Ադրբեջանական քարոզչության շարունակություն. Ստամբուլի հռչակագրերի վտանգը

Հոկտեմբերի 29-ին Ստամբուլում տեղի ունեցավ Թուրքիայի, Ադրբեջանի եւ Վրաստանի, իսկ 30-ին Թուրքիայի, Ադրբեջանի եւ Իրանի արտաքին գործերի նախարարների եռակողմ հանդիպումները: Եռակողմ հանդիպումների ընացքում քննարկվել են տնտեսական, էներգետիկ, անվտանգային եւ այլ ոլորտներին վերաբերվող մի շարք հարցեր: Հանդիպումների արդյունքում կողմերը ստորագրել են հռչակագրեր

Դրանցում անդրադարձ է կատարվել նաեւ տարածաշրջանային հակամարտություններին: Հոկտեմբերի 29-ին Թուրքիայի, Ադրբեջանի եւ Վրաստանի արտաքին գործերի նախարարներ Մեվլյութ Չավուշողլուի, Էլմար Մամեդյարովի եւ Դավիթ Զալկալիանիի կողմից ստորագրված հռչակագրում խոսվում է մասնավորապես Հարավային Կովկասում առկա հակամարտությունների մասին: Նշվում է, որ դրանք «սպառնալիք են խաղաղության, անվտանգության, կայունության եւ տնտեսական զարգացման համար», եւ որ հակամարտությունները «պետք է լուծվեն խաղաղ ճանապարհով»:

Հռչակագրում նշվում է նաեւ արցախյան եւ աբխազական ու օսեթական հակամարտությունների խաղաղ լուծման կարեւորությունը՝ «միջազգային նորմերի` մասնավորապես ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության եւ միջազգայնորեն ճանաչված սահմանների անձեռնմխելիության սկզբունքների համաձայն»:

Վրաստանի ստորագրությանը նման հայտարարությունների տակ կարելի է ըմբռնումով մոտենալ: Միտումը հակահայկական չէ: Վրաստանն իր տարածքում ունի երկու հակամարտություն, ըստ էության՝ կորցված տարածք եւ Զալկալիանիի ստորագրությունը վերոնշյալ սկզբունքների օգտին միանգամայն հասկանալի է:

Համաձայն ադրբեջանական լրատվամիջոցների՝ նման շեշտադրումներ կան նաեւ հաջորդ օրը Իրանի արտաքին գործերի նախարար Մոհամադ Ջավադ Զարիֆի հետ ստորագրած համատեղ հռչակագրում: Ադրբեջանական ԶԼՄ-ներով լայն տարածում է գտել Մամեդյարովի խոսքը, որում նա շնորհակալություն է հայտնում Թուրքիային եւ Իրանին՝ «ղարաբաղյան հակամարտության հարցում Ադրբեջանին ցուցաբերած աջակցության համար»:

Ընդհանուր առմամբ հարեւանների անդրադարձերը Արցախին՝ առանց հայկական կողմի մասնակցության, իհարկե, մտահոգիչ են: Սակայն կոնկրետ պարագայում եւ ձեւաչափով այդ հռչակագրերը որեւէ կերպ չեն կարող ազդել Արցախի խնդրի կարգավորման վրա: Հակամարտության կարգավորման մանդատ ունեցող միակ ձեւաչափը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահությունն է, իսկ վերջնական որոշումը կայացնողը՝ հակամարտության կողմերը:

Ստամբուլյան հռչակագրերին է անդրադարձել ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունը: ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Աննա Նաղդալյանը, մեկնաբանելով Արցախի վերաբերյալ՝ հռչակագրերում տեղ գտած ձեւակերպումները, նշել է, որ կարգավորման սկզբունքների նկատմամբ ընտրովի վերաբերմունքը չի նպաստում խաղաղ կարգավորման ուղղությամբ ձեռնարկվող ջանքերին:

«Եվս մեկ անգամ հիշեցնում ենք, որ ղարաբաղյան հիմնախնդրի հանգուցալուծման միջազգային մանդատ ունեցող միակ ձեւաչափը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահությունն է: Դրա շրջանակներում ամրագրված են հակամարտության կարգավորման սկզբունքները, որոնք ներկայացված են որպես մեկ ամբողջություն: Այդ սկզբունքների նկատմամբ ընտրովի վերաբերմունքը որեւէ կերպ չի նպաստում խաղաղ կարգավորման ուղղությամբ ձեռնարկվող ջանքերին: Մինսկի խմբի համանախագահության շրջանակներից դուրս, դրան հակասող ձեւակերպումներն արհեստածին են ու որեւէ աղերս չունեն հիմնահարցի կարգավորման հետ»,- հայտարարել է Նաղդալյանը՝ ի պատասխան tert.am-ի հարցին։

Բացի դրանից, հարկ է նշել, որ ադրբեջանական լրատվամիջոցներում տարածված շեշտադրումները չեն արտացոլում իրական պատկերը, համենայն դեպս, Իրանի մասով: Իրանական IRNA լրատվական գործակալության փոխանցմամբ՝ հանդիպմանը հաջորդած մամուլի ասուլի ժամանակ Զարիֆը դրական է գնահատել հանդիպման արդյունքները եւ կարեւորել Թեհրանի, Անկարայի եւ Բաքվի համագործակցությունը: Անդրադառնալով հակամարտություններին՝ Զարիֆը հույս է հայտնել, որ դրանք խաղաղ հանգուցալուծում կստանան: 

