Սոցիալական

Այսօր` փետրվարի 4-ին, Հայ Առաքելական եկեղեցին նշում է հատկապես երիտասարդների համար սիրելի Սուրբ Սարգսի տոնը: Այդ օրը, ինչպես նաեւ տոնի նախօրյակին, Հայ Առաքելական եկեղեցին կազմակերպում է մի շարք միջոցառումներ: Երեկ, օրինակ, բոլոր Սուրբ Սարգիս եկեղեցիներում տոնախմբություն է եղել` երգ, պար: Շրջել է նաեւ տոնը խորհրդանշող ձիավորը: Նա, ի դեպ, ինչպես տեղեկացանք Արարատյան հայրապետական թեմի մամլո դիվանից, ամեն տարի հրավիրվում է Երեւանի ձիարշավարանից: Ի տարբերություն նախորդ տարիների, այս անգամ Սուրբ Սարգսի տոնը նշվել է նաեւ Երեւանի երկու զորամասում: Սուրբ Սարգիս զորավարը հայտնի է որպես սիրո բարեխոս, եւ տոնի նախորդ օրը երիտասարդները աղի բլիթ են ուտում` ակնկալելով երազում տեսնել իրենց ապագա կողակցին: Ամեն տարի, մասնավորապես` Սուրբ Սարգիս Առաջնորդանիստ եկեղեցու մոտ, աշխուժանում է աղի բլիթների, մոմերի, հուշանվերների, չորացրած ծաղիկների ու ցորենի հասկերի առեւտուրը: Մամլո դիվանից ասում են, որ եկեղեցին դեմ չէ աղի բլիթ ուտելու ժողովրդական ավանդությանը:

Այս օրերին շարունակ ազդարարվում է, թե կառավարությունը որոշել է հողօգտագործողներին ազոտական պարարտանյութ տրամադրել` մեկ պարկը 6 հազար դրամով, շատ ավելի էժան, քան նրանք ձեռք էին բերում նախկինում: Այդ մասին լսում է նաեւ գյուղացին, բայց պարզվում է, որ իրականում նրանից ավելի մեծ գումար են պահանջում: Նման ահազանգ ստացանք Շիրակի մարզի Ազատան գյուղից: Ըստ այդմ, գյուղի բնակչությանը տեղական իշխանությունները հայտնել են, որ պարարտանյութը կարժենա 6 հազար 500 դրամ: Մեկնաբանելով այս տեղեկությունը` Ազատանի գյուղապետ Վարդան Իկիլիկյանը մեր թղթակցի հետ զրույցում ասել է, որ համայնքի տեղեկատվական տախտակների վրա գրված է, թե պարարտանյութը 6 հազար դրամ արժե` առանց տրանսպորտի եւ այլ ծախսերի:

Երբ Քոչարյանն ու իր թայֆան Երեւանի «Հաղթանակ» զբոսայգու մի մասը ոչնչացրին «Գոլդեն Փելիս» հյուրանոց կառուցելու համար, դա բացատրվեց հայրենասիրական մոտիվներով. իբր զարգացնում են երկրի տնտեսությունը, խթանում են զբոսաշրջությունը: Հիմա էլ ինչ-որ մարդիկ աչք են դրել «Հաղթանակ» զբոսայգու մեկ ուրիշ հատվածի վրա, ուզում են նորից քանդել կանաչ տարածքը` հերթական հիմար շինությունը կառուցելու համար, ու դա նույնպես բացատրվում է հայրենասիրական մղումներով: Վիձիծե լի, ազգիս մեծերը ուզում են փրկել հայ ժողովրդի հերթական սեփականությունը` աստվածաշնչյան Նոյին, նրա տապանը կառուցել «Հաղթանակ» զբոսայգում, որ թուրքերը Նոյին սեփականել չկարողանան:

Կառավարությունը որոշել է 120 հազար պետական ծառայողների հատկացնել տարեկան 132 հազարական դրամի սոցփաթեթ, որով այդ մարդիկ կարող են վճարել հիպոթեկային վարկի տոկոսների մի մասը կամ գնալ հանգստանալու ՀՀ եւ ԼՂՀ հանգստյան տներում, կամ` վճարել ուսման վարձ, կամ էլ` վճարել բուժսպասարկման համար: Իհարկե, գումարը մեծ չէ` յուրաքանչյուր պետական ծառայողի հաշվով ամսական ընդամենը 11 հազար դրամ է, այն էլ` ոչ կանխիկ: Այսինքն, այդ փողը պետական ծառայողը չի տեսնելու` ստացած որեւէ ծառայության դիմաց ծառայություն մատուցողը գումարը փոխանցումով ստանալու է հենց բյուջեից: Այս գումարով ուսման վարձը ամբողջությամբ հոգալ հնարավոր չէ: Այդ գումարով հնարավոր է նորմալ հանգստանալ, ասենք, Վրաստանում, բայց ոչ Հայաստանում: Դե, իսկ հիպոթեկային վարկերի տոկոսների մասին էլ չխոսենք` ամսական պահանջվող 200-300 հազար դրամի 5 տոկոսն անգամ հնարավոր չէ փակել այդ գումարով: Մնում է, թերեւս, միայն բուժսպասարկումը:

Հանրային խորհրդի մշակույթի հանձնաժողովը երեկ սկսեց քննարկել «Հաղթանակ» զբոսայգու բարձունքում` «Արագիլ» հյուրանոցի հարեւանությամբ գտնվող տարածքում 10 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով «Նոյան տապան» կառուցելու մասին նախաձեռնությունը եւ շատ արագ «այո» պատասխանեց գաղափարին` անգամ առանց տեսնելու դրա նախագիծը: Նախագծի նախաձեռնող խմբում են դերասան Սոս Սարգսյանը, երգիծաբան Արամայիս Սահակյանը, գրող, հրապարակախոս Մերուժան Տեր-Գուլանյանը, Նկարիչների միության նախագահ Կարեն Աղամյանը, ՀՀ ժողովրդական նկարիչ, քանդակագործ Լեւոն Թոքմաջյանը, «Հաղթանակ» զբոսայգու տարածքը վարձակալող «Ուրախ ժամանց» ՍՊԸ տնօրեն Թորոս Ումրիկյանը, «ԱՐՄԱՐԵ» ընկերության տնօրեն Մարտուն Հարությունյանը եւ ուրիշներ:

Ըստ նախագծի, որը ՀԽ ներկայացուցիչների համար ընթերցեց Մարտուն Հարությունյանը, նախատեսվում է կառուցել տապան` Աստվածաշնչում նշված չափերին համապատասխան: Ըստ այդմ, նախագծվում է ներսից եւ դրսից փայտյա կառույց, որի երկարությունը կլինի 132-157 մետր, լայնությունը` 24-30 մետր, իսկ բարձրությունը` 13-20 մետր: Առաջին հարկը նախատեսված է թանգարանի համար: Թանգարանում պետք է տեղավորվեն «Նոյան տապանի» «անձնակազմի» կրկնապատկերները` 8 մարդկային եւ 120 զույգ կենդանական: Խոշոր կենդանիների պղնձաձույլ կրկնապատկերները պետք է տեղադրվեն «Նոյան տապանից» դուրս: Նաեւ կտեղադրվեն դիտասարքեր դեպի Արարատ լեռ, դեպի մայրաքաղաք եւ բաց երկինք: 

Վերջին օրերին մարզում առատ ձյուն է տեղացել, իսկ ջերմաստիճանը ցածր է՝ -10-15 աստիճան: Գիշերը ջերմաստիճանն ավելի է նվազում: Փետրվարի 2-ի գիշերը առատ տեղումները Շիրակում ուղեկցվել են ձնաբքով, փակվել են համայնքային նշանակության ճանապարհներ, դժվարանցանելի է դարձել Գյումրի-Երեւան գլխավոր ճանապարհահատվածը, ամեն քայլափոխի խցանումներ են առաջացել մարզի տարբեր ճանապարհահատվածներում:

Երկու օր շարունակ վարորդներն ահազանգում են, որ ճանապարհները չեն մաքրվում, ձնաբքի պատճառով մեքենաները մնում են կեսճանապարհին, իսկ Գյումրիին մոտ գյուղերից նույնիսկ գյուղապետերը սկսեցին բարձրաձայնել, որ գյուղից քաղաք չեն կարողանում հասնել, ճանապարհներին խցանումներ են, երթեւեկությունը կաթվածահար է եղել: Խնդիրներ առաջացել են հիմնականում Գյումրի- Մարմաշեն-Վահրամաբերդ տանող ճանապարհահատվածին: 20 եւ ավելի տարբեր մակնիշի ավտոմեքենաներ հայտնվել էին խցանման մեջ` ձնաբքի պատճառով:

Հայտնի է, որ ԱՊՀ երկրների երիտասարդական միությունը փետրվարի 2-ին պետք է «Պուտին» ակումբ բացեր Երեւանի ռուսական գրքի տանը: Երեկ, երբ զանգահարեցի նախաձեռնողներից մեկին` Արարատ Ստեփանյանին, իմանալու այդ արարողության ժամը, պարզվեց, որ ակումբն արդեն բացվել է: Բացվել է սուսուփուս, անաղմուկ, եւ դա տեղի է ունեցել հունվարի 30-ին: Իսկ պուտինասեր երիտասարդների մասնակցությամբ, ըստ նրա, երեկ` ժամը 13-ին, պետք է կլոր սեղան լիներ: Այցելելով մայրաքաղաքի միակ ռուսական գրքի տունը (Մաշտոցի պողոտայում), տեղեկացա, որ «Պուտին» ակումբը բացվել է մեկ այլ հասցեում, եւ կլոր սեղանն էլ այնտեղ է լինելու: Ճամփա ընկա դեպի նորաբաց ակումբ: Տեղ հասնելով` տեսա, որ կլոր սեղանը կա, իսկ քննարկման մասնակիցները` ոչ:

«Պուտին» ակումբում ընդամենը մի քանի երիտասարդի հանդիպեցի, որոնք ասացին, որ լրագրողներ են եւ համակարգիչների մոտ աշխատում էին սենյակի մյուս անկյունում: Պարզվեց` այդ տարածքում, բացի ակումբից, նաեւ մի քանի կայքերի խմբագրություն է գործում: Խոսքը ԱՊՀ երկրների երիտասարդական միության կառավարման խորհրդի նախագահ Անդրանիկ Նիկողոսյանին պատկանող լրատվամիջոցների մասին է: Այստեղ վստահեցրին, որ կլոր սեղանը կլինի ժամը 14-ին: Բայց դրանից րոպեներ անց էլ քննարկման մասնակիցներից ոչ ոք դեռ չէր հայտնվել: Իսկ «Պուտին» ակումբի պատերին կախված էին ՌԴ վարչապետ ու նախագահի թեկնածու Վլադիմիր Պուտինի բազում լուսանկարներ, կային նրա մասին գրքեր, թերթեր: Մի խոսքով, մթնոլորտը պուտինյան շնչով էր հագեցած:

Գյումրիի մանկավարժական համալսարանի մանկավարժության ֆակուլտետի դեկան Արտաշես Մկոյանը, որ օրերս ձերբակալվել էր կաշառք ստանալու պահին, նախօրեին ազատ է արձակվել քաղաքից չբացակայելու ստորագրությամբ: Փոխարենը` ոստիկանությունը կնքել է նույն բուհի պատմագիտության ֆակուլտետի դեկան Սերգեյ Հայրապետյանի աշխատասենյակի դուռը:

տես նաեւ էջ 6

Այս տարվա հունվարին, ըստ ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության երեկ հրապարակած տեղեկանքի, 2011 թվականի համեմատ կյանքը թանկացել է 12.9 տոկոսով, ընդ որում` պարենային ապրանքները թանկացել են 21.4 տոկոսով: Ըստ նույն տեղեկանքի, անցած տարվա դեկտեմբերի համեմատ գները աճել են 3.6 տոկոսով: Սա ամենաբարձր ցուցանիշն է անցած 7 տարիների ընթացքում: Մեկ այլ ուշագրավ ցուցանիշ. ըստ ԱՎԾ-ի` բանջարեղենը եւ կարտոֆիլը 2011 թվականի հունվարի համեմատ թանկացել են 11 տոկոսով, միրգը` 25 տոկոսով, մսամթերքը` 10 տոկոսով, ձկնեղենը` 3.2 տոկոսով... Մի խոսքով, կյանքը շարունակում է թանկանալ աննախադեպ տեմպերով: Թե ուր կարող են հասնել գները, դժվար է նույնիսկ պատկերացնել: Ամենաուշագրավն այն է, որ ՀՀ կենտրոնական բանկը պաշտոնապես արձանագրում է, թե գների բարձրացումը ամենեւին պայմանավորված չէ մարդկանց գնողունակության աճով: Ընդհակառակը` գնողունակության աճ տեղի չի ունենում: Նույն ԿԲ-ն պաշտոնապես արձանագրում է նաեւ, որ գների բարձրացումը պայմանավորված չէ նաեւ արտաքին շուկաների ազդեցությամբ:

Մեր ունեցած տեղեկություններով, «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում ցմահ դատապարտյալները եւս մի քանի օր նախագահական նստավայրից արձագանքի կսպասեն: Իսկ եթե արձագանք այդպես էլ չլինի, անժամկետ զանգվածային հացադուլ կսկսեն: Ցմահ դատապարտյալները պատրաստվում էին հացադուլ սկսել դեռեւս հունվարի 15-ին, սակայն հետաձգել էին մինչեւ հունվար ամսվա ավարտը, քանի որ ՔԿՀ-ի ղեկավարությունը խոստացել էր, որ առաջիկա օրերին նախագահական նստավայրից ինչ-որ ներկայացուցիչ կգա ու կլսի դատապարտյալների բողոքները: Ցմահ դատապարտյալները պահանջում են, որ իրենց պատժաչափը վերանայվի եւ փոխարինվի 15-20 տարվա ազատազրկմամբ: Այսօր ՀՀ-ում կա 104 ցմահ դատապարտյալ, որոնցից երկուսի նկատմամբ դատավճիռը դեռեւս չի մտել ուժի մեջ: Հայաստանում ցմահ դատապարտյալ կանայք չկան:

Նրանցից քանի՞սն են գնացել սխալ հասցեով: Այս մասին եւ նորահայտ տեխնիկայի միջոցով երթեւեկության կանոնների խախտումների արձանագրություններին առնչվող քաղաքացիների բողոքների վերաբերյալ երեկ որոշ հարցեր ուղղեցինք  ճանապարհային ոստիկանության իրավաբանական բաժնի պետ Արման Չիլինգարյանին:

- Պարոն Չիլինգարյան, բազմաթիվ քաղաքացիներից բողոքներ են հնչում, որ իրենք ծանուցում են ստանում այն մեքենայի վերաբերյալ, որոնք իրենք վաղուցվանից չեն վարում: Հետեւաբար` հրաժարվում են վճարել խախտման համար նախատեսվող տուգանքը: Դուք տեղյա՞կ եք այդպիսի դեպքերի մասին:
- Իհարկե:

Խանութի սեփականատեր հանդիսացող մեր ընթերցողներն իրենց դժգոհությունն են հայտնում այն փաստի կապակցությամբ, որ սույն թվականից ստիպված են լինելու աղբահանության համար ավելի շատ վճարել, քան նախկինում: Ընդ որում, նրանց հաշվարկներով, այսուհետ այդ վճարը լինելու է հինգ անգամ ավելի, եւ եթե նախկինում տարեկան վճարել են, ասենք, 35 հազար դրամ, ապա այժմ արդեն այդ գումարը կկազմի շուրջ 180 հազար դրամ: Ըստ խանութի տերերի, եթե նախորդ տարիներին իրենցից աղբահանության վճար չեն պահանջել չօգտագործվող կամ գրեթե չօգտագործվող տարածքների դիմաց, ինչպես ասենք` պահեստների ու ցուցափեղկերի, ապա այսուհետ նման բան չի լինելու: Մեկնաբանելով այս իրավիճակը` Երեւանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության եւ հասարակայնության հետ կապերի վարչությունից մեր գրավոր հարցմանը պատասխանել են. «Մինչեւ «Աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման մասին» ՀՀ օրենքի ընդունումը՝ իրավաբանական անձանցից աղբահանության դիմաց գումարը գանձվում էր աղբահանության ծառայություն մատուցող կազմակերպությունների կողմից՝ պայմանագրային հիմունքներով։ Միաժամանակ, պայմանագրային գումարները չունեին միասնական մոտեցում եւ հիմնավորված չէին արտադրած աղբի ծավալներով կամ հաշվարկներով, քանի որ հիմք էր ընդունվում պայմանավորվածություն ձեռք բերելու սկզբունքը»։ Անցած տարեվերջին Երեւանի քաղաքապետարանի ավագանու համապատասխան որոշումներով սահմանվել են աղբահանության վճարի դրույքաչափերը եւ հաշվարկման կարգը։ Ըստ այդմ` արտադրական տարածքների համար մեկ քառակուսի մետրի դիմաց սահմանվել է ութ դրամ:

Հունվարի 31-ին Ոստիկանության կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր վարչության աշխատակիցները նորից այցելել են Գյումրի ու հերթով ոստիկանության բաժին հարցաքննության հրավիրել ինստիտուտի դասախոսներին՝ հիմնականում պատմաբանասիրական ֆակուլտետից: Որոշ ցուցմունքներ կորզելուց հետո, ոստիկաններն այցելել են ինստիտուտ ու կապարակնքել պատմաբանասիրական ֆակուլտետի դռները՝ այդպիսով ժամանակավորապես դադարեցնելով ֆակուլտետի աշխատանքը: Ուսումնական կառույցում ուսանող, դասախոս, հավաքարար ու պահակ խոսում են այն մասին, որ իրավիճակն ինստիտուտում լուրջ է: «Աղջիկ ջան, չգիտենք` ինչ կկատարվի, հըմի էլ կըսեն` պատմականի դեկան Սերգեյ Հայրապետյանին են տարել ու քարտուղարուհուն, ֆիզկուլտի ամբիոնից են կանչել մարդկանց հարցաքննության. կըսեմ` ըսպես օր էրթա, կարող է գործերներս կորցնենք»,- մեզ հետ զրույցում ասաց ինստիտուտի հավաքարարներից մեկը: Նա չցանկացավ ներկայանալ` հասկանալի պատճառով:

Համաձայն ՀՀ կրթության եւ գիտության նախարարության որոշման, դպրոցի տնօրենը նախ պետք է ունենա համապատասխան հավաստագիր, ապա, ըստ գործող մրցութային կարգի, ընտրվի դպրոցի կառավարման խորհրդի կողմից` ունենալով առնվազն 5 կողմ ձայն: Սակայն ՀՀ Կոտայքի մարզի Թեղենիքի միջնակարգ դպրոցում այս գործընթացները, անհասկանալի պատճառներով, ստացան այլ բնույթ, որի մանրամասները կցանկանայի ներկայացնել ընթերցողի ուշադրությանը:

Մեր խորին համոզմամբ, այս բոլոր բացթողումները սկիզբ են առել դպրոցի կառավարման խորհրդի կազմի ոչ օբյեկտիվ ընտրությամբ: Յուրաքանչյուր դպրոց, ըստ օրենքի, պետք է ունենա 8 անդամներից կազմված կառավարման խորհուրդ: Խորհրդի  2 անդամ առաջադրվել է մարզպետարանի կողմից, 2 անդամ` համայնքի ղեկավարի, 2 անդամ` դպրոցի կողմից եւ 2 անդամ` ծնողկոմիտեի կողմից: Սակայն, դպրոցի տնօրեն Լաուրա Գրիգորյանը, որին դպրոցում կոչում են Սարոյան ազգանունով, օգտագործելով իր պաշտոնական դիրքը, խորհրդի կազմում ընդգրկել է իր ամուսնուն` Գեւորգ Գրիգորյանին, եղբորը` Վահան Սարոյանին, եղբոր կնոջը` Սուսաննա Մխիթարյանին եւ խնամուն` Անուշ Շախկյանին: Հարկ եմ համարում նշել, որ Վահան Սարոյանն ու Սուսաննա Մխիթարյանը ամուսիններ են, իսկ վերջինս ոչ թե ընտրվել, այլ նշանակվել է խորհրդի նախագահ եւ հանդիսանում է դպրոցի ուսմասվարը:

ՀՀ ոստիկանության պաշտոնական տվյալների համաձայն, 2011 թվականին Հայաստանում արձանագրվել է 16 հազար 572 հանցագործություն, որը 1095-ով ավելի է, քան 2010 թվականին: Ընդ որում, 2011 թվականին Հայաստանում արձանագրվել է 60 սպանություն` 2010 թվականի 41-ի դիմաց: Այսինքն, սպանությունների աճը կազմել է 46 տոկոս: Ըստ նույն աղբյուրի, առանձնապես ծանր հանցագործությունների թիվը աճել է 65 տոկոսով: 28 տոկոսով աճել են խուլիգանության դեպքերը, ընդ որում` զենքի օգտագործմամբ խուլիգանության դեպքերը աճել են 40 տոկոսով: Անձնական գույքի գողություններն աճել են 15 տոկոսով: Նկատենք, որ անցած 6 տարիներին հանցագործությունների թիվը սրընթաց աճել է, եւ միայն մեկ անգամ` 2007-ին է արձանագրվել թվի նվազում` նախորդ տարվա համեմատ: Պատկերն ամբողջական կդառնա, եթե ասենք, որ ըստ պաշտոնական վիճակագրության` 2005 թվականին արձանագրվել է 8 հազար 875 հանցագործություն` 2011-ին արձանագրվածներից ուղիղ երկու անգամ պակաս: Պաշտոնական այս ցուցանիշները մեկին մեկ ցույց են տալիս Հայաստանի տնտեսական, սոցիալական, բարոյահոգեբանական իրական պատկերը: Իշխանության եւ կրիմինալի անընդհատ խորացող սերտաճումից այլ բան սպասելը պարզապես միամտություն կլիներ: