Արկադի Ղուկասյան

ՀՀ ԱԳ փոխնախարար Շավարշ Քոչարյանը երեկ «Միր» հ/ը եթերում ցուցադրել է մի փաստաթուղթ, որը, ըստ նրա, վկայում է, որ դեռ 1993թ. սեպտեմբերի 3-ին Հեյդար Ալիեւը ճանաչել է ԼՂ Հանրապետության անկախությունը: Նա հրապարակել է փաստաթուղթ, որտեղ ասված է.

«Ադրբեջանի ղեկավարությունը Գերագույն խորհրդի նախագահի տեղակալ Ա. Ջալիլովին լիազորում է բանակցություններ վարել Ադրբեջանի եւ ԼՂՀ ղեկավարների հանդիպման կազմակերպման վերաբերյալ»:

Փաստաթուղթը ստորագրել է Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի պաշտոնակատար, Ադրբեջանի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի նախագահ Հեյդար Ալիեւը: Շ. Քոչարյանը եթերում ցուցադրել է փաստաթուղթը, Հեյդար Ալիեւի ինքնագրով: Քոչարյանը տեղեկացրել է, որ այս լիազորագրի հիման վրա Ջալիլովը հանդիպել է ԼՂՀ ԱԳ նախարար Արկադի Ղուկասյանի հետ, նրանց հանդիպման ընթացքում ստորագրվել է կոմյունիկե, եւ Մոսկվայում հանդիպում է կազմակերպվել ԼՂՀ նախագահ Ռ. Քոչարյանի եւ Ադրբեջանի նախագահ Հեյդար Ալիեւի միջեւ, որն էլ հրադադարի ռեժիմի հաստատման կարեւոր փուլերից մեկն է եղել: Այսպիսով, ըստ Շավարշ Քոչարյանի, Ադրբեջանը Ղարաբաղը ճանաչել է որպես իրավահավասար սուբյեկտ: Քոչարյանը, բնականաբար, չի ասել, թե ինչու եւ ինչպես է ԼՂ-ն կորցրել իր կարգավիճակը ԼՂ հարցի բանակցային գործընթացում:

Այս լուսանկարը մեր թղթակիցն արել է նախօրեին, «Մարիոթ» հյուրանոցի բացօթյա սրճարանում: ԱԽՔ Արթուր Բաղդասարյանը, Ռուսաստանի հայերի միության նախագահ Արա Աբրահամյանը եւ Սերժ Սարգսյանի հատուկ հանձնարարություններով դեսպան Արկադի Ղուկասյանը թեյ են խմում եւ ինչ-որ հարց քննարկում: Թե ինչ հարց է քննարկում եռյակը, հայտնի չէ: Վերջին անգամ մեր թերթում Արթուր Բաղդասարյանի եւ Արա Աբրահամյանի նման մտերմիկ հանդիպման մասին գրվել էր 2008-ի փետրվարի 15-ին: Դրա նախորդ օրը նրանց միասին տեսել էին «Արտուշի մոտ» ռեստորանում: Այն ժամանակ սպասվում էր, որ Արթուր Բաղդասարյանը կմիանա համաժողովրդական շարժմանը: 2008-ին ՀՀ նախագահի թեկնածու Բաղդասարյանը, ինչպես թերեւս շատերն են հիշում, դեռ ընդդիմություն էր խաղում, անգամ հայտարարում, թե իշխանություններն իրեն ուզում են սպանել: «Արտուշի մոտ» ռեստորանում Արա Աբրահամյանի հետ ունեցած հանդիպումից հետո (Աբրահամյանը ջանադրաբար աջակցում էր Սերժ Սարգսյանին) շատերի համար պարզ դարձավ, որ Արթուր Բաղդասարյանը խաղալու է իշխանության խաղը: Արդյոք նախօրեի նրանց հանդիպումը նո՞ւյնպես հիշարժան կլինի, կերեւա առաջիկայում:

Երեկ Սերժ Սարգսյանը ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանի, Ռոբերտ Քոչարյանի, ԼՂՀ նախկին նախագահ Արկադի Ղուկասյանի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդի եւ ԼՂՀ հռչակման 20-ամյա հոբելյանին մասնակցելու նպատակով Հայաստանից, արտերկրից ժամանած հյուրերի ու արցախահայության հետ Ստեփանակերտի Վերածննդի հրապարակից հանդիսավոր քայլերթով այցելել է հուշահամալիր: Սերժ Սարգսյանը հարգանքի տուրք է մատուցել Արցախի անկախության համար զոհված հայորդիների հիշատակին:

Շատ տարիներ են անցել, բայց դժվար թե որեւէ մեկը մոռացած լինի. ոտքի ելան Ղարաբաղում բնակվող հայերի պայքարի կոչնակի ձայնը լսելուց հետո: Այլապես առնվազն տարօրինակ կլիներ, եթե ղարաբաղցիները շարունակեին, թեկուզ` արտաքուստ, հաշտ ու խաղաղ ապրել ադրբեջանցիների հետ, եւ հանկարծ Հայաստանում բնակվողները պահանջեին Ղարաբաղի ազատությունը: Գաղտնիք չէ, որ նույնիսկ այս դեպքում Ղարաբաղում հիմա էլ կան մարդիկ, որոնք երեսով են տալիս հայաստանցիներին` շատ էլ լավ ապրում էինք ադրբեջանցիների հետ, դու՛ք ստեղծեցիք այս վիճակը: Սա, իհարկե, ցավալի փաստ է, բայց մանրուք է. կարելի է այդ մարդկանց հիշեցնել օրով ու ժամով, թե ինչպես են զարգացել դեպքերը, կարելի է նաեւ ձեռքը թափ տալ ու անցնել, որովհետեւ գուցե այդ բանն ասողն իրո՞ք էն գլխից դժգոհ էր, որ ոտքի կանգնեցինք հանուն ազատության, եւ երբ Ստեփանակերտի հրապարակում օրուգիշեր պայքարում էին, այդ երեսով տվողները լուսամուտի վարագույրը ծերպ արած նայում էին նրանց ու հայհոյու՞մ...

Լավատեղյակ աղբյուրներից հայտնի դարձավ, որ վերջին մեկ տարվա ընթացքում Սերժ Սարգսյանը ԼՂ հարցի հետ կապված գործադիր-փորձագիտական խումբ է ստեղծել, եւ բանակցային գործընթացի նրբությունները քննարկում է միայն այդ շրջանակի հետ: Մեր տեղեկություններով, խմբի մեջ մտնում են ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը, Ս. Սարգսյանի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ Վիգեն Սարգսյանը, ԼՂՀ նախկին նախագահ Արկադի Ղուկասյանը: Խմբի աշխատանքներին որոշակի պարբերականությամբ մասնակցում է նաեւ ԱԳ նախարարի տեղակալ Շավարշ Քոչարյանը, որը համակարգում է տվյալ հարցի հետ կապված PR աշխատանքները: Հետաքրքիրն այն է, որ ԼՂՀ գործող իշխանությունների որեւէ ներկայացուցիչ այս խմբի մեջ ներգրավված չէ: ԵԱՀԿ ՄԽ ձեւաչափով ընթացող բանակցությունների սեղանի շուրջ Ղարաբաղի իշխանությունների բացակայությունը Ս. Սարգսյանի վարչակազմը բացատրում է միջազգային բարդություններով (իրականում բարդություններն առաջացել են միայն այն բանից հետո, երբ Ռ. Քոչարյանն ու Ս. Սարգսյանը 1998 թվականին ԼՂՀ-ին ինքնակամ հեռացրել են բանակցային սեղանի մոտից): Հետաքրքիր է` ի՞նչ բարդություն կա փորձագիտական քննարկումներին ԼՂՀ նախագահին եւ ԱԳ նախարարին ներգրավելու մեջ: Մյուս կողմից` ԼՂՀ գործող իշխանություններն էլ կարծես առանձնապես դժգոհ չեն, որ ԼՂ հարցի հետ կապված իրենց տեղեկատվության հիմնական աղբյուրը զանգվածային լրատվության միջոցներն են:

Նույն շրջանակներում նշվում է, որ առաջիկայում պաշտոնանկ է արվելու ՀՀ ոստիկանապետ Ալիկ Սարգսյանը: Սույն համակարգում սպասում են, որ նրան փոխարինելու է ոստիկանության Երեւանի քաղաքային վարչության պետ Ներսես Նազարյանը: Իսկ Ալիկ Սարգսյանը, արդեն նշել ենք, հնարավոր է` նշանակվի ՀՀ փոխվարչապետ: Իշխանական շրջանակներում խոսվում է նաեւ գյուղնախարար Գերասիմ Ալավերդյանի` օրերս սպասվող պաշտոնանկության մասին: Նրա պաշտոնում թերեւս նշանակվի ԼՂ նախկին նախագահ Արկադի Ղուկասյանը: Խոսվում է նաեւ ԿԳ նախարար Ա. Աշոտյանի պաշտոնանկության մասին: Սպասվում են նաեւ մարզպետների փոփոխություններ:

Իշխանական շրջանակներում պնդում են, թե Երիցյանից այդ բիզնեսը գնել է ԼՂՀ նախկին նախագահ, Սերժ Սարգսյանի հատուկ հանձնարարություններով դեսպան Արկադի Ղուկասյանի նախկին կինը ոմն Սիլվայի հետ, որը Սերժ Սարգսյանի շրջապատից է: Երեկ մեզ հաջողվեց ճշտել գործարքի մանրամասները: Իրավաբանորեն Երիցյանի բիզնեսի նոր սեփականատերը Սիլվա Համբարձումյանն է (նկարում): Վերջինս մեր հանդիպման ընթացքում ասաց, որ Երիցյանի հացի գործարանները գնել է ՎՏԲ բանկից, որտեղ դրանք գրավ էին դրված: Բուն գործարանները, ըստ Համբարձումյանի, ՎՏԲ-ում գրավի են դրված եղել 3.5 միլիոն դոլարով:

Նախ, երեկ իշխանական շատ բարձր օղակներից մեզ լուրեր հասան այն մասին, որ նախօրեին գիշերը օլիգարխները եւ մի շարք բարձրաստիճան պաշտոնյաներ հավաք են արել: Ըստ նույն աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների, քննարկվել է Սերժ Սարգսյանին անվստահություն հայտնելու հարցը: Մեր աղբյուրները պնդում են, որ հավաքվածները շատ վճռական են եղել եւ նշել են, որ եթե Սերժ Սարգսյանը հրաժարական չտա, ապա իրենք այլ քայլեր կձեռնարկեն: Ըստ նույն աղբյուրների, հավաքվածները խոսել են Ռոբերտ Քոչարյանին քաղաքականություն վերադարձնելու մասին: Ավելին, խոսվել է պրոցեսը հենց առաջիկա օրերին սկսելու մասին:

Իր պատկերացրած երջանկության համար կարծես ամեն ինչ ունի. փեշերով փող` շահնշահի պես կյանքը վայելելու համար, հրացան` եղնիկ սպանելու համար, ծաղկաձորյան դղյակ` սահնակով սղղալու համար: Բայց չէ` տեղը չի գտնում. ախր «խաղուպարից, սահնակ-թիթեռից, ծաղկից առավել»` վոյինը ՀՀ նախագահի աթոռն է սիրում: Որին հիմա, ավաղ, ուրիշն է բազմած: Ուրիշ էլ, որ ասում ենք, օրինակի համար ենք ասում, թե չէ ո՞նց է հնարավոր «ուրիշ» ասել մեկին, ում համար Քոչարյանն արեց մի բան, ինչը չէր անի ախպերն ախպոր համար. դրեց ու կոտորեց ՀՀ մի խումբ քաղաքացիների:

Նրանց տված հակահարվածները լայնորեն ներկայացվել ու քննարկվել են մամուլում: Սակայն որեւէ մեկը չի նկատել այդ պատասխանների անմիջական աղբյուրը: Հենց այդ շատ հետաքրքիր կապը ցույց տալու համար եւս մեկ անգամ մամուլից մեջբերենք Հանրապետականների պատասխաններից մի քանի քաղվածք.
«ԼՂ բանակցություններում սեղանին գտնվող Մադրիդյան սկզբունքների կնքահայրը Քոչարյանն ու Օսկանյանն են եղել»: «Մենք Մադրիդյան սկզբունքները ստացել ենք Օսկանյանից, Ռ. Քոչարյանից»: «Զարմանալի է, որ ԼՂ բանակցությունների ձախողման մասին խոսում է նախկին ԱԳ նախարար Վարդան Օսկանյանը: Կարելի է ասել, որ եթե ձախողում կա, ապա՝ հիմնական պատասխանատվությունն իր վրա է:

Սակայն, խոստացված գումարները հավաքելու խնդրից բացի, այսօր մի կարեւոր հարց էլ կա, որը տարեցտարի ավելի ու ավելի նկատելի է դառնում։ Բանն այն է, որ ամեն անգամ ՀՀ եւ ԼՂՀ իշխանությունները ջանք չեն խնայում, որպեսզի փոքրիշատե հարուստ սյուռքահայերին համոզեն` իրենց մասնակցությունը բերել մարաթոններին։
Մեր հավաստի տեղեկություններով, համոզելու այդ գործընթացին զուգահեռ, սակայն, սփյուռքահայերի կողմից բազմիցս բարձրացվել է մի տրամաբանական հարց` իսկ ինչո՞ւ այդ հանգանակություններին չեն մասնակցում հայաստանյան եւ ղարաբաղյան օլիգարխներն ու գործարարները։

Հիշեցնենք, որ այս տարի հավաքված գումարների մոտ 80 տոկոսն ուղղվելու է Շուշիի վերակառուցմանը։ Սա բավականին խոշոր պրոյեկտ է լինելու, հետեւաբար` նորից ակտուալ է դարձել այն հարցը, թե արդյո՞ք Շուշիի վերակառուցման աշխատանքներին մասնակցելու հնարավորություն կունենան բոլոր այն կազմակերպությունները, ովքեր կցանկանան։ Իսկ նման մտավախության համար հիմք է ծառայում աշխատանքի այն ձեւը, որով ԼՂՀ իշխանությունները առաջնորդվել են 2000 թվականից։ Ինչպես մեզ հայտնի դարձավ, 2000 թվականին ԼՂՀ իշխանությունների եւ մասնավորապես` ԼՂՀ այն ժամանակվա նախագահ Արկադի Ղուկասյանի անմիջական նախաձեռնությամբ Ղարաբաղում սահմանվել էր մի հատուկ` ներքին կարգ, ըստ որի` հիմնադրամի կողմից Ղարաբաղում կատարվող խոշոր շինարարական եւ ճանապարհաշինարարական աշխատանքների համար անցկացվող տենդերներին կարող են հայտ ներկայացնել միայն ղարաբաղյան կազմակերպությունները։

Այս տարվա հեռուստամարաթոնի նպատակը Շուշիի վերակառուցման համար գումար հավաքելն է։ Հեռուստամարաթոնը եթեր հեռարձակվեց հայաստանյան 3 հեռուստաալիքներով` «Հ1»-ով, «Շանթով» եւ «Արմենիայով»։ Այն ավարտվելու է Երեւանի ժամանակով առավոտյան ժամը 8-ին։ Սակայն մինչ բուն հեռուստամարաթոնի մեկնարկը, մոտ մեկ ամիս շարունակ իրականացվել են ավանդական դարձած տարբեր կազմակերպչական աշխատանքներ։ Այս տարի, սակայն, այդ աշխատանքները էականորեն տարբերվել են նախորդներից։ Առաջին անգամ բուն հեռուստամարաթոնին չի մասնակցում ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանը. վերջինիս փոխարեն նախամարաթոնյան ամերիկյան տուռնեն իրականացրել է ԼՂՀ վարչապետ Արա Հարությունյանը` եզրափակելով այդ աշխատանքները երեկ մեկնարկած հեռուստամարաթոնով։ Հեռուստամարաթոնին ԼՂՀ նախագահի չմասնակցելն այլ պարագայում գուցե այդքան էլ աչքի չընկներ, եթե չլինեին մի քանի կարեւոր հանգամանքներ։

ՀՀ հատուկ հանձնարարություններով դեսպան, ԼՂՀ նախկին նախագահ Արկադի Ղուկասյանի օգնական Էդուարդ Աթանեսյանը երեկ հերքել է «USA Armenian Life Magazine» հանդեսում տեղ գտած տեղեկությունը, ըստ որի, Ղուկասյանը ամերիկահայերի հետ հանդիպման ժամանակ քննադատել է հայ-թուրքական արձանագրությունները եւ հատկապես` ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանին։ Ըստ Էդուարդ Աթանեսյանի, այդ տեղեկությունը, իբր, «կեղծ է եւ կառուցված է բամբասանքների վրա»։

Ինչպես երեւում է` ԼՂՀ նախկին նախագահ, ներկայում ՀՀ նախագահի հատուկ հանձնարարություններով դեսպան Արկադի Ղուկասյանը նորից աչք է դրել ՀՀ ԱԳ նախարարի պաշտոնի վրա։ Համենայնդեպս, դա են վկայում վերջինիս կողմից նախօրեին արված հայտարարությունները։ Մասնավորապես, ինչպես հաղորդում է www.armeniadiaspora.com կայքը, «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հերթական հեռուստամարաթոնի շրջանակներում նախօրեին ԱՄՆ-ում կազմակերպված հանդիպման ժամանակ Ղուկասյանը անսպասելի քննադատության է ենթարկել հայ-թուրքական արձանագրությունները։