Աշխարհը 1,8 տրիլիոն դոլար ծախսում է զենքի վրա. SIPRI-ի զեկույցը

Ստոկհոլմի խաղաղության հետազոտությունների միջազգային ինստիտուտը (SIPRI) հրապարակել է 2018 թ. «Ռազմական ծախսերի համաշխարհային միտումները» զեկույցը: Դրա համաձայն ռազմական ծախսերի առաջին հնգյակը 2018 թ. կազմել են ԱՄՆ-ը, Չինաստանը, Սաուդյան Արաբիան, Հնդկաստանը եւ Ֆրանսիան: Նրանց բաժին է հասել համաշխարհային ռազմական ծախսերի 60 տոկոսը: Հատկանշական է սակայն, որ այս տարի ԱՄՆ-ի ռազմական ծախսերն ավելացել են առաջին անգամ՝ 2010 թ. ի վեր, իսկ Չինաստանի ծախսերն աճում են 24-րդ տարին անընդմեջ:

ԱՄՆ ծախսերի աճն առավել տպավորիչ է: ԱՄՆ-ի ծախսերը հավասար են երկրորդից ութերորդ տեղերում հանգրվանած երկրների համատեղ ծախսերին: SIPRI-ի մասնագետները նաեւ նշում են, որ առաջիկա 20 տարում ԱՄՆ-ն կծախսի 1,8 տրիլիոն դոլար՝ ռազմական կարիքները հոգալու համար:

Հայաստանի ռազմավարական դաշնակից Ռուսաստանը վեցերորդն է: Սա վերջին 12 տարվա մեջ առաջին դեպքն է, երբ Ռուսաստանը չի հայտնվում «լավագույն» հնգյակում, սակայն հարկ է նշել, որ դա ամենեւին էլ կապված չէ նրա հետ, որ Ռուսաստանը նվազեցրել է իր ռազմական ծախսերը: Բանն այն է, որ SIPRI-ն հաշվարկներում օգտագործում է ԱՄՆ դոլարը, որի նկատմամբ ՌԴ ռուբլին շարունակական անկում է ապրում, ուստի նախորդ տարվա համեմատ 3,5 տոկոսանոց անկումը կապված է առավելապես ինֆլյացիայի հետ: Թերեւս նույն իրավիճակն է Իրանի հետ. նախորդ տարվա համեմատ ծախսերը նվազել են 9,5 տոկոսով եւ կազմում են 13 միլիարդ դոլար, սակայն, հաշվի առնելով ռիալի արժեզրկումը, կարելի է ենթադրել, որ նվազել են ոչ թե ծախսերը, այլ դրանց դոլարային արտահայտումը:

Ընդհանուր ռազմական ծախսերն աճել են 2,6 տոկոսով՝ հասնելով 1,8 տրիլիոն դոլարի: Նախորդ տարվա համեմատ տոկոսային ամենամեծ հարաբերական աճը գրանցած երկրների ցուցակում Հայաստանը եզրափակում է առաջին եռյակը: 2018 թ. ՀՀ-ն ծախսել է 609 միլիոն դոլար, ինչը ՝ 33 տոկոսով ավելի է 2017 թ. ծախսերից: 2017 թ. համեմատ իրենց ծախսերն են ավելացրել նաեւ Թուրքիան՝ 24 տոկոսով, Ուկրաինան՝ 21 տոկոսով, Ղազախստանը՝ 16:  Թուրքիայի ծախսերի աճը պայմանավորված է բանակի արդիականացմամբ, իմչպես նաեւ Սիրիայում եւ հենց Թուրքիայի տարածքում գործող քրդերի դեմ պայքարով:

Կենտրոնական եւ Արեւելյան Եվրոպայում ռազմական ծախսերի աճը SIPRI-ի փորձագետները բացատրում են Ուկրաինայի արեւելքում գոյություն ունեցող հակամարտություններով եւ Ռուսաստանից բխող հնարավոր սպառնալիքներով: Բացի Ուկրաինայից այս տարածաշրջանում զգալի աճ են գրանցել Լատվիան, Լիտվան, Լեհաստանը, Չեխիան, Ռումինիան, Բուլղարիան եւ այլն:

Միեւնույն ժամանակ, հարկ է նշել՝ ՆԱՏՕ-ի բոլոր 29 անդամների ռազմական ծախսերը կազմել են 963 միլիարդ դոլար՝ համաշխարհային ծախսերի 53 տոկոսը: Համեմատության համար հարկ է նշել, որ ՀԱՊԿ-ի անդամ երկրների ծախսերը միասին չեն գերազանցում 65 միլիարդ դոլարը, որի առյուծի բաժինը՝ 61 միլիարդը, Ռուսաստանինն է:

Համաշխարհային մասշտաբով ծախսերի աճի միտումը պայմանավորված է համատարած անվստահությամբ: Չինաստան-ԱՄՆ-Ռուսաստան եռյակում միմյանց չվստահելու հիմքեր ունեն բոլորը: Իհարկե ռուս-չինական հարաբերություններն ավելի ջերմ են, քան նրանց վերաբերմունքը ԱՄՆ-ի նկատմամբ: Սակայն Չինաստանն ունի սեփական հետաքրքրությունները, այդ թվում դեռեւս ԽՍՀՄ ժամանակաշրջանից մնացած տարածքային խնդիրներ Կենտրոնական Ասիայի հարեւանների հետ, որոնք կարող են որեւէ պահի ապակայունացնող լուրջ ազդեցություն ունենալ տարածաշրջանի վրա: Մյուս կողմից Չինաստանը չի կարող թույլ տալ նաեւ ՌԴ եւ ԱՄՆ ազդեցության մեծացում «իր տարածաշրջանում»: Այդ պատճառով 2018թ. Չինաստանի ծախսած 250 միլիարդ դոլարը եւ ընդհանուր առմամբ վերջին 10 տարում 83 տոկոս աճ գրանցած ռազմական բյուջեն խնդրահարույց է:

Մերձավոր Արեւելքի վերաբերյալ տվյալները հակասական են: Մի կողմից ՀՆԱ-ի նկատմամբ ռազմական ծախսերի ամենաբարձր տոկոսով 10 երկրներից 6-ը Մերձավոր Արեւելքից են (Սաուդյան Արաբիա՝ ՀՆԱ-ի 8.8%, ՕՄԱՆ՝ 8.2%, Քուվեյթ՝ 5.1%, Լիբանան՝ 5%, Հորդանան 4.7%, Իսրայել՝ 4.3%): Մյուս կողմից Մերձավոր Արեւելքի ընդհանուր ծախսերը նվազել են 1,9 տոկոսով:

SIPRI-ի զեկույցում ներառված չեն գաղտնի գործողությունները, քանի որ տեղեկատվությունը վերցվում է բաց աղբյուրներից եւ պաշտոնական, ուստի իրական ծախսերը զգալիորեն գերազանցում են SIPRI-ի նշած 1,8 տրիլիոն դոլարը: Սակայն, անգամ այս պարագայում Երկրի յուրաքանչյուր բնակչին բաժին է հասնում սպառազինության վրա ծախսված 239 դոլար, ինչը շատերի համար տարեկան եկամտի կեսից ավելին է:

Տպել
1914 դիտում

Դատական բարեփոխումները չպետք է խաթարեն համակարգի բնականոն աշխատանքը. դատավորների միություն

Երևանում 50-ամյա որդին ծանր մարմնական վնասվածքներ էր հասցրել 76-ամյա հորը

Երևանում ծառից էլեկտրալարով կախվել է 62-ամյա տղամարդ. մահից առաջ երկտող է թողել

ԿԳ նախարարի եւ ԵԹԿՊԻ ուսանողների հանդիպումն ավարտվել է. նրանք էլի կհանդիպեն

Տավուշի սահմանամերձ Սարիգյուղ եւ Ծաղկավան համայնքների համար ձեռք կբերվի կոմբայն. Սիփան Փաշինյան

Կառավարությունը 2 համայնքի ղեկավարների արտահերթ ընտրություն անցկացնելու մասին որոշում կկայացնի

Ներդրողի միջոցներով վերգետնյա անցում կառուցելու առաջարկը ինչո՞ւ է մերժվել․ պարզաբանում

Գառնիկ Բադալյանը նշանակվել է Աֆղանստանում ՀՀ դեսպան

Պատվաստման տարեք ձեր երեխաներին. վարչապետը հյուրընկալել է Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Հարալդ Զուր Հաուզենին

Պատրաստվում են անցնել հակագրոհի ամբողջ ճակատով. «Ժողովրդի դեմ խաղ չկան»-ն պետք է ամեն օր ապացուցել

Տիմատիի ու Նազիմայի նոր տեսահոլովակում Հայաստանի բնությունն է՝ իր ողջ շքեղությամբ (տեսանյութ)

Իտալիայում տուրիստական ավտոբուսի վթարի հետևանքով 5 վիրավոր ՀՀ քաղաքացի կա. ԱԳՆ

Խոսրով Հարությունյանը դատական հայց է ներկայացրել Արման Բաբաջանյանի դեմ

Հրդեհվել է Սպիտակ քաղաքի զինկոմիսարիատի տանիքը

Հավատարիմ եմ եղել իմ կանանց ու դավաճանել եմ սիրուհիներիս. հայտնի մտքեր Ազնավուրից

Չենք բողոքարկի որոշումը, քանի դեռ դատարանը չի հանդիսանում խախտված իրավունքը վերականգնող մարմին. Սանասարյան

Մայիսի 27-ին դատավորների արտահերթ ժողով է հրավիրվել

Բյուջեի 62 մլրդ դրամ ավելցուկի մի մասով զինվորների և ուսուցիչների աշխատավարձը կբարձրանա. ինչպես ծախսել մնացածը

Շիրակի մարզից ԱՆ ուղղաթիռով հիվանդ է տեղափոխվել Երեւան

Չենք փորձել մեղավորներ փնտրել այլ ակումբներում. «Արարատ-Արմենիան» պատասխանում է