում: Եթե այնտեղ տեղավորվում է միայն իր տունն ու ընտանիքը, ապա այդ մարդու շքամուտքը միշտ կեղտոտ կլինի: Որքան ընդգրկուն է «մերի», «մենքի» պատկերացումը, նույնքան մեծ է հանրային երջանկության հնարավորությունը: Որքան շատ են բացառությունները` ազգակցական, ռասիստական, գենդերային մակարդակում, այդպիսի պետություններում, անկախ ներքին համախառն արտադրանքի արդյունքներից, նույնքան քիչ է երջանկության հավանականությունը:

Զրույցը պատրաստեց Մարինա Բաղդագյուլյանը

Տպել
1211 դիտում

Վրաստանի նախագահը Ջավախքում խոսել է շրջանի զարգացման մասին

Եվրահանձնաժողովն աշխատում է նոր հարաբերություններ հաստատել Ռուսաստանի հետ. Յունկեր

Ռուսաստանում ՀՀ պետհամարանիշներով մինիվենի մասնակցությամբ վթարի հետևանքով հոսպիտալացվել է 4 ՀՀ քաղաքացի

Կոմիտասի 140-ամյակի ժամանակ էլ 99 տոկոսը ֆրանսիացի հանդիսատես էր, չէին թողնում, որ երգչախումբը բեմից հեռանա

2 անշարժ գույք, 3 ավտոմեքենա, 250 հազար եվրո, 215 հազար դոլար, 48 մլն դրամ. ԲԴԽ անդամի ունեցվածքը

Վրաստանը մեզի ձեռ կառնի. բողոքի ակցիա են արել Շիրակի ձկնորսները (լուսանկարներ)

Երեւանի ավագանու «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ Եվա Թովմասյանը հրաժարվել է մանդատից, նրան փոխարինել է Ասքանազ Աբրահամյանը

Գագիկ Ծառուկյանը դեռ չի ստացել հարցաքննության ներկայանալու վերաբերյալ ՀՀ քննչական կոմիտեի 2-րդ ծանուցագիրը

10.000 զինծառայող, 200-ից ավելի հրետանային համակարգեր, մոտ 150 զրահատեխնիկա. Արցախում զորավարժություններ են

Վարչապետ Փաշինյանը շնորհավորել է Իսլանդիայի վարչապետին Ազգային տոնի կապակցությամբ

Ավելի քան 4000 մարզիկ՝ շուրջ 190 երկրից. Արցախը պատրաստվում է համահայկական 7-րդ ամառային խաղերին

10 հազար տոննա ոսկու հանքանյութ են արդյունահանել հատուկ պահպանվող տարածքում. հարուցվել է քրգործ

ՔՊ վարչության որոշ անդամների դեպքում ընտրությունը սպասելի էր, որոշ անդամների դեպքում՝ ոչ․ Արարատ Միրզոյան

Երեւանի քաղաքապետարանը վերելակների նոր խմբաքանակ ձեռք բերելու համար մրցույթ է հայտարարում. Հակոբ Կարապետյան

Քոչարյանի եւ ՌԴ դեսպանի հանդիպման վերաբերյալ ԱԳ փոխնախարարի ասածն իր կարծիքն է, կրկնում եմ՝ ես չեմ ողջունում․ ԱԺ նախագահ

Ես բացառում եմ, թե գրոհ կա Գագիկ Ծառուկյանի ուղղությամբ․ Արարատ Միրզոյան

Հնարավոր է կարկուտ. ԱԻՆ-ը զգուշացնում է

Համահայկական 7-րդ խաղերի երկրորդ ջահը վառվեց Խոր Վիրապում (լուսանկարներ)

Ինձ համար Ռոբերտ Քոչարյանի եւ ՌԴ դեսպանի հանդիպումը տարակուսելի է եւ ողջունելի չէ․ Ռուբեն Ռուբինյան

Համաշխարհային միջուկային զինանոցը կրճատվել է․ Զեկույց