Բողոքի նոր ալիք Իրանում. ներքին խռովություններ, թե՞ ուղղորդված ապստամբություն

Լուսանկարում՝ կառավարությանը աջակցող քաղաքացիների հանրահավաք. 05.01.18

Սեպտեմբերի 23-ից Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում բեռնատարների վարորդները վերսկսել են գործադուլը: Իրանի նկատմամբ ԱՄՆ պատժամիջոցների խստացումից եւ որպես հետեւանք իրանական տնտեսության անկումից հետո Իրանում սոցիալական բնույթի բողոքի ցույցերը պարբերական բնույթ են կրում: Դեռեւս նախորդ տարվա դեկտեմբերից սկիզբ առած սոցիալական բողոքն այս տարվա ընթացքում մի քանի անգամ լրջորեն սրվեց, սակայն չվերաճեց լայնածավալ քաղաքական շարժման:

Այս տարվա ընթացքում բողոքը պարբերաբար արտահայտվում էր Իրանի տարբեր քաղաքներում՝ հիմնականում տեղային ակցիաների տեսքով: Միջազգային մամուլում առավել մեծ արձագանք են ստացել մայիսին եւ հունիսի վերջին սկսված ցույցերը: Մայիսի 13-16-ը Իրանի մի շարք քաղաքներում փոքր ձեռնարկատերերը փակեցին իրենց խանութները եւ սկսեցին տարերային բողոքի ակցիաներ իրականացնել: Դրանից հետո բողոքի ակցիաներ իրականացրեցին բեռնատարների վարորդները, որոնք ուղղակի կայանում էին մեքենաները խոշոր մայրուղիների մայթեզրին եւ հրաժարվում վարել դրանք: Ձեռնարկատերերի լայնածավալ ակցիաներ տեղի ունեցան նաեւ հունիսի 25-ին: Դրանք սկսվեցին Թեհրանի Մեծ շուկայում, ինչը պատմական զուգահեռներ առաջացրեց շատերի մոտ, քանի որ 1979 թ. հակաշահական ելույթները, որոնք վերաճեցին հեղափոխության, եւս սկիզբ էին առել այստեղից: Այս տարվա հունիսյան դեպքերը եւս ցուցարարների եւ ոստիկանների միջեւ բախումների առիթ հանդիսացան:

Բեռնատարների վարորդները վերջին անգամ գործադուլ էին հայտարարել հուլիսի վերջին: Այդ ընթացքում նրանց հաջողվեց այն աստիճան թեժացնել իրավիճակը, որ մի շարք խոշոր քաղաքներում, այդ թվում մայրաքաղաք Թեհրանում տեղի ունեցան բողոքի ցույցեր եւ անկարգություններ, որոնց ընթացքում հնչում էին արդեն հստակ քաղաքական պահանջներ՝ ընդհուպ մինչեւ Իրանի հոգեւոր առաջնորդ Ալի Խամենեի հեռացում:

Բեռնատարների վարորդների բողոքի սեպտեմբերին մեկնարկած երրորդ փուլը բերել է նաեւ «մարտավարական» փոփոխություններ: Եթե նախորդ գործադուլների ընթացքում ցուցարարների գործիքակազմը սահմանափակվում էր մեքենաները կայանելով, կամ ավտոերթեր կազմակերպելով, ապա այժմ, դատելով սոցցանցերում տարածվող տեսանյութերից, վարորդներն այրում են բեռնատարներ եւ բախումներ հրահրում գործադուլին չմիացած գործընկերների հետ:

Վարորդների ներկայացրած պահանջները տնտեսական բնույթի են, սակայն դրանց բավարարման անհնարինությունը հուշում է, որ ակցիաների շարունակության դեպքում դրանք վերածվելու են քաղաքական պահանջների: Նրանք պահանջում են նվազեցնել բեռնատարների գները, իրենց արհմիության վերակազմավորում անցկացնել՝ ազատ ընտրությունների միջոցով, բարձրացնել աշխատավարձերը եւ կենսաթոշակները, ինչպես նաեւ կատարել սոցիալական բնույթի մի շարք այլ բարեփոխումներ:

Իրանական մամուլը շարունակում է հավատարիմ մնալ «լռության ռեժիմին» եւ չի լուսաբանում բողոքի ակցիաները: Մամուլում երբեմն հայտնվում են միայն Ալի Խամենեի քննադատական խոսքերն ուղղված «ԻԻՀ-ի վրա ճնշում գործադրող ԱՄՆ-ի» հասցեին:

«ԱՄՆ նախագահի կարծիքով, պետք է սպասել 2-3 ամիս եւ Իրանը կտապալվի», - Խամենեի խոսքերն է մեջբերել իրանական IRNA գործակալությունը: Խամենեի խոսքով՝ «արդեն 40 տարի է ամերիկացի առաջնորդները նույն կերպ են մտածում», մինչդեռ Իրանը բարգավաճում է:

Թեեւ Խամենեի՝ Իրանի բարգավաճման վերաբերյալ պնդումը, մեղմ ասած, չափազանցված է, այդուհանդերձ ԱՄՆ-ի անուղղակի մասնակցությունը Իրանում տիրող իրավիճակի վրա ակնհայտ է: Ընդ որում, ոչ միայն պատժամիջոցների ճանապարհով: Մի շարք առաջատար հասարակական եւ քաղաքական գործիչներ գաղափարական աջակցություն են ցուցաբերում Եվրոպայում գործող Իրանի դիմադրության ազգային խորհրդին եւ պարբերաբար հանդիպումներ ունենում «Իրանի ժողովրդի մոջահեդներ» կազմակերպության հետ, որը վերոնշյալ խորհրդի հիմնադիրն է: «Մոջահեդների» կազմակերպությունը սերտ կապեր ունի ԱՄՆ ներկայիս նախագահ Դոնալդ Թրամփի թիմի հետ:

ԱՄՆ նախագահի՝ անվտանգության հարցերով խորհրդական Ջոն Բոլթոնը 2016 եւ 2017 թվականներին մասնակցել է Իրանի դիմադրության ազգային խորհրդի կողմից կազմակերպվող ամենամյա «Մեծ հավաքին»: 2017 թ. իր ելույթում Բոլթոնը հայտարարել էր, որ «Խոմեյնիի հեղափոխությունը չի բոլորի իր 40-ամյակը»: Իսլամական հեղափոխության 40-ամյակին մնացել են հաշված ամիսներ, եւ Բոլթոնը, դատելով Իրանում տեղի ունեցող իրադարձությունների ընթացքից, լուրջ հիմքեր ուներ նման հայտարարություն անելու համար:

Իրանում տեղի ունեցող իրադարձությունները եւ դրանց անբարենպաստ զարգացումը կարող է ցավալի հետեւանքներ ունենալ նաեւ Հայաստանի համար: Ներկա պահին այդ հետեւանքները տնտեսական են: Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ Հայաստանի համար նախատեսված բեռներ գտնվում են իրանական Բենդեր Աբբաս նավահանգստում: Տնտեսական ավելի լուրջ հետեւանքները ինքնին մեծ անախորժություն կլինեն Հայաստանի տնտեսության համար, սակայն դա ամենասարսափելին չէ: Եթե հաջողվի Իրանում որեւէ կերպ քաղաքացիական բախումներ հրահրել, ապա դա արդեն լրջագույն մարտահրավեր կլինի ոչ միայն Հայաստանի տնտեսության, այլեւ անվտանգության համակարգի համար:

Տպել
2448 դիտում

Հարեւանիս 30 խոզը կոտորվան, իմոնց բան չեղավ. Վիետնամական ցեղատեսակի խոզերը պահանջարկ ունեն Տավուշում (լուսանկարներ)

Սյունիքի նախկին մարզպետ Սուրիկ Խաչատրյանը կոմայի մեջ է․ Սեյրան Սարոյան

Պատկերացնո՞ւմ եք, երեխան ասում ա՝ պապա 1-ն ու պապա 2-ը եկան․ Սեյրան Սարոյանը՝ Ստամբուլյան կոնվենցիայի մասին

Չեմ հավատում, որ տենց բան կարա լինի, սութի շուխուռ ա․ Սարոյանը՝ Սերժ Սարգսյանի հնարավոր ձերբակալության մասին

Վարչապետը գաղտնազերծեց արվեստի գլուխգործոցները դպրոցներ տանելու գաղափարի մանրամասները

Ալիկ Սարգսյանը եւ այլք զբաղված են եղել հետին թվով նոր զեկուցագրեր պատրաստելով. Սեդա Սաֆարյան

Արդարադատության նախարարը խոսել է ցմահ դատապարտյաների հետ. նրանք բարձրաձայնել են մի շարք խնդիրներ

Սեյրան Սարոյանը համաձայն է, որ Մանվել Գրիգորյանի օրոք Էջմիածնում վախի մթնոլորտ է եղել

Նախարար Ֆելիքս Ցոլակյանը մանրամասներ է ներկայացրել հրդեհի և հրդեհաշիջման աշխատանքների ընթացքի վերաբերյալ. տեսանյութ

Հարթաշեն և Քարահունջ համայնքներում արձանագրվել են խոզերի անկման դեպքեր. ԱԻՆ

Դադարում եմ լինել առողջապահության նախարարության ուռուցքաբանության գծով խորհրդատու. Գեւորգ Թամամյանի խոսքը՝ նախարարին

Խնդրում եմ ազատել ինձ Շիրակի պետական համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ լինելու պաշտոնից. Գայանե Շագոյան

Նիկոլի հետ խոսել եմ Մանվելի մասին, որ հանկարծ էդ մարդը չմեռնի բերդերում, խայտառակ լինենք․ Սեյրան Սարոյան

«Քո գիտությունը դպրոցում». գալիք ուսումնական տարում դպրոցներում կիրագործվի նոր ծրագիր

ԱԱԾ-ն էներգետիկ համակարգի խափանման գործով լրացուցիչ փորձաքննության անհրաժեշտություն է տեսել

Ինչքան ճանաչված մարդ կա, պիտի պախարակեն․ սուտ տարածում ա, թե գեներալ Սեյրանին պառկացրին գետնին․ Սեյրան Սարոյան

Էջմիածնի քաղաքապետ Դիանա Գասպարյանի դեմ ներկայացված հայցը վարույթ է ընդունվել

Գյումրու տոնի գլխավոր համերգին Նունե Եսայանն իր մասնակցության համար գումար չի պահանջել. Լիլիթ Թովմասյան

Ավտոմեքենան դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի հատվածից և ընկել ձորը. կա տուժած. ԱԻՆ

Առաջիկա տարիներին մանկապարտեզ կարող է հաճախել 3-6 տարեկան երեխաների 70%-ը. Արայիկ Հարությունյանը՝ վարչապետին