«Մենք հուսով ենք, որ տարածաշրջանային խնդիրները, ինչպիսիք են Պաղեստինի, Եմենի եւ Սիրիայի ժողովուրդների խնդիրները, ինչպես նաեւ տարածաշրջանի մյուս խնդիրները միջազգային իրավունքի համաձայն խաղաղ հանգուցալուծում կստանան», - նշել է նա՝ հավելելով, որ «Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը պետք է լուծվի խաղաղ ճանապարհով՝ միջազգային իրավունքի եւ նորմերի հիման վրա»:

Ինչ վերաբերում է համատեղ հայտարարության տեքստին, ապա դրանում հակամարտությունների վերաբերյալ ձեւակերպումները գրեթե կրկնում են նախորդ հանդիպումներից հետո ընդունված հռչակագրերինը: Դրանում կողմերը վերահաստատում են երկրների ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության, միջազգայնորեն ճանաչված սահմանների անձեռնմխելիության սկզբունքների նկատմամբ հարգանքը եւ «հակամարտությունների խաղաղ կարգավորման եւ երկրների ներքին գործերին չմիջամտելու վերաբերյալ ստանձնած պարտավորությունները»: Ինչ վերաբերվում է Արցախին, ապա հռչակագրում կարեւորվել է «Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության հարցում առկա տարաձայնությունների շուտափույթ լուծումը՝ համաձայն վերոնշյալ սկզբունքների»:

Այսպիսով, նման հռչակագրերում տեղ գտած ձեւակերպումները, նախ եւ առաջ, որեւէ ազդեցություն չեն ունենում կարգավորման գործընթացի վրա: Դրանք ավելի շատ ուղղված են սեփական հասարակության շրջանում դիվիդենտներ ստանալուն եւ հակառակորդի հասարակության վրա ճնշում գործադրելուն: Այլ կերպ ասած տեղեկատվական պատերազմի մաս են կազմում: Դրանից զատ, Հայաստանի բարեկամ երկրների աջակցությունը վերոնշյալ սկզբունքներին չարժե միանշանակ դիտարկել որպես հակահայկական քայլ, քանի որ նրանք սեփական հետաքրքրություններն ունեն, ինչպես տվյալ դեպքում, օրինակ, Վրաստանը: Բացի այդ, համատեղ հայտարարություններում տեղ գտնող ձեւակերպումները բավականաչափ չեզոք են լինում, որպեսզի կողմերից յուրաքանչյուրը դրանք յուրովի մեկնաբանելու ազատություն ունենա: Ուստի որեւէ վտանգ Արցախի հարցով հռչակագրերում չկա: Այստեղ ավելի կարեւոր է համագործակցության ընդհանուր եզրեր գտնել Վրաստանի եւ Իրանի հետ համագործակցության մեջ եւ փորձել նախաձեռնել սեփական եռակողմ հանդիպումները՝ տարածաշրջանային ակտիվ խաղացող մնալու նպատակով:

Տպել
1701 դիտում

Թուրքական «Խաղաղության աղբյուրը». բոլորը կողմ են՝ դեմ խոսելով

ԿԲ նախագահ Արթուր Ջավադյանը հանդիպել է China Union Pay կազմակերպության խորհրդի նախագահի հետ

Զոհրաբ Մնացականյանը հանդիպել է Վրաստանի ԱԳ նախարար Դավիթ Զալկալիանիի հետ

Շվեդիան չեղարկել է Թուրքիային զինտեխնիկա մատակարարելու բոլոր թույլտվությունները

Բեթհովենի 250-ամյակին և բեռլինյան պատի 30-ամյակին նվիրված միջոցառումներ կանցկացվեն. հանդիպում Գերմանիայի դեսպանի հետ

Տավուշի մարզում Porsche-ն մի քանի պտույտ գլորվելով ընկել է ձորակը. կա 1 զոհ, 1 վիրավոր

ՀՀ ֆուտբոլի հավաքականը պարտվեց ու գործնականում կորցրեց Եվրո 2020-ում հայտնվելու հնարավորությունը

ՀՀ պաշտպանության նախարարն ընդունել է Լիտվայի դեսպանին

Ադրբեջանը բողոքի նոտա է հղել Ռուսաստանին՝ պատգամավոր Զատուլինի՝ Արցախ կատարած այցի պատճառով

ՀՀ ֆուտբոլի հավաքականը 2-րդ գոլը բաց թողեց Ֆինլանդիայից. արդեն պարտվում է 0:2

Ինչ եկամուտներ են հայտարարագրել ԱԱԾ ՊՊԾ արդեն նախկին պետ Գրիգորի Հայրապետովը, նրա կինն ու դուստրը

Խաղաղություն ու բարօրություն վրաց ժողովրդին. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց Վրաստանի վարչապետին

Ոստիկանության Հրազդանի բաժնում մեծ քանակությամբ տարբեր տեսակի զինամթերք է հանձնվել (տեսանյութ)

ՀՀ ֆուտբոլի հավաքականը գոլ բաց թողեց Ֆինլանդիայի դեմ խաղում. պարտվում է 0:1

Հակատուբերկուլոզային դիսպանսերը դեռ չի փակվի, սակայն քննարկվում է կառույցին տրվող ֆինանսական միջոցների կրճատման հարցը

ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահը ելույթ է ունեցել Միջխորհրդարանական միության 141-րդ նստաշրջանում

Վարչապետ Փաշինյանի անունից ի պատիվ Գեորգի Գախարիայի տրվել է պաշտոնական ընթրիք

Համալիր մարզումներ են իրականացվել ՊՆ հակաօդային պաշտպանության ստորաբաժանումում

ՀՀ պաշտպանության նախարարը հետևել է խաղաղապահների վարժանքներին

Գրիգորի Հայրապետովն ազատվել է ԱԱԾ պետական պահպանության ծառայության պետի պաշտոնից