Բողոքի նոր ալիք Իրանում. ներքին խռովություններ, թե՞ ուղղորդված ապստամբություն

Լուսանկարում՝ կառավարությանը աջակցող քաղաքացիների հանրահավաք. 05.01.18

Սեպտեմբերի 23-ից Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում բեռնատարների վարորդները վերսկսել են գործադուլը: Իրանի նկատմամբ ԱՄՆ պատժամիջոցների խստացումից եւ որպես հետեւանք իրանական տնտեսության անկումից հետո Իրանում սոցիալական բնույթի բողոքի ցույցերը պարբերական բնույթ են կրում: Դեռեւս նախորդ տարվա դեկտեմբերից սկիզբ առած սոցիալական բողոքն այս տարվա ընթացքում մի քանի անգամ լրջորեն սրվեց, սակայն չվերաճեց լայնածավալ քաղաքական շարժման:

Այս տարվա ընթացքում բողոքը պարբերաբար արտահայտվում էր Իրանի տարբեր քաղաքներում՝ հիմնականում տեղային ակցիաների տեսքով: Միջազգային մամուլում առավել մեծ արձագանք են ստացել մայիսին եւ հունիսի վերջին սկսված ցույցերը: Մայիսի 13-16-ը Իրանի մի շարք քաղաքներում փոքր ձեռնարկատերերը փակեցին իրենց խանութները եւ սկսեցին տարերային բողոքի ակցիաներ իրականացնել: Դրանից հետո բողոքի ակցիաներ իրականացրեցին բեռնատարների վարորդները, որոնք ուղղակի կայանում էին մեքենաները խոշոր մայրուղիների մայթեզրին եւ հրաժարվում վարել դրանք: Ձեռնարկատերերի լայնածավալ ակցիաներ տեղի ունեցան նաեւ հունիսի 25-ին: Դրանք սկսվեցին Թեհրանի Մեծ շուկայում, ինչը պատմական զուգահեռներ առաջացրեց շատերի մոտ, քանի որ 1979 թ. հակաշահական ելույթները, որոնք վերաճեցին հեղափոխության, եւս սկիզբ էին առել այստեղից: Այս տարվա հունիսյան դեպքերը եւս ցուցարարների եւ ոստիկանների միջեւ բախումների առիթ հանդիսացան:

Բեռնատարների վարորդները վերջին անգամ գործադուլ էին հայտարարել հուլիսի վերջին: Այդ ընթացքում նրանց հաջողվեց այն աստիճան թեժացնել իրավիճակը, որ մի շարք խոշոր քաղաքներում, այդ թվում մայրաքաղաք Թեհրանում տեղի ունեցան բողոքի ցույցեր եւ անկարգություններ, որոնց ընթացքում հնչում էին արդեն հստակ քաղաքական պահանջներ՝ ընդհուպ մինչեւ Իրանի հոգեւոր առաջնորդ Ալի Խամենեի հեռացում:

Բեռնատարների վարորդների բողոքի սեպտեմբերին մեկնարկած երրորդ փուլը բերել է նաեւ «մարտավարական» փոփոխություններ: Եթե նախորդ գործադուլների ընթացքում ցուցարարների գործիքակազմը սահմանափակվում էր մեքենաները կայանելով, կամ ավտոերթեր կազմակերպելով, ապա այժմ, դատելով սոցցանցերում տարածվող տեսանյութերից, վարորդներն այրում են բեռնատարներ եւ բախումներ հրահրում գործադուլին չմիացած գործընկերների հետ:

Վարորդների ներկայացրած պահանջները տնտեսական բնույթի են, սակայն դրանց բավարարման անհնարինությունը հուշում է, որ ակցիաների շարունակության դեպքում դրանք վերածվելու են քաղաքական պահանջների: Նրանք պահանջում են նվազեցնել բեռնատարների գները, իրենց արհմիության վերակազմավորում անցկացնել՝ ազատ ընտրությունների միջոցով, բարձրացնել աշխատավարձերը եւ կենսաթոշակները, ինչպես նաեւ կատարել սոցիալական բնույթի մի շարք այլ բարեփոխումներ:

Իրանական մամուլը շարունակում է հավատարիմ մնալ «լռության ռեժիմին» եւ չի լուսաբանում բողոքի ակցիաները: Մամուլում երբեմն հայտնվում են միայն Ալի Խամենեի քննադատական խոսքերն ուղղված «ԻԻՀ-ի վրա ճնշում գործադրող ԱՄՆ-ի» հասցեին:

«ԱՄՆ նախագահի կարծիքով, պետք է սպասել 2-3 ամիս եւ Իրանը կտապալվի», - Խամենեի խոսքերն է մեջբերել իրանական IRNA գործակալությունը: Խամենեի խոսքով՝ «արդեն 40 տարի է ամերիկացի առաջնորդները նույն կերպ են մտածում», մինչդեռ Իրանը բարգավաճում է:

Թեեւ Խամենեի՝ Իրանի բարգավաճման վերաբերյալ պնդումը, մեղմ ասած, չափազանցված է, այդուհանդերձ ԱՄՆ-ի անուղղակի մասնակցությունը Իրանում տիրող իրավիճակի վրա ակնհայտ է: Ընդ որում, ոչ միայն պատժամիջոցների ճանապարհով: Մի շարք առաջատար հասարակական եւ քաղաքական գործիչներ գաղափարական աջակցություն են ցուցաբերում Եվրոպայում գործող Իրանի դիմադրության ազգային խորհրդին եւ պարբերաբար հանդիպումներ ունենում «Իրանի ժողովրդի մոջահեդներ» կազմակերպության հետ, որը վերոնշյալ խորհրդի հիմնադիրն է: «Մոջահեդների» կազմակերպությունը սերտ կապեր ունի ԱՄՆ ներկայիս նախագահ Դոնալդ Թրամփի թիմի հետ:

ԱՄՆ նախագահի՝ անվտանգության հարցերով խորհրդական Ջոն Բոլթոնը 2016 եւ 2017 թվականներին մասնակցել է Իրանի դիմադրության ազգային խորհրդի կողմից կազմակերպվող ամենամյա «Մեծ հավաքին»: 2017 թ. իր ելույթում Բոլթոնը հայտարարել էր, որ «Խոմեյնիի հեղափոխությունը չի բոլորի իր 40-ամյակը»: Իսլամական հեղափոխության 40-ամյակին մնացել են հաշված ամիսներ, եւ Բոլթոնը, դատելով Իրանում տեղի ունեցող իրադարձությունների ընթացքից, լուրջ հիմքեր ուներ նման հայտարարություն անելու համար:

Իրանում տեղի ունեցող իրադարձությունները եւ դրանց անբարենպաստ զարգացումը կարող է ցավալի հետեւանքներ ունենալ նաեւ Հայաստանի համար: Ներկա պահին այդ հետեւանքները տնտեսական են: Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ Հայաստանի համար նախատեսված բեռներ գտնվում են իրանական Բենդեր Աբբաս նավահանգստում: Տնտեսական ավելի լուրջ հետեւանքները ինքնին մեծ անախորժություն կլինեն Հայաստանի տնտեսության համար, սակայն դա ամենասարսափելին չէ: Եթե հաջողվի Իրանում որեւէ կերպ քաղաքացիական բախումներ հրահրել, ապա դա արդեն լրջագույն մարտահրավեր կլինի ոչ միայն Հայաստանի տնտեսության, այլեւ անվտանգության համակարգի համար:

Տպել
2690 դիտում

Ավտովթար-վրաերթ Երևանի Գարեգին Նժդեհի հրապարակում. կա երկու տուժած

Սոթք-Քարվաճառ ավտոճանապարհը դժվարանցանելի է բոլոր տիպի մեքենաների համար

«Արաքս» հանդիսության սրահից 9 քաղաքացի է տեղափոխվել Ճամբարակի ԲԿ

Շիրակի մարզպետ Տիգրան Պետրոսյանը հանդիպել է մարզում ծննդօգնություն իրականացնող կազմակերպությունների ղեկավարների հետ

Բախվել են թիվ 10 երթուղին սպասարկող «Գազել», «Opel Astra G» և «Kia Sportage» մակնիշների ավտոմեքենաները

Հրազդանի 39-ամյա բնակչի մոտից սուբուտեքսի հաբեր, դանակ ու ներարկիչ է հայտնաբերվել. հաբերն իրացնողը եւս գտնվել է

Վեդի-Վանաշեն ավտոճանապարհին բախվել են «Opel Astra G» և «Mercedes C» մակնիշների ավտոմեքենաները

Սոթքում վիճաբանության ժամանակ 49-ամյա բնակիչը դանակահարել է համագյուղացիներին

ՀՀ ՊՆ վարչական համալիրում բացվել է լուսանկարների ցուցահանդես

Ոստիկանության Մուշի բաժնում քաղաքացին «ԱԿ-74» տիպի ինքնաձիգ եւ 75 հատ փամփուշտ է հանձնել

Դավիթ Տոնոյանն ընդունել է ԱՄՆ-ի Կանզաս նահանգի ազգային գվարդիայի հրամանատար Լի Թաֆանելին

Իրանն ԱՄՆ-ից փոխհատուցում Է պահանջել կրած վնասի համար

Արման Սարգսյանն ընդունել է Կանզաս նահանգի Ազգային գվարդիայի հրամանատարին ու Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանին

Արցախը Մայր Հայրենիքին կապող հաջորդ կարևոր երակը կլինի Խնձորեսկ-Մեխակավան-Հադրութ մայրուղու կապիտալ կառուցումը

Սադրանքներն իզուր են, «թավիշը» «շուշաթուղթ» չի դառնալու

Կստեղծվի հանձնաժողով` ուսումնասիրելու ՓՀԷԿ-երի ազդեցությունը Արցախում շրջակա միջավայրի վրա. պետնախարար

Արմեն Սարգսյանը պետական բարձր պարգևներ է հանձնել Բանակի օրվա առթիվ

Վարչապետը տիկնոջ հետ ներկա է գտնվել «Հարսանիք թիկունքում» ներկայացմանը (լուսանկարներ)

Ոստիկանությունը բացահայտել է նախորդ տարվա բնակարանային գողության դեպք. երեք երիտասարդ կալանավորվել է

ԱԻ նախարար Ֆելիքս Ցոլակյանն ընդունել է ԱՄՆ պատվիրակությանը