Ինչո՞ւ է Ռուսաստանը վախենում գունավոր հեղափոխություններից

Լուսանկարը՝ Նարեկ Ալեքսանյանի

Նախկին խորհրդային երկրներում քաղաքացիական ցանկացած նախաձեռնություն Մոսկվայից ստանում է «գունավոր հեղափոխության փորձ» որակումը: Ռուսական մեդիադաշտը մեծ մասամբ հետևում է պաշտոնական Կրեմլի տարած գծին: Այս գնահատակին է արժանանում նաև Հայաստանում ընթացող շարժումը: Ռուսական մամուլին բորբոքում է նաև արևմտյան գործընկերների կողմից՝ տեղի ունեցող գործընթացների անաչառ լուսաբանումը, իսկ ուկրաինացի լրագրողների անդրադարձերը բողոքի ցույցերին նրանց ընդհանրապես հունից հանում են:

Այդուհանդերձ, ի՞նչ է նշանակում «գունավոր հեղափոխություն»: Ակադեմիական դաշտում եզրույթն առաջին անգամ օգտագործվել է 2005 թ. Մայքլ Մաքֆոլի «Անցումը հետկոմունիզմից» հոդվածում: Այստեղ եզրույթն օգտագործվում է որպես Հարավսլավիայում, Վրաստանում և Ուկրաինայում տեղի ունեցած դեպքերի բնորոշում: Ի սկզբանե այս եզրույթն օգտագործվում էր «էլեկտորալ հեղափոխություն» եզրույթի հետ զուգահեռ, սակայն, քանի որ վերջինս նշում էր «հեղափոխության» միայն մեկ պատճառ՝ կեղծված ընտրությունները, մինչդեռ դրանք կարող են տարբեր լինել՝ «գունավոր հեղափոխություն»-ը ավելի կենսունակ գտնվեց:

«Գունավոր հեղափոխություն» ասվածը ենթադրում է քաղաքացիական հասարակության բողոքի խաղաղ արտահայտման (հանրահավաքներ, ցույցեր, դասադուլներ, գործադուլներ) միջոցով ստիպել իշխանություններին կատարել քաղաքացիների պահանջները, ընդհուպ մինչև իշխանափոխություն:

Սա, ըստ էության, նաև բազում երկրների սահմանադրությունների և ՄԱԿ-ի կողմից դեռևս 1948 թ. ընդունված «Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրում» հիշատակվող ապստամբության իրավունքի բաղկացուցիչ մասն է: Սակայն, եթե ապստամբության իրավունքը ենթադրում է նաև զինված միջոցներ, ապա գունավոր հեղափոխության գործիքակազմը բացառապես խաղաղ բողոքի ակցիաներն են՝ այդ թվում քաղաքացիական անհնազանդությունը:

Այս տեսանկյունից՝ այո՛, Հայաստանում գունավոր հեղափոխություն է: Սակայն ռուսական իրականությունում գունավոր հեղափոխության վերոնշյալ սահմանումը չի ընդունվում: Ռուսաստանում, երկրի բազմամյա ղեկավար Վլադիմիր Պուտինի օրինակով, «անկախ» փորձագետները պնդում են, որ հետխորհրդային տարածքում ծնվող քաղաքացիական բողոքի ակցիաները պլանավորվում, ֆինանսավորվում և ընթացք են ստանում ԱՄՆ և ՆԱՏՕ-ի կողմից: Բացի այդ, քանի որ փորձագետները մեծապես կենտրոնացած են Ուկրաինայի և 2013-14 թթ. դեպքերի վրա՝ նրանց հիմնական փաստարկն այն է, որ գունավոր հեղափոխությունը քաղաքացիական պատերազմի սկիզբ է:

Որպես գունավոր հեղափոխության հատկանիշներ ռուսական փորձագետները և անգամ քաղաքագետները նշում են գաղափարախոսության բացակայությունը և արտաքին հովանավորությունը: Գաղափարախոսության բացակայություն ասելիս փորձագետները նկատի ունեն խորքային համակարգային փոփոխություններ անցկացնելու պահանջների բացակայությունը:

Թերևս կարելի է խորհուրդ տալ «անկախ» փորձագետներին հայկական քաղաքականության խորքային վերլուծություն կատարել, ինչը թույլ կտա գալ եզրակացության, որ Սերժ Սարգսյանի և նրա ղեկավարման համակարգի հեռացումը իշխանությունից ինքնին կնշանակի համակարգային փոփոխություն:

Ինչ վերաբերվում է արտաքին հովանավորությանը, ապա հարկ է նշել, որ ներկայիս իշխանությունների հեռացումը կնշանակի նաև իշխանությունների ռուսական հովանավորության վերացում: Կարելի է ենթադրել, որ հենց այս տեսակետն է թույլ տալիս ռուս փորձագետներին եզրակացնել, թե իբր Հայաստանում հակառուսական տրամադրություններ են:

Ինչևէ, վերադառնանք գունավոր հեղափոխության ռուսական պատկերացմանը: Դրանց դեմոնիզացումը կատարվում է զինված հեղաշրջումները գունավոր հեղափոխություն անվանելու միջոցով: Ռուս փորձագետներից շատերը Լիբիայի և Սիրիայի հեղաշրջումներն ու զինված պայքարը ևս գունավոր հեղափոխություն են անվանում: Ռուսական մեդիադաշտում հանդիպում են նաև գունավոր հեղափոխությունների վերաբերյալ բացահայտ անհեթեթ թեզեր:

Դրանցից մեկն այն է, որ գունավոր հեղափոխությունները բրգաձև են: Ամենավերևում չերևացող կազմկերպիչներն են՝ տերերը: Ընդ որում, տերեր ասելիս հոդվածների հեղինակներն անցնում են բանականության սահմանը՝ անցնելով մասոններին և իլյումինատներին ու հասնելով ընդհուպ մինչև այլմոլորակայիններ: Սա մեկնաբանության կարիք չունի:

Ռուսական մեդիադաշտում գրեթե բոլոր հոդվածներն այս թեմայով ունեն մեկ ընդհանրություն. դրանցում նշվում է, որ խաղաղ շարժման աջակցությունը արտաքին ուժերի (միջազգային հասարակական կազմակերպություններ, ՄԱԿ, Եվրամիություն, Արաբական պետությունների լիգա) կողմից «ապալեգիտիմացնում է իշխանությունների ինքնապաշտպանությանն ուղղված գործողությունները»: Կարելի է մտածել, որ քաղաքացիական խաղաղ և արդարացի բողոքի դեմ, անկախ աջակիցների քանակից, կամ առհասարակ առկայությունից, իշխանությունն իրավունք ունի պաշտպանվելու: Ոչ թե բավարարելու, կամ պատասխանելու բողոքին, այլ պաշտպանվելու դրանից:

Ինչևէ, ի հեճուկս ռուսական մտավախությունների՝ հակառուսական կոչեր հայաստանյան ակցիաներում, առնվազն առայժմ, չեն հնչել, իսկ դրանց տրամաբանությունը հեռու է աշխարհաքաղաքական վեկտոր փոխելուց: Ռուսական վախը գունավոր հեղափոխություններից բնազդային է և հիմնվում է նախորդ դառը փորձերի վրա: Բացի այդ, Կրեմլում, թերևս, վախենում են, որ «պլաստիլինե» հարմար գործընկերոջը՝ արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում կարող է փոխարինել սեփական երկրի շահերից գործող որևէ մեկը:

Տպագրվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի ապրիլի 19-ի համարում:

Տպել
2500 դիտում

Իսկ գուցե պատճառներն ավելի պա՞րզ են

Սեպտեմբերի 21-ին Գյումրիում փակ են լինելու որոշ փողոցներ (տեսանյութ)

Նիկոլ Փաշինյանը եղել է Հանրայինի արխիվի նոր մասնաշենքում, լսել Առաջին ալիքի հաշվետվությունը

Գրոզնիում առեւտրի կենտրոն է հրդեհվել. ուժգին կրակն ընդգրկում է 700 քմ տարածք

Եվրախորհրդարանը դատապարտել է Թուրքիայում հիմնարար իրավունքների ու ազատությունների ոտնահարումը

Աղավնատուն գյուղում սպանության փորձի մասնակիցների ինքնությունը հայտնի է․ նոր մանրամասներ

Փոխվարչապետ Գրիգորյանն ընդունել է ԵՀ Հարևանության հարցերով գլխավոր տնօրենի տեղակալին

Սևանի ոստիկանները ապօրինի թմրաշրջանառության դեպք են բացահայտել (տեսանյութ)

Ոստիկանները բացահայտել են Վահագնի գյուղի հարակից անտառում երկու ծառի անօրինական հատման դեպք

Վթար Երևանի Շիրակի փողոցում. վարորդներից մեկը տեղափոխվել է հիվանդանոց

Ով է հերոս եւ ով՝ հակահերոս. Կառավարությունն արձագանքում է հանրային պահանջին

ՀՀ ԱԽ քարտուղարը նշանակման առթիվ շնորհավորել է ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության գծով խորհրդականին

Երեւանի Նոր Արեշ փողոցի բնակարաններից մեկում հայտնաբերվել է դի

ՀՀ կառավարությունը շահագրգռված է «Բոինգ» կորպորացիայի հետ փոխշահավետ համագործակցությամբ. վարչապետ

Ոստիկանապետի ժամանակավոր պաշտոնակատարը հանդիպել է Բելառուսի իրավապահների պատվիրակության հետ

Վարչապետն ընդունել է «HSBC International» Եվրոպայի զարգացման գծով տնօրենին

Եվրոպայի չեմպիոն Հարությունյանն ու Եվրոպայի Մ-23 չեմպիոն Թեւանյանն ըմբշամարտի ԱԱ-ից կգան առանց մեդալի

Գյումրու քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանը գնեց մեծ կտավի իր 100 մասնիկը

Վերահսկվում է հակաանասնահամաճարակային միջոցառումների կատարման ընթացքը ողջ հանրապետությունում. ՍԱՏՄ

Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է Հանրային հեռուստաընկերություն (տեսանյութ